DOSSIER BIOSHAPE

De activiteiten van BioShape Tanzania Ltd. Deel 1

BioShape Holding B.V.? BioShape Tanzania Ltd.? Fibroned B.V.?
Wat hebben de BioShape Holding B.V., BioShape Tanzania Ltd. op deze website over Fibroned met Fibroned te maken?
Bij alle bedrijven komt de naam van één persoon als directeur of grootaandeelhouder steeds uitdrukkelijk in beeld.
Kennelijk om zijn imago te redden stapt de directeur van de BioShape Holding B.V. gedurende de periode van surseance van betaling op en neemt één van de co-directeuren, S. Paes, het roer over. Bij Fibroned wordt eenzelfde constructie geprobeerd. De heer Hermans wil kennelijk wat meer buiten beeld blijven sinds hij in april/mei 2010 bij de gemeente Hoogeveen is aangesteld als projectleider duurzame energie.

Het faillissement waarin de BioShape Holding B.V. zich bevindt is haast een toonvoorbeeld hoe het er in deze biomassa sector vaak aan toe gaat. We hebben dat bijvoorbeeld bij Econcern en de Biomassa Holding B.V. gezien. Je geeft aandeelhouders verkeerde informatie, de grootste aandeelhouder stapt op, er ontstaat een acuut tekort aan geld en vervolgens is er de geheime nieuwe investeerder in het buitenland die maar niet met geld over de brug wil komen.
Naast BioShape Tanzania Ltd. zijn in Tanzania ook nog actief de Stichting BioShape Benefits Foundation, een soort liefdadigheidsinstelling onder leiding van de echtgenote van Cor Vaes, en Artif, een meubelfabriek in Arusha die onder leiding staat van de dochter van Cor Vaes en haar vriend.

Dit DOSSIER BIOSHAPE houdt tot in details alle ontwikkelingen rond de BioShape Holding B.V. en BioShape Tanzania Ltd. bij. Ontwikkelingen die door de directie van de BioShape Holding B.V. worden ontkend. De feiten die genoemd worden in rapporten van grote internationale organisaties als het Wereld Natuur Fonds en Oxfam en brieven en documenten van regeringsinstanties in Tanzania spreken echter duidelijke taal. Een persoonlijk bezoek, eind mei, begin juni 2010 van een lid van de redactie van Fibronot.nl aan Tanzania heeft een schat aan hoofdzakelijk belastende informatie over Bioshape en zijn directie opgeleverd. Zowel ex werknemers van BioShape Tanzania alsmede een enkele werknemer wilden maar wat graag hun grieven over BioShape kwijt. Zo belastend dat de redactie in vergelijking met wat tot nu toe geplaatst is nog erg behoudend is geweest met het geven van informatie. Veel ex werknemers van Bioshape Tanzania Ltd. zijn bang om hun naam te noemen omdat de vrees bij hen bestaat dat hen wat zal overkomen. Het geloof in geesten is sterk in Tanzania. De naam Bioshape kun je als bezoeker in het District Kilwa maar beter niet gebruiken zo heeft ons redactielid aan den lijve ondervonden. Een doosje Hollandse sigaren bracht in dit verband enige afkoeling onder de dorpsbewoners.

Een Engelse jounaliste en programmamaakster bij de BBC met als standplaats Dar es Salaam in Tanzania, schreef in het online magazine The Ecologist van 15 februari 2010 een artikel over de jatropha hype en de schade die een land als Tanzania ervan ondervindt. Het echte interessante nieuws was dat ze schreef dat BioShape alle activiteiten in Tanzania in februari 2009 gestaakt had, dat de redenen van dat besluit niet duidelijk waren en dat niemand van het management van BioShape er iets over kon (mocht) vertellen.

De inmiddels ex-directeur van de BioShape Holding B.V. is via het moederbedrijf van Fibroned, de BioOne Group B.V., waar hij ook directeur is, rechtstreeks betrokken bij een hele rij faillissementen, bijna faillissementen en surseances van betaling en het is niet ondenkbeeldig dat zich met Fibroned dezelfde situatie gaat voordoen.

Uit documenten van grote internationale organisaties als het Wereld Natuur Fonds, Oxfam en vele anderen blijkt dat BioShape Tanzania het niet zo nauw met de regels neemt en het lijkt alsof er hier en daar maar wat aangerommeld wordt.

Bioshape trekt spoor van vernieling

De activiteiten van BioShape in Tanzania beginnen eindelijk ook internationaal aandacht te trekken.
Onder de kop Bioshape trekt spoor van vernieling verschijnt er op 21 september 2010 in het NRC een artikel van de Italiaanse journalist Stefano Valentino, die in Brussel gedetacheerd is.
In niet mis te verstane bewoordingen schrijft deze journalist een stuk over Bioshape dat niets anders dan een keiharde bevestiging is van alle onderzoeksresultaten die de afgelopen anderhalf jaar op Fibronot.nl zijn gepubliceerd. Eigen onderzoek in Tanzania van deze journalist toont aan dat wat tot nu toe op deze website is gepubliceerd op waarheid berust. Dat kon ook niet anders want de redactie van Fibronot.nl is in het bezit van legio documenten uit Tanzania die ondubbelzinnig aantonen hoe BioShape in Tanzania aan het werk was.

Foto's uit Tanzania die in de andere delen getoond worden

Aanrommelen?

Illegale kap van tropisch hardhout, het kappen van beschermde boomsoorten, fraude bij het aanvragen van de Milieu Effect Rapportage (MER), fraude en corruptie bij het in eigendom krijgen van Village Land, werknemers die al maanden geen loon meer ontvangen, ex werknemers die helemaal geen loon meer hebben ontvangen over de periode dat ze wel gewerkt hebben, werknemers waarvan de directie zegt dat ze vanwege wanpresatie ontslagen zijn terwijl deze werknemers, met de brief in de hand waarin ze schrijven dat ze zelf ontslag hebben genomen, vrijwillig zijn vertrokken, zijn maar een paar voorbeelden van de werkwijze van BioShape in Tanzania.
Neem de stammenstrijd op de plantages. Een lid van de redactie van Fibronot.nl hoorde bij zijn bezoek aan Tanzania in mei jl. dat de lokale directeur van BioShape Tanzania Ltd., Wilfred Onyoni, er de gewoonte op na hield vooral veel familieleden en vriendjes op de plantages te werk te stellen. Zij waren lid van de Wachaga stam die allerlei voorrechten genoot. Zo werden zij nooit ontslagen, ook niet als ze niet voldeden. Werknemers die via anderen waren aangebracht en lid waren van andere stammen kregen eerst een proeftijd van 3 maanden, werden aan het lijntje gehouden, werden vaak zonder enig overleg ontslagen, ook als ze voldeden en kregen geen loon uitgekeerd.
Wat zeiden de leden van de clan van Wilfred Onyoni?
"Mij kan je toch niets maken want ik ben aangesteld door Wilfred, dus zelfs als ik mijn job niet goed uitoefen, zal ik toch niet ontslagen worden."

Kennelijk werd het voor de grootste aandeelhouder van de BioShape Holding B.V., Eneco Energie B.V., teveel, en waren allerlei gebeurtenissen mede aanleiding om zich begin 2009 uit de BioShape Holding terug te trekken waarna het bedrijf in acute geldnood is gekomen.
Bovendien is Tanzania een land waar het woord corruptie bijna in de grondwet verankerd ligt , waar nauwelijks of helemaal geen controle van de autoriteiten is wat er in de beschermde oerwouden of outback gebeurt en waar veel beambten maar wat graag even de andere kant opkijken als hen een biljet van $ 20, $ 50 of $ 100, naar gelang de haast en het belang van de zaak, onder de neus wordt gehouden.

De praktijk leert dat een buitenlands bedrijf gedwongen wordt om smeergeld te betalen. Dat een buitenlands bedrijf dat niet altijd doet, bleek uit verklaringen van journalisten in de plaats Mtwara, ten zuiden van Kilwa. Een Canadees enegiebedrijf is daar bezig met het ontginnen van grote aardgasvelden. Een energiecentrale wekt er stroom op voor ongeveer 15.000 huizen. Om het restant van de woningen in de streek rondom Mtware aan te sluiten, het gaat hier om 45.000 woningen, was een investering van ruim € 35 miljoen nodig. De Nederlandse ontwikkelingsbank FMO stootte de neus en trok zich schielijk terug nadat gebleken was dat overheidfunctionarissen maar geen beslissing namen omtrent de investeringen in het project. Volgens betrouwbare bron in Dar es Salaam omdat FMO geen smeergeld wilde betalen.
Overigens, maar dat staat los van deze zaak, heeft BioShape in januari 2009 ook bij de FMO aangeklopt voor subsidie. BioShape kreeg de subsidie niet omdat het niet aan de criteria voldeed die de FMO stelt.

De firma list en bedrog?

Dat de directie van BioShape Tanzania Ltd. er geen enkele moeite mee heeft alles wat los en vast zit bij elkaar te liegen blijkt uit de inhoud van een email die de 'President van BioShape Tanzania Ltd.', de heer Cor Vaes op zondag 30 mei 2010 aan alle personeelsleden van BioShape Tanzania Ltd. heeft geschreven. Het lijkt op een soort afscheidsbrief, zoals Ad van Wijk van Econcern in het voorjaar van 2009, vlak voor het faillissement van Econcern, aan z'n personeel schreef en waarin hij de kredietcrisis de schuld gaf van de ondergang van Econcern. Dat Econcern in de boeken had zitten rommelen waardoor de grootste aandeelhouder zich terug trok werd echter niet aan het personeel verteld.
Ook Cor Vaes geeft de kredietcrisis de schuld van de gang van zaken in het afgelopen jaar in Tanzania. De ware reden van het vertrek van de grootste investeerder, ENECO ENERGIE B.V. wordt echter niet vermeld. Bovendien beschuldigt Cor Vaes ex werknemers die door BioShape zouden zijn ontslagen er van vertrouwelijke informatie aan de redactie van Fibronot te hebben gegeven en dat dit nog steeds zou doorgaan.

Afgezien van het feit dat deze ex werknemers uit eigen beweging of na wederzijds overleg in 2008 en 2009 bij BioShape Tanzania Ltd. zijn vertrokken, is de beschuldiging van Cor Vaes dat zij niet geschikt waren voor hun functie, wat kennelijk de reden van hun ontslag is geweest, voor 100% gelogen, en hecht de redactie van Fibronot er grote waarde aan hier te verklaren dat er op generlei wijze contact is geweest met de in de email bij naam genoemde ex werknemers van BioShape Tanzania Ltd..
Gezien het verleden van de heer Cor Vaes, waarbij hij verdacht werd betrokken te zijn geweest bij illegale grootschalige handel in groeihormonen waardoor in Europa honderden varkensmesterijen werden getroffen, de EU zelfs een exportverbod voor varkensvlees afkondigde en het feit dat de heer Cor Vaes enkele jaren geleden ten onrechte gebruik heeft gemaakt van speciale regelingen van het Ministerie van Economische Zaken waarbij zijn investeringsmaatschappij Cor Vaes B.V. ten onrechte in aanmerking kwam voor verminderde afdracht van loonbelasting en premies voor de volksverzekeringen, wekken de leugens van de heer Cor Vaes over zijn ex werknemers geen verbazing.

Het is tekenend voor de gang van zaken bij BioShape Tanzania Ltd.. Bij alle ontkenningen van BioShape over vermeende wantoestanden rondom BioShape Tanzania Ltd. en met deze leugens van de directie, kunnen grote vraagtekens worden gezet. Het is kennelijk de gewoonste zaak van de wereld dat er klinklare onzin en leugens worden verspreid om de buitenwereld maar te laten zien wat een geweldig bedrijf BioShape is. De redactie van Fibronot heeft in 2009 ook al grote vraagtekens gezet bij de handelwijze van de BioShape Benefits Foundation in Tanzania, zoals elders op deze site is te lezen, zie onder andere hier en het zou de redactie van Fibronot niets verbazen als er rondom deze stichting ook allerlei leugens zijn verteld. De redactie van Fibronot.nl schreef op deze website al in mei 2009 dat de handelswijze van BioShape in Tanzania zo maar de voorbode zou kunnen zijn van een faillissement. En inderdaad, op 14 juni 2010, ruim één jaar later, werd het faillissement van de BioShape Holding B.V. uitgesproken.

Er werd door de de directeur van de BioShape Holding B.V. al sinds november 2009 geschermd met een kapitaalkrachtige Amerikaanse investeerder, maar die komt maar niet met geld over de brug, waarna door het bestuur van de BioShape Holding B.V. in november 2009 surseance van betaling werd aangevraagd, en door de Rechtbank in Roermond werd verleend. Deze surseance werd op 11 februari 2010 voor een periode van 3 maanden verlengd tot 20 mei 2010. Op 20 mei 2010 heeft de rechter in Roermond bepaald dat er voor de laatste keer uitstel van betaling wordt verleend tot maandag 14 juni 2010. De rechter besloot hiertoe nadat er door BioShape, bij monde van de heer Paes, verzekerd was dat het geld nu echt binnen twee tot drie weken zou komen.....Uiteindelijk vond de Rechter het op 14 juni 2010 welletjes, trok de surseance in en verklaarde de BioShape Holding B.V. failliet.
Het is niet ondenkbeeldig dat ook Fibroned B.V. ten prooi gaat vallen aan een faillissement als het eens een keertje tegenzit of een investeerder zich om verschillende redenen terug trekt.
Een simpele rekensom, zie hier, leert dat een bedrijf als Fibroned niet zonder een aanzienlijke subsidie kan werken en dat Fibroned zelfs met een miljoenensubsidie per jaar nog geen winst zal maken. Deze biomassa sector is bepaald niet vies van subsidies en leningen. Opvallend vaak wordt er vervolgens enkele jaren na de oprichting een faillissement uitgesproken nadat de startsubsidies en leningen zijn opgebrand.

Het 'duurzame' bioweb rond W.L. Hermans

Het is interessant, zeker in het licht van het faillissement van de BioShape Holding B.V. om de struktuur van de bedrijven, waar de heer Hermans vrijwel alleen zeggenschap heeft, eens te bekijken.
Hieronder een overzicht van de organisatiestructuur van BioShape Holding B.V. in november 2007. Het plaatje is uit een presentatie van BioShape gehaald.

We beginnen met de spil in het web, Bleucourt Beheer B.V. in Wijchen, een financiële holding waarvan de heer W.L. Hermans directeur en enige eigenaar is.
Bleucourt Beheer B.V. is op 6 februari 2006 opgericht.
De bedrijfsomschrijving luidt: Het oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met, het besturen van, alsmede het (doen) financieren van andere ondernemingen, in welke rechtsvorm dan ook.

Bleucourt Beheer B.V., in feite de heer Hermans, is de enige bestuurder van BioShape Holding B.V. dat op 14 juni 2010 door de Rechtbank in Roermond failliet is verklaard.
BioShape Holding B.V. is evenals Bleucourt Beheer B.V. opgericht op 6 februari 2006.

Vervolgens worden in sneltreinvaart in januari 2007 een tiental B.V.'s opgericht die ten doel hebben de jatropha olie om te zetten in electriciteit:

Fivelpoort Renewable Energy B.V.
Delta PowerPlant B.V.
Energie Centrale Roermond B.V.
Duurzame Energie Merum B.V.
Terneuzen PowerPlant B.V.
Vlissingen PowerPlant B.V.
BioCentrale Zuiderzeehaven B.V.
Agriport Renewable Energy B.V.
Green Power Arnestein B.V.
BioPower Beringe B.V.

Bovenstaande 10 bedrijven vallen onder het eveneens in januari 2007 opgerichte BioShape PowerPlants B.V.
Enig bestuurder en aandeelhouder is de BioShape Holding B.V..

Op 12 januari 2007 wordt bij de Kamer van Koophandel Limburg het bedrijf Fuel 4 Energy B.V. in het handelsregister ingeschreven. De bedrijfsomschrijving luidt: Het produceren, bewerken, verhandelen en verwerken van biobrandstoffen.
De enig aandeelhouder is de BioShape Holding B.V. en de enig bestuurder is eveneens de BioShape Holding B.V..
Fuel 4 Energy B.V. is de holdingmaatschappij voor alle activiteiten in Tanzania.

Ook hier geldt weer dat de hele zaak een vergaarbak is van allerlei B.V.-tjes die allemaal dezelfde directie hebben.
Zo bestaat de directie van alle bedrijven niet uit natuurlijke personen, maar uit B.V.'s van natuurlijke personen. Men dekt zich van tevoren al flink in tegen een mogelijk faillissement.

In Tanzania worden de volgende bedrijven opgericht:

BioShape Tanzania Limited, op 19 februari 2007
Kilwa Wood Shape Limited, op 19 december 2007
Arusha Timber Factory (Artif) Limited, op 12 juni 2008

Artif valt niet onder de BioShape Holding B.V. en is een zelfstandig bedrijf dat door familie van Cor Vaes geleid wordt.


Organisatieschema van de BioShape Holding B.V. zoals dat er ten tijde van het
faillissement uitzag
(Klik op het schema om te vergroten)

Enkele aandeelhouders van BioShape Holding B.V. in november 2007 waren onder meer:
Eneco Energie B.V.
Zakenbank Kempen & Co
Bleucourt Beheer B.V.
Beheersmaatschappij Vaes B.V.

Ingediend door BioShape op 31 Oktober 2008 - 5:00am.

Vandaag is de eerste regen gevallen, iedereen is in een feeststemming. De mensen wachten gewoon op de regen. Ook wij zijn blij. Onze planten zijn nog steeds mooi groen. Maar de groei was eruit. We hebben het hele droge seizoen min of meer doorgeplant. Maar we hadden veel werk met het geven van water aan de pas geplante jatrophastruiken. Elke plant kreeg na het verplanten 2 waterbeurten van +/- 3 liter. Dit zorgt er voor dat ze blijven leven.
We hebben nu ongeveer 350 ha aangeplant. We hebben inmiddels weer nieuwe machines binnen gekregen. Dus we gaan proberen om op te schalen.”

De veldinformatie uit Tanzania gaf aan dat er 3.5x zo weinig is aangeplant als de directie schrijft. De investeerders ( oa. ENECO) werden vanuit Tanzania ingelicht over deze discrepantie, waarna de directie kennelijk vreesde dat aandeelhouders zich uit de onderneming zouden terugtrekken. De trukendoos van BioShape gaat nu open en de heer Hermans verklaart dat er een foutje is gemaakt: "Na het uitvoeren van GPS metingen beseften we dat we teveel hectares hadden berekend."
Dit klinkt weinig overtuigend omdat op regelmatige basis de hoeveelheid jatropha die aangeplant was, vanuit Tanzania naar het hoofdkantoor in Neer werd doorgegeven. De directie was dus steeds op de hoogte van de echte cijfers.
In Tanzania bestaat dan ook het sterke vermoeden dat de directie van BioShape met opzet een hoger cijfer heeft genoemd om de aandeelhouders te overtuigen in de hoop dat ze wellicht hun investeringen zouden verhogen.

Het geven van verkeerde cijfers en de toestand in Tanzania rooskleuriger voorstellen dan die in werkelijkheid was zou de reden zijn dat Eneco Energie zich heeft teruggetrokken.
Cruciale informatie met klachten over de bedrijfsvoering, die vanuit Tanzania naar de directie in Nederland wordt gestuurd, wordt niet doorgestuurd naar grote aandeelhouders als Eneco.

Na wat aanhouden geeft de voorlichter van Eneco eindelijk wat meer informatie prijs dan hij eerder in nietszeggende e-mails aan de redactie van Fibronot.nl heeft gegeven. Naar aanleiding van een artikel in de NRC, getiteld Bioshape trekt spoor van vernieling, verklaarde de voorlichter: "In 2008 zijn we tot de slotsom gekomen dat het management van Bioshape te veel van ons verschilde in zijn visie op de activiteiten."
Wie wat meer begrijpt van de (war)taal die voorlichters soms spreken, weet precies wat er met zo'n zin bedoeld wordt te zeggen: ruzie in de tent, we kunnen niet meer door één deur.

Toch blijft het vreemd dat een energiereus als Eneco zich blindelings in een Afrikaans avontuur stort, vervolgens met veel tamtam en bombarie in de gehele Nederlandse en Belgische pers aankondigt dat het 25% van de aandelen BioShape koopt, vervolgens een klein jaar later het aandeel zelfs nog verder uitbreidt naar 35%, onder het mom van 'we gaan voortaan duurzaam', om vervolgens enkele maanden later plotseling te besluiten de aandelen in BioShape weer van de hand te doen. Net dat er rond die tijd, we spreken over september / oktober 2008, allerlei berichten uit Tanzania komen over misstanden op de plantages, verschil van mening tussen de directie in Nederland en managers in Tanzania over de hoeveelheid jatropha die is aangeplant, dat vervolgens door de directie wordt afgedaan als een foutje in de GPS metingen. Zou de directie denken dat het met een stel idioten te maken heeft die je van alles wijs kunt maken?

Illegaal water ontrekken aan riviertjes

Opmerkelijk is dat Bioshape blij was met de regen omdat er berichten zijn van Envirocare, één van de grootste betrouwbare mensenrechten- en milieuorganisaties in Tanzania, dat in 2008 ten tijde van de periode met weinig of geen neerslag, medewerkers van BioShape met tankauto's water uit de Mavuji rivier hebben gehaald zonder de inwoners van Mavuji in te lichten. Het op grote schaal water aan dit soort riviertjes onttrekken die in beschermde natuurgebieden liggen is niet in overeenstemming met de wetten van het land en dus strafbaar. Vandaar dat de inwoners van Mavuji niet werden ingelicht.

Een algemene opmerking over de teelt van jatropha, die de toenmalige directeur Milieu van Eneco Energie B.V., de heer Ton Meijer heeft gemaakt, heeft het vertrek van Eneco Energie ongetwijfeld verder bespoedigd. Over de jatrophaplant zei hij eind 2008 in de wandelgangen van een workshop over jatropha in Tanzania het volgende: ‘Het is een interessante plant, maar ik zie niet hoe het als business case haalbaar zou zijn. Van principes kun je niet eten.’

Een woordvoerder van de afdeling Biomassa van Eneco Energie zei in het voorjaar van 2010 over het beleid van Eneco met betrekking tot de inzet van biomassa: "We hanteren strenge regels voor biomassa als energiebron: het moet economisch rendabel zijn, het mag de voedselvoorziening van mensen niet verdringen en het moet ook echt de CO2-uitstoot helpen terugdringen."
Deze uitspraak is opmerkelijk omdat geen van de drie genoemde punten op BioShape van toepassing zijn.
De kweek van jatropha is niet economisch rendabel, de grootschalige kweek zoals BioShape van plan was te doen, verdringt de voedselvoorziening van de inwoners van het district Kilwa en de kweek van jatropha helpt op geen enkele manier de CO2 uitstoot te verminderen. Integendeel.

Het is opvallend dat Eneco zich eind 2008 niet alleen uit BioShape heeft teruggetrokken, maar ook de financiering van verschillende afstudeerprojecten van wetenschappers op de TU Delft en TU Twente plotseling beeindigde. Zij deden onderzoek naar de jatropha plant en de teelt er van.
Kennelijk had Eneco de buik vol van jatropha, gezien de gebeurtenissen bij BioShape en de woorden van de heer Meier van Eneco.

Louter verliezen
Het is opmerkelijk dat een zakenbank als Kempen & Co. nog steeds aandeelhouder van de BioShape Holding B.V. is. Het aandeel heeft de zakenbank inmiddels een verlies van ruim € 5.7 miljoen opgeleverd. Van Kempen & Co is sinds 2007 een 100% dochteronderneming van F. van Lanschot Bankiers NV.
Eneco is er naar verluidt voor € 8 miljoen bij ingeschoten terwijl vermoed wordt dat de vier andere investeerders ook een slordige € 2 miljoen hebben verloren. Bijna € 16 miljoen in een paar jaar er doorheen gejaagd, zonder één druppel jatropha olie te hebben geproduceerd maar wel ten koste van tienduizenden kubieke meters tropisch hardhout.
Lees hier meer over jatropha.

Volgende pagina BioShape Tanzania deel 2