De Energiewende in Duitsland:

Het laatste nieuws over Typhoon:

Vul je emailadres in en ontvang een melding van nieuwe berichten.

Fibronot browser support

Firefox4+  Chrome  Safari  Opera  IE9+

Schaliegas

Direct door naar alle nieuwsartikelen over schaliegas op deze website

Dossier Schaliegas

Schaliegas is in 2011 in Nederland volop in de aandacht gekomen. In de pers is uitgebreid aandacht besteed aan het verschijnsel schaliegas en ook deze website heeft er aandacht aan geschonken.

Om alle berichten over schaliegas die op deze website staan wat te ordenen is Dossier Schaliegas gemaakt.

Maar eerst, wat is schalie en wat is schaliegas?

Schalie (of kleisteen) is een sedimentair gesteente dat rijk kan zijn aan organisch materiaal.

Sedimentair gesteente of afzettingsgesteente is gesteente dat ontstaat door gesteentevorming van afgezet sediment of organisch materiaal. Het afzetten van sediment is een verzamelnaam voor processen waarbij organische deeltjes zoals bladeren, plankton en dode zeediertjes bezinken of mineralen neerslaan uit water of een andere oplossing. Door druk en hoge temperatuur kunnen olie en gas ontstaan uit dit gesteente. Als de koolwaterstoffen die in deze schalie ontstaan niet ontsnappen naar een reservoirgesteente, maar samengeperst in de schalie blijven zitten, spreekt men van schaliegas.

Nu blijken er in grote delen van de wereld eneorme hoeveelheden schalie te zitten. Onder Europa zit op ongeveer 4 km diepte ook een laag schalie, dus ook onder Nederland. Met name onder Brabant, de Achterhoek en de Veluwe zitten enorme schalievelden. Omdat er van nature veel schaliegas in schalie zit verwacht men dat onder de genoemde gebieden enorme schaliegasreserves zitten. Waarschijnlijk meer dan er ooit in de gasbel in Slochteren heeft gezeten.

Omdat geleerden denken dat de huidige fossiele brandstoffen, olie en aardgas het einde van hun winningsmogelijkheden naderen, wil men schaliegas gaan winnen om geen tekort aan de huidige fossiele brandstoffen te laten ontstaan.

Het internationale Energie Agentschap, IEA

Het IEA, het Internationale Energie Agentschap, heeft in het voorjaar van 2011 een schatting gegeven van de huidige aardgasvoorraden.
Anne-Sophie Corbeau, de gas analist van het IEA heeft berekend dat er met het huidige aardgasverbruik nog voor ruim 130 jaar bewezen aardgasreserves in de grond zitten.
De massale aanwezigheid van onconventioneel gas, schaliegas en steenkoolgas, heeft haar echter doen besluiten de schatting van de wereldwijde voorraden te verdubbelen, mede als gevolg van de zeer grote schaliegasvoorraden in Australië, China, India, Indonesië, de VS en Europa. De voorraden aardgas en schaliegas bedragen bij het huidige gebruik ruim 250 jaar.
“De productie van onconventioneel gas in de VS is de afgelopen twee jaar met sprongen omhoog gegaan, zo veel zelfs dat de meest optimistische prognoses nog te laag waren,” zegt Anne-Sophie Corbeau.
Het IEA zegt dat de productie van onconventioneel gas wereldwijd al 12 procent van de totale wereldgasproductie uit maakt.
“Ondanks de onzekerheden die de productie van onconventioneel gas omgeven, zijn veel landen bereid om risico’s te nemen en geld te investeren in de exploratie en productie vanwege de grote (financiële) voordelen op lange termijn,” aldus Corbeau.

In ieder geval wil men in Nederland met proefboringen aantonen of schaliegas in economisch winbare hoeveelheden aanwezig is. Wie de namen Boxtel en Haaren in Brabant noemt weet dat onder die plaatsen behoorlijk grote hoeveelheden schaliegas verwacht worden. De gemeente Boxtel heeft al toestemming gegeven voor een proefboring, maar de laatste tijd duiken er stemmen op die zich afvragen of de gebruikte methode van boren wel veilig is.

De bodem in Brabant en Limburg ziet er in doorsnede ongeveer uit als in onderstaande figuur.

Dwarsdoorsnede bodem in Brabant en Limburg
A – Conventioneel aardgas
B – Afsluitende laag/zegel
C – Gasrijk schalie
D – ‘Tight gas’ opgesloten in hard gesteente
E – Olie
F – Geassocieerd aardgas
G – Menthaan in steenkool

Hoe gaat dat boren naar schaliegas nu eigelijk in z’n werk?

De boortoren boort een verticaal gat naar ongeveer 4 km diepte tot in het schaliegesteente. Vervolgens gaat de boor horizontaal verder in het schaliegesteente over een afstand van vele honderden meters tot wel een paar kilometer.
In het boorgat wordt gedurende het boren een speciale buis neergelaten waarvan het uiteinde zich ook horizontaal in het schaliegesteente bevindt.
Bij het fracken wordt een vloeistof onder hoge druk in de schalielaag gepompt waardoor er scheurtjes in het gesteente ontstaan zodat het schaliegas kan ontsnappen. Zodra er gas vrijkomt, komt ook een deel van de geïnjecteerde boorvloeistof uit het boorgat omhoog als afvalstroom. Die vloeistof bestaat uit, volgens Cuadrilla, voor het grootste deel uit water, zand (99,85%) en twee alledaagse chemische stoffen. “Over die chemische stoffen doen we niet geheimzinnig. Glutaraaldehyde wordt gebruikt om het productiewater bacterievrij te houden en polyacrylamide houdt de frackvloeistof soepel”, zegt Hans Weijel van Cuadrilla.

Deze procedure herhaalt zich in verschillende richtingen in de laag schaliegesteente. De boortoren wordt na het boren van de verschillende gaten uiteindelijk vervangen door een ‘weelhead’ die het gas opvangt, scheidt van water en chemicaliën en het verder via een buizenstelsel transporteert naar opslagtanks.
De chemicaliën moeten dan worden verwerkt tot een ongevaarlijk spulletje.

Schaliegas boormethode
Boormethode schaliegas

Schaliegas winning
Schematische voorstelling van het winnen van schaliegas
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Risico’s schaliegaswinning ‘verwaarloosbaar’

Ingenieursbureau Royal Haskoning heeft een onderzoeksrapport dat in opdracht van het Engelse parlement is uitgevoerd naar aanleiding van de booractiviteiten in Engeland door Cuadrilla, vertaald naar de Nederlandse context. Het rapport is op 13 september 2011 beschikbaar gekomen.

De conclusie is dat de bestaande Nederlandse regelgeving robuust genoeg is om de negatieve effecten van het winnen van schaliegas op het milieu te voorkomen. Voorwaarde is dat de beschermingsmaatregelen consequent worden opgevolgd.

De kans op verontreiniging van het grondwater is verwaarloosbaar klein.

Download het rapport Schaliegas in Nederland van Royal Haskoning

Boren naar schaliegas in Polen

Een medewerker van de internationale energiegroep San Leon aan de slag
bij een boorinstallatie voor de winning van schaliegas bij Pincow in Polen.
San Leon, waarachter de Amerikaanse investeerders George Soros
en Blackrock zitten, maakte in augustus 2011 bekend sectorgenoot Realm
over te nemen om de winning van leisteengas in Polen op te voeren.
Verwacht wordt dat Polen binnen enkele jaren de grootste gasproducent
binnen de EU is dankzij het schaliegas dat in ruime hoeveelheden in
Polen voor komt.
Schaliegas zal Polen onafhankelijk maken voor gasimport uit het buitenland.
Rusland is de grootste gasexporteur naar Polen.

Waar zit schaliegas in de grond?

Gaskaart Nederland
Schaliegas en steenkoolgas in Nederland
(Klik om te vergroten)
Er opent zich een kaart in PDF formaat waarop ingezoomd kan worden

Steenkoolgas in de Achterhoek

Steenkoolgas in de Achterhoek
Steenkoolgas in de Achterhoek

Hoe zit dat nu verder in Europa?

Schaliegas in Europa
Schaliegas in Europa

In onderstaande afbeeldingen zijn enkele Europese landen weergegeven waar schaliegas in de grond zit.

Schaliegas in Duitsland
Schaliegas in Duitsland


Schaliegas in Polen

Schaliegas concessies in Polen
Verleende boorconcessies in Polen
(Klik op de afbeelding om te vergroten)

Schaliegas rond Parijs
Schaliegas in het Parijs basin
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Zoals bekend heeft de Franse regering in augustus 2011 het boren en winnen
van schaliegas in Frankrijk verboden, waarschijnlijk onder druk van de atoomlobby.

Schaliegas in Engeland
Schaliegas in Engeland

En op andere plaatsen in de wereld?

Wereld schaliegaskaart
Een overzicht van grote schaliegasvelden wereldwijd
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Schaliegas reserves
Wereldwijde geschatte schaliegas reserves
(klik op de afbeelding om te vergroten)

In China bijvoorbeeld

Schaliegas in China
Schaliegas in China
De schaliegasreserves in China zijn groter dan die in de VS.

In de VS

Schaliekaart VS
Schaliegaskaart VS
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

De VS was tot voor 2 jaar één van de grootste importeurs van aardgas.
Het schaliesgas heeft voor een ommekeer gezorgd. In plaats van een importeur
is de VS een gasexporteur geworden.
Met name het Marcellus veld in Pennsylvania, het grootste schaliegasveld in het
noord oosten van de VS, voorziet een groot deel van de oostkust van de VS van gas.

De winning van schaliegas in de VS heeft er inmiddels voor gezorgd dat de prijs van aardgas de stijging van de olieprijzen niet meer volgt.
In onderstaande grafiek is deze trend in de afgelopen twee jaar zichtbaar.

Olie- en aardgasprijzen sinds de winning van schaliegas in de VS
Olie- en aardgas prijzen in de afgelopen vijf jaar
(klik op de grafiek om te vergroten)

In april 2011 zei de Engelse directeur van Shell Engeland dat er zoveel schaliegas in de grond zit om de hele wereld voor meer dan 200 jaar van energie te voorzien. Bij deze schatting is rekening gehouden met de bevolkingsgroei.
Deze schatting komt overeen met de schattingen van het IEA.

Het IEA schat dat over ongeveer 20 jaar schaliegas in de VS voor bijna 50 procent in de gasproductie zal voorzien.

Scaliegasproductie in de VS voor de komende 20 jaar
De productie van schaliegas in de VS tot 2035

Dat de milieu- en veiligheidsvoorschriften in de VS niet altijd gevolgd worden is
de oorzaak van veel onbegrip elders, bijvoorbeeld in Europa.
In de EU zijn de milieu- en veiligheidseisen vele malen strenger dan in de VS.
In een land als Polen bijvoorbeeld komen, ondanks de tientallen verleende concessies,
nergens toestanden voor zoals we in de VS hebben gezien.

Het Jonah schaliegasveld in Wyoming
Het Jonah schaliegasveld van 32 vierkante miles in Wyoming, Rocky Mountains,
is met een voorraad schaliegas van ruim 8.000 miljard m³ ook geen kleintje.
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Schaliegas in Alaska

Schaliegas in Alaska
De gekleurde lijnen geven de grenzen van de gebieden aan waar
schaliegas en schalie olie zich bevinden
De grijze stippen geven de plaatsen van proefboringen aan
(Klik op de figuur om te vergroten)

Hoeveel schaliegas zit er nu in de landen waar bewezen reserves in de grond zitten?

In onderstaande tabel van het Internationale Energie Agentschap, IEA, wordt per land aangegeven wat er aan schaliegas te verwachten is.




Nieuwe fracking-technologieën in de Verenigde Staten

Het Agentschap NL van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft een rapport gemaakt over nieuwe fracking technieken die in de VS worden uitgevonden en toegepast.

Samenvatting van het rapport

Schaliegaswinning is booming business in Amerika. Op dit moment wordt 23% van het natuurlijke gas gewonnen uit schaliegasvelden. Dit percentage zal naar verwachting van de U.S. Energy Information Administration stijgen naar 49% in 2035. Aan de productie van schaliegas zit een aantal mindere kanten, zoals het grote watergebruik, het mogelijk veroorzaken van aardbevingen, de omgevingsimpact en het affakkelen. De technologische ontwikkelingen staan niet stil. In dit artikel worden verschillende technologische oplossingen besproken voor de uitdagingen van de schaliegasindustrie. Het gaat om oplossingen die al voorhanden of nog in ontwikkeling zijn. Verscheidene daarvan leveren zowel bedrijfswinst als milieuwinst op.

Het rapport is hier te downloaden


De NOGEPA

De NOGEPA is de Netherlands Oil and Gas Exploration and Production Association.

De NOGEPA heeft ruim een jaar geleden een rapport geschreven waarin een toelichting op het boren en fracken in onconventionele gasreservoirs wordt geschreven.

In het rapport wordt duidelijk gemaakt dat boren en fracken in onconventionele gasreservoirs verantwoord kan worden uitgevoerd, waarbij de veiligheid van mensen en de bescherming van het milieu kunnen worden gegarandeerd.

Het rapport biedt tevens een technische achtergrond voor het proces van hydraulisch fracken  dat wordt gebruikt om olie- en gaswinning uit ondergronds gesteente te stimuleren.

Nieuwste versie van 7 maart 2013:

Het NOGEPA rapport is hier te downloaden

 


Nieuwsartikelen over schaliegas op Fibronot.nl


De PvdA is dus voorwaardelijk akkoord met schaliegas

Donderdag 2 mei 2013

Door Rob de Wijk*

De PvdA is dus voorwaardelijk akkoord met de winning van schaliegas. Eerst moet een rapport van het ministerie van Economische Zaken worden afgewacht, dat moet uitwijzen of de winning schoon en veilig kan gebeuren. Als dat het geval is, zal het besluit tot proefboringen met een positief advies aan de leden worden voorgelegd, aldus PvdA-Kamerlid Jan Vos. Het principebesluit van de PvdA om proefboringen toe te staan als dat verantwoord is, lijkt mij verstandig. Want als het niet veilig en rendabel kan, dan moet inderdaad niet tot de winning worden overgegaan.

De partij geeft aan dat men niet meegaat met het sentiment van belangengroepen en milieuorganisaties die op voorhand weten dat proefboringen, laat staan winning, in een land als Nederland onverantwoord is. Ik vraag mij voortdurend af waarom die organisaties zonder enig onderzoek vooraf tot die conclusie komen. Experts zeggen dat de schaliegassituatie overal ter wereld verschillend is. Wat voor het ene winningsgebied geldt, hoeft niet voor het andere winningsgebied te gelden. Bovendien verschillen wetgeving en regels van land tot land. Universele uitspraken aan de hand van films als Gasland over de gruwelen van de schaliebonanza zijn dus onzin.

Ik geef overigens onmiddellijk toe dat er bij de voorstanders overtrokken verwachtingen van de winbare voorraden zijn. In Polen, dat in Europa het verste is met de winning van schaliegas, heerste aanvankelijk groot optimisme. Maar ExxonMobil twijfelde aan de feitelijke reserves en of het gas voor een aanvaarbare prijs uit de grond kon worden gehaald. Het gevolg was dat ExxonMobil zich terugtrok, hoewel andere bedrijven bleven. Een wezenlijk probleem voor Polen is dat momenteel 85% van de energievoorziening uit kolen en olie komt en dat gas een betrekkelijk ondergeschikte rol speelt.

Oekraïne was ook te optimistisch. Hier kreeg Shell een concessie. Oekraïense politici veronderstelden dat met de investeringen 10 miljard dollar gemoeid zou kunnen zijn, maar Shell temperde de verwachtingen. Eerst dienen 15 putten te worden geslagen als onderdeel van een omvangrijk onderzoeksprogramma.

Hoe het in Nederland zal verlopen, weet ik niet. Hier wordt verondersteld dat de exploratie van gas met ruim tien jaar kan worden verlengd. Voeg dat bij de ruim tien jaar die Groningse gasbel nog heeft en het is duidelijk dat ons land tijd koopt om zijn status als hekkensluiter op het gebied van duurzame energie in blessuretijd goed maken. Vandaar dat Nederland volgens Vos moet blijven mikken op 2050 als jaar waarin de energievoorziening volledig duurzaam moet zijn.

Dat is een mooi streven en moet voor de milieubeweging een reden zijn om met de PvdA mee te gaan. Maar Milieudefensie is ervan overtuigd dat als het onderzoek naar de risico’s grondig en onafhankelijkheid plaatsvindt, de PvdA zal concluderen dat schaliegas niet veilig en tegelijkertijd economisch gewonnen kan worden. Milieudefensie stuurde met Greenpeace en het Wereld Natuur Fonds een brief naar de Kamer met een verzoek tot verlenging van het onderzoek dat nu onder regie van Economische Zaken plaatsvindt. Ook moet het moratorium op proefboringen worden verlengd.

Mijn probleem met de redenering van Milieudefensie is dat de uitkomst van het onderzoek bij voorbaat vast moet staan: boringen zijn onveilig en onrendabel. Komt er iets anders uit, dan is het onderzoek partijdig en oppervlakkig.

Ik vraag mij dan ook voortdurend af waar clubs als Milieudefensie bang voor zijn. Als zij overtuigd zijn van gevaren van de winning van schaliegas, dan kunnen zij het onderzoek in vertrouwen afwachten. Of is er een kans dat schaliegas toch veilig en rendabel winbaar is? Milieudefensie lijkt met zijn opstelling op deze uitkomst voor te sorteren.

*Rob de Wijk is directeur van het The Hague Centre for Strategic Studies (HCSS) en professor Internationale Betrekkingen aan de Universiteit Leiden.
(Dit artikel verscheen ook op energiepodium.nl)


PvdA zal tegen proefboring schaliegas stemmen

Donderdag 2 mei 2013

De PvdA zal in de Tweede Kamer tegen proefboringen naar schaliegas stemmen. Dat zei fractieleider Diederik Samsom gisteren op een 1 mei-bijeenkomst van zijn partij in Arnhem. Samsom zei er wel bij dat als de winning schoon en veilig kan, de zaak opnieuw aan de leden zal worden voorgelegd.

De winning van schaliegas is omstreden omdat er milieuvervuiling bij kan optreden, onder meer het grondwater kan vervuild raken. Kennelijk zijn de politici nog niet op de hoogte dat er tegenwoordig bij de nieuwste boortechnieken geen chemicaliën meer worden gebruikt, maar volledig gifvrije en milieuvriendelijke toevoegingen.

„Dankzij de stemming van de leden, stemmen wij tegen proefboringen.” Samsom fluit PvdA-Kamerlid Vos terug, die de deur opende naar proefboringen. „Jan was iets te snel. Maar in de toekomst zullen er mogelijkheden komen om het veilig te doen. Daar geloof ik in als ingenieur. Maar die mogelijkheden zijn er nu nog niet.”

Het partijcongres nam zaterdag in Leeuwarden een motie aan waarin werd gesteld dat de PvdA niet mag instemmen met proefboringen naar het gas. De fractie in de Tweede Kamer geeft hier nu gehoor aan.

De PvdA maakte net een paar dagen voor het congres bekend onder strenge voorwaarden akkoord te gaan met het boren naar schaliegas, mits het schoon en veilig kan. Volgens de sociaaldemocraten kan schaliegas slechts dienen als tussenoplossing voor het energievraagstuk.

Coalitiepartner VVD is wel voorstander van winning van het gas. GroenLinks is „blij en verrast” over het besluit van Samsom, zei Kamerlid Liesbeth van Tongeren. Ze hoopt dat hij „zijn rug recht houdt” en over een paar weken niet weer met een ander standpunt komt.

Het ministerie van Economische Zaken onderzoekt de effecten van boringen naar schaliegas. Pas hierna neemt het kabinet een besluit over de winning. De uitkomsten van het onderzoek worden in juli verwacht.

Vos wilde zijn besluit daarvan laten afhangen. Het onderzoek moet uitwijzen of er voldoende waarborgen voor de veiligheid zijn.

Het Britse bedrijf Cuadrilla heeft drie locaties op het oog om proefboringen uit te voeren zodra dat mag. Het gaat om de Noordoostpolder, bij Boxtel en bij Haaren.


Energy Academy Europe in China op zoek naar schaliegaskennis

Dinsdag 30 april 2013

De Energy Academy Europe (EAE) gaat een samenwerking aan in China op het gebied van CO2-afvang en -opslag en onderzoek naar schaliegas. De onderwijsinstelling heeft hiertoe twee intentieovereenkomsten getekend met Shaanxi Yanchang Petroleum Group Co. en het Shaanxi Provincial Institute of Energy Resource and Chemical Engineering. De samenwerking moet een opmaat zijn tot meer internationale partnerschappen.

“Energie is mondiaal en China is evident een van de grotere spelers”, aldus Noé van Hulst, directeur van de instelling. De EAE hoopt met de overeenkomsten in Shaanxi vooral kennis op te doen naar de gevolgen die het winnen van schaliegas en ondergrondse CO2 opslag met zich meebrengen.

In Nederland is het boren naar schaliegas en ondergrondse CO2-opslag nog omstreden. “We willen hier eerst precies weten wat de gevolgen zullen zijn van het winnen van schaliegas, en CO2-opslag. In China hebben ze daar inmiddels al veel ervaring mee”, aldus een woordvoerder van de EAE.

Werkgeversorganisatie VNO-NCW riep minister Henk Kamp van Economische Zaken vorige week op om een “topberaad” te organiseren, omdat chemiebedrijven in Nederland bezorgd zijn over gevolgen die internationale ontwikkelingen rond schaliegas op hun activiteiten hebben.

VNO-NCW wees er in de oproep aan Kamp op dat in de Verenigde Staten een schaliegasrevolutie aan de gang is, waardoor gas relatief goedkoop beschikbaar is. In Nederland en ook elders in Europa is het nog onduidelijk of er werk gemaakt zal worden van het aanboren van eventuele schaliegasvoorraden.

Om meer kennis op dit gebied te vergaren zal de Energy Academy meer internationale samenwerkingen aangaan, onder meer in het Midden Oosten, Azie en de Verenigde Staten. De samenwerking in China is nog maar het begin, aldus directeur Van Hulst.

Meer over de Energy Academy Europe (EAE) en zijn directeur, Noé van Hulst, die zijn mening over schaliegas niet onder stoelen en banken steekt, in ons artikel Groningen krijgt de Europese Energie Academie


Minister Kamp: gemeenten kunnen zich ‘schaliegasvrij’ verklaren wat ze willen

Maandag 29 april 2013

Gemeenten die zichzelf ‘schaliegasvrij’ verklaren en zo laten weten dat ze er niet op zitten te wachten dat in hun gebied geboord gaat worden naar onconventioneel gas, moeten serieus genomen worden maar hebben het niet voor het zeggen. Dat zei VVD-minister Henk Kamp (Economische Zaken) vorige week woensdag in het energiedebat in de Tweede Kamer. Door het hele land hebben tientallen gemeenten zichzelf tot schaliegasvrij uitgeroepen.

Minister Kamp trok de vergelijking met de aardgaswinning die in Groningen bij het Slochterenveld al tientallen jaren plaatsvindt en die welvaart en werkgelegenheid heeft opgeleverd. Als de regering destijds om toestemming had gevraagd aan lokale overheden was het er misschien ook nooit van gekomen, hield Kamp de Kamer voor. Gemeenten worden niet gediskwalificeerd, want zij hebben een rol te spelen bij bestemmingsplannen voor hun gebied, maar het is het rijk dat over gaswinning besluit, maakte Kamp duidelijk. “Niet iedere gemeente kan zeggen: het gaat wel of niet door.”

De discussie over het al dan niet aanboren van schaliegas, waarbij de gasdragende leisteenlagen in de bodem gekraakt moeten worden, was vorige week woensdag een belangrijk thema in het energiedebat, omdat PVDA-Kamerlid Jan Vos van tevoren had gezegd dat schaliegaswinning wat hem betreft een optie is als het bewezen schoon en veilig kan. Hij wil het onderzoek dat EZ nu laat uitvoeren naar schaliegas eerst afwachten. “Schaliegas is geen panacee, maar ook geen hel en verdoemenis”, stelde Vos.

Minister Kamp liet zich eerder positief uit over de optie om schaliegas te winnen, maar hij stelde zich in de Kamer nuchter op. “Schaliegas zit nu eenmaal in onze bodem, naar ‘t schijnt”, aldus de minister, die zich bij de feiten hield door te stellen dat dat pas hard gemaakt zou kunnen worden door een eventuele proefboring.

Verschillende Kamerleden wierpen minister Kamp voor de schoenen dat na de drinkwaterbedrijven ook de Nederlandse bierbrouwers zich kritisch hebben uitgelaten over schaliegaswinning. Immers: voor het brouwen van een biertje is schoon drinkwater ook van belang. “De minister wil toch niet de geschiedenis ingaan als degene die de drooglegging van Nederland op zijn geweten heeft”, daagde Kamerlid Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren Kamp uit, die deze opmerking met een brede lach beantwoordde.


Minister Kamp om tafel met chemiesector over schaliegas

Vrijdag 26 april 2013

Minister Kamp (VVD, Economische Zaken) gaat in gesprek met de Nederlandse chemiesector om mogelijk tot afspraken over energie te komen die hun concurrentiepositie ten goede komen. Werkgeversorganisatie VNO-NCW riep Kamp deze week op om een “topberaad” te organiseren, omdat chemiebedrijven in Nederland bezorgd zijn over gevolgen die internationale ontwikkelingen rond schaliegas op hun activiteiten hebben.
Groenlinks vroeg Kamp hier geen gehoor aan te geven, omdat dit de vormgeving van een Nationaal Energieakkoord dat nu loopt bij de Sociaal Economische Raad (SER) zou verstoren. Daar is Kamp het mee oneens.

VNO-NCW wees er in de oproep aan Kamp op dat in de Verenigde Staten een schaliegasrevolutie aan de gang is, waardoor gas relatief goedkoop beschikbaar is. In Nederland en ook elders in Europa is het nog onduidelijk of er werk gemaakt zal worden van het aanboren van eventuele schaliegasvoorraden. En dan is er in Europa ook nog eens het CO2-emissiehandelssysteem ETS, mopperen de bedrijven.
VNO-NCW waarschuwt

“dat bedrijven hun productie zullen verplaatsen naar de VS”.

Groenlinks-Kamerlid Liesbeth van Tongeren stelde woensdag in het algemeen overleg over energie dat Kamp “met kracht afstand” zou moeten nemen van het verzoek om met de bedrijven in een topberaad te gaan praten over de aangesneden kwestie. Als de minister met een club concerns om de tafel gaat terwijl het SER-overleg om te komen tot een landelijk energieakkoord nog loopt, dan zet hij SER-voorzitter Wiebe Draaijer volgens Van Tongeren in zijn hemd. Het SER-overleg zou dan worden gereduceerd tot “bezigheidstherapie”.

Minister Kamp zei:

“Ik zou wel gek zijn om te zeggen: jongens, ik ben niet beschikbaar.” De chemische industrie is volgens hem zo belangrijk voor de Nederlandse economie, dat hij het verzoek om te praten met geen mogelijkheid in de wind kan slaan. “In de chemische industrie werken 63.000 mensen”, drukte hij Van Tongeren op het hart. Bovendien ziet de minister niet in waarom eventuele afspraken met de chemische sector het energieakkoord zouden kunnen frustreren.

Minister Kamp zei het SER-overleg een heel mooi proces te vinden. Hij heeft goede hoop dat er een breed gedragen akkoord uit rolt, dat als basis kan dienen voor te voeren beleid.

Minister Kamp stelde:

zich er “zeer bewust” van te zijn dat hij zelf hard aan de slag moet om met een alternatief te komen, mocht het SER-overleg ondanks de positieve signalen toch een vruchteloze weg blijken te zijn.

Mevrouw van Tongeren ziet kennelijk de invloed van haar milieuclubjes binnen het SER overleg minder worden en is bang dat minister Kamp nu buiten het SER overleg afspraken maakt met de chemiesector.

Minister Kamp lijkt inzake het schaliegas debat met de dag verstandiger te worden en denkt in de eerste plaats aan het economisch belang van de grote industriële bedrijven die voor miljarden exporteren en daarmee een grote bijdrage leveren aan de handelsbalans. In de tweede plaats komt mevrouw van Tongeren die toch nu toe opmerkelijk weinig heeft bijgedragen aan het welzijn van de BV Nederland.


Gemeente heeft niets te zeggen bij schaliegas

Vrijdag 26 april 2013

Als puntje bij paaltje komt heeft de gemeente Noordoostpolder niets te vertellen als het gaat om het boren naar schaliegas binnen de poldergrenzen. De gemeente kan moeilijk doen over de omgevingsvergunning. “Maar het rijk kan die overrulen”, antwoordt wethouder Andries Poppe op vragen van Berthoo Lammers (ONS).

De VVD in Noordoostpolder is verbaasd over het afwijzende standpunt van Gedeputeerde Staten ten aanzien van schaliegas.VVD-raadslid Willem Keur spreekt van “het volgen van linkse angsthazerij”.


PvdA kiest voor schaliegas

Woensdag 24 april 2012

Een geweldige klap in het gezicht van de milieubeweging met Geertsema van Milieudefensie voorop.
Zo mag de ommezwaai van de PvdA fractie in de Tweede Kamer wel genoemd worden. Wanneer de milieuactivisten om een uur of tien vandaag de ogen openen zien ze in de krant van Wakker Nederland een voorpagina die ze nog lang in het geheugen gegrift blijft staan.

PvdA omhelst schaliegas

PvdA omhelst schaliegas. (Klik op de afbeelding om te vergroten)

Schaliegasboringen in Nederland zijn voor de PvdA niet langer taboe.

„Als het schoon en veilig kan, moeten we dit doen”,

laat parlementariër Vos na lang wikken en wegen weten. Daarmee is een Kamermeerderheid voor deze vorm van energiewinning.

Zure regen en het gat in de ozonlaag

De lezer weet vast nog wel hoe hij 40 jaar geleden door de milieubeweging gepiepeld werd over de zure regen en het gat in de ozonlaag. Alle bossen in Nederland zouden vanwege de zure regen in 2000 verdwenen zijn, het gat in de ozonlaag zou ervoor zorgen dat al het ijs op de Zuidpool in 2000 gesmolten zou zijn en dat de zeespiegel als gevolg daarvan in 2000 ruim een meter hoger zou zijn dan in 1970.

Deze zelfde milieubeweging heeft er totaal geen moeite mee om te liegen, zoals Milieudefensie eind vorig jaar voor de radio vertelde. Als het voor een goede zaak (schaliegas) is dan is het geoorloofd.

Dus werden de inwoners van Nederland gehersenspoeld met een stroom van angstaanjagende verhalen over wat er allemaal wel niet mis kon gaan bij het boren naar schaliegas. In Brabant en Flevoland, waar de energiebron wordt vermoed, zijn omwonenden huiverig voor de boortorens. Ze vinden het beangstigend dat bij het winnen van schaliegas chemicaliën worden gebruikt. Het milieu zal eronder lijden, zo wordt gevreesd door omwonenden. Ook de PvdA heeft lange tijd argwaan gekoesterd.

Die achterdocht laat Kamerlid Vos nu grotendeels varen. „We moeten nu gaan beslissen hóé we het gaan doen”, vindt hij. „De chemicaliën die worden gebruikt moeten natuurlijk wel netjes worden opgevangen, maar ik ben daar positief over. Er worden steeds veiliger technieken ontwikkeld.”

Vandaag debatteert de Tweede Kamer over het schaliegasgas. De PvdA zal benadrukken dat de partij er een belangrijke rol voor ziet weggelegd. Vos wijst erop dat Nederland over zeven jaar 16 procent van de energie duurzaam moet opwekken. „De overige 84 procent moet je dus op een andere manier invullen”, zegt hij. „Dan heb je weinig keus. We weten allemaal dat de gasbel in Slochteren afneemt. Dan heb ik liever schaliegas dan kolen”, verklaart hij zijn keuze.

Zie ook Schaliegas, media en de leugens van Milieudefensie

Voor het laatste nieuws over schaliegas, lees ons Dossier Schaliegas


VENW voorstander van schaliegaswinning

Vrijdag 19 april 2013

VENW, de belangenclub van de zakelijke energie – en watergebruiker, is een voorstander van schaliegaswinning in Nederland. Voorman Hans Grünfeld vindt dat Nederland ‘open moet staan voor de mogelijkheden voor de winning van schaliegas en dat het potentieel onderzocht moet worden’. Voornaamste argument is dat de ‘conventionele gasvoorraden eindig zijn en de omstandigheden zullen veranderen als gevolg van beschikbaarheid, geopolitiek en klimaat’. Anderzijds heeft hij ‘geen hooggespannen verwachtingen van schaliegaswinning in Nederland’. Daarmee schaart Grünfeld zich achter het standpunt van minister Kamp.

Grünfeld vervolgt: “De bewezen Nederlandse voorraden zijn niet van de orde van de conventionele aardgasreserves en de productiekosten zullen hoger zijn. Daar komt nog bij dat wanneer schaliegas in Nederland gewonnen gaat worden ik niet verwacht dat dit de prijszetter gaat worden. Dat heeft te maken met de structuur van de West-Europese en Nederlandse gasmarkt en de structuur van het Nederlandse Gasgebouw. Dat laat onverlet dat de mogelijkheden voor de winning van schaliegas open moeten staan en onderzocht moeten worden, want de conventionele gasvoorraden zijn eindig en de omstandigheden zullen veranderen als gevolg van beschikbaarheid, geopolitiek en klimaat.”

VENW, op het gebied van energie belangenbehartiger van bedrijven zoals AkzoNobel, DSM en de NS, vindt verder dat de discussie rondom schaliegas ‘meer nuance’ behoeft. Hans Grünfeld, algemeen directeur van VEMW zegt: “Waar ik buitengewoon bezorgd over ben is het gebrek aan nuance waarmee de discussie over schaliegas wordt gevoerd. Zoals Minister Kamp (EZ) in de Volkskrant aangaf is ook schaliegas aardgas; het zit alleen opgesloten in een ander gesteente (leisteen i.p.v. zandsteen). Het verschil zit hem in de winningstechnologie, de voorwaarden die daaraan gesteld moeten worden om veilig en verantwoord te exploreren en exploiteren en de productiekosten. Een van de voorwaarden voor de winning van aardgas uit welk gesteente dan ook op grote diepte (3.000 meter), is de bescherming van grondwater op dieptes van 50-300 meter dat wordt toegepast als bronwater, drinkwater en industriewater. Het is volkomen terecht dat bedrijven die actief zijn in de drinkwatersector en de voedingsmiddelenindustrie (brouwers en bottelaars) voorwaarden stellen ter bescherming van hun bronnen”.

De redactie van Fibronot.nl vraag zich af hoe de VENW kan spreken over bewezen Nederlandse voorraden. Er moeten nog proefboringen verricht worden om de voorraden te schatten. Er is nog niets bewezen.



Polen droomt van schaliegas

Dinsdag 9 april 2012

Geen land in Europa heeft zozeer z’n zinnen gezet op schaliegas als Polen. Hoewel nog onduidelijk is hoeveel van dat gas onder Poolse bodem ligt, dromen de Polen al van een onafhankelijk energiebestaan. Geen gas meer nodig van het gehate Rusland, de voormalige onderdrukker, en nieuw aanzien binnen Europa als dé schaliegasspecialist. Zo ziet het toekomstbeeld van het zelfbewuste Warschau er ongeveer uit.

Een milieudiscussie rond de winning van schaliegas, zoals in veel andere Europese landen, wordt in Polen niet of nauwelijks gevoerd. Het milieubewustzijn is laag in het land. “Polen protesteren niet, omdat ze begrijpen dat het een kans is voor Polen. Daar trekken ze de conclusie uit dat ze er ook zelf baat bij hebben”, zegt Tomasz Chmal van een denktank die de regering adviseert.

Hij voegt eraan toe dat Europa veel te ambitieuze klimaatdoelen stelt:

“niemand zegt dat gaswinning een pretpark is, het is zware industrie met gevaarlijke situaties. Maar er is geen reden om niet te kijken wat het potentieel is”.

Nederland

Hoofdschuddend neemt Chmal kennis van de discussie die in Nederland wordt gevoerd. Nederland, de op een na grootste aardgasproducent van Europa twijfelt over boren naar schaliegas. Het kan er bij de jonge wetenschapper niet in.

Datzelfde geluid horen we op het platteland van Oost-Polen waar proefboringen naar schaliegas gaande zijn. “We rekenen erop dat er werk komt, dit biedt het dorp perspectief”, zegt een mevrouw die pal tegenover een boortoren woont. Een boer die een deel van z’n land verpacht aan de exploitant van de toren, ontkent ook maar enige overlast. “Het is alsof je een paar tractoren aan het werk hoort”, zegt hij. En de verlichting ‘s nachts? “Ach mevrouw, ga in de stad wonen, daar zijn de straten ook 24 uur per dag verlicht.”

Of de hooggespannen Poolse verwachtingen terecht zijn, moet blijken. Er zijn tot nu toe zo’n veertig proefboringen gedaan. De oorspronkelijk schatting van de hoeveelheid schaliegas in de bodem is sindsdien naar beneden bijgesteld. Na honderd proefboringen, zo is de verwachting, ontstaat een redelijk betrouwbaar beeld van de grootte van de nieuwe schat onder de grond.


Schaliegas: Amerikaanse chemische industrie investeertZaterdag 6 april 2013In de Verenigde Staten vindt grootschalige winning van schaliegas plaats. Hierdoor zijn de kosten van ethaan, grondstof voor de chemische industrie nu zó laag dat investeren in nieuwe installaties weer rendabel wordt. Of dat in Europa ook gaat gebeuren is de vraag. De winning van schaliegas stuit nog op de nodige weerstand.

In de Verenigde Staten wordt schaliegas gezien als game changer voor de chemische industrie. Tussen 2005 en 2010 groeide de productie van dit onconventionele gas met 45 procent per jaar, en inmiddels voorziet het in een kwart van de behoefte aan aardgas. Er zijn zelfs plannen om terminals (die oorspronkelijk zijn gebouwd om geïmporteerd Liquefied Natural Gas (LNG) om te zetten in aardgas) om te bouwen zodat ze aardgas kunnen omzetten in LNG voor de export.

De petrochemische industrie speelt actief in op de groeiende gasproductie, zo blijkt uit een vorig jaar verschenen rapport van de American Chemistry Council. Waar de stijgende gasprijzen tussen 2002 en 2009 de investeringen en de bijbehorende bedrijvigheid vooral richting Midden-Oosten stuurden, leidt de dalende gasprijs ertoe dat bedrijven nu weer investeren in de Verenigde Staten.

Miljardeninvesteringen

ExxonMobil investeert miljarden in de uitbreiding van zijn petrochemische complex in Baytown, Texas. Onderdeel van de uitbreiding is een nieuwe ethaankraker om te kunnen profiteren van groeiende beschikbaarheid van aardgas. Ook Dow Chemical wil de kraakcapaciteit uitbreiden, terwijl Shell Chemicals zijn installaties in Texas en Louisiana momenteel geschikt maakt voor ethaan.

Als het alleen gaat om winbare hoeveelheden lijkt schaliegas ook een game changer voor de Europese chemische industrie. Volgens schattingen van het Internationaal Energie Agentschap zijn de technisch winbare reserves in Europa namelijk voldoende voor 250 jaar. Schattingen voor Nederland variëren van een paar honderd tot 3000 miljard kubieke meter. In het gunstigste geval is er dus sprake van een gasbel met de omvang van die in Slochteren. Maar waar de Groningse gasbel indertijd met gejuich werd ontvangen, stuit de winning van schaliegas in Europa nog op de nodige maatschappelijke weerstand. Alleen in Engeland en in Polen wordt actief geboord, maar dat komt ook omdat de huidige Poolse regering er veel aan gelegen is om de afhankelijkheid van Russisch aardgas drastisch te verminderen.

In Nederland werden de eerste vergunningen voor het doen van proefboringen in 2009 verleend aan het Britse bedrijf Cuadrilla. De boortorens waren echter nog niet gebouwd of de omwonenden en de Rabobank (die in de directe omgeving een datacentrum heeft) stapten naar de rechter. Vervolgens besloot minister Verhagen tot een consultatieronde onder belanghebbenden om de mogelijke risico’s in kaart te brengen, waarna een onderzoeksbureau wordt aangetrokken om alle vragen te beantwoorden. Resultaten worden in juli a.s. verwacht, en tot die tijd worden er geen vergunningen gegeven.

Brandend kraanwater

Een van de belangrijkste bezwaren tegen de winning van schaliegas is dat de gebruikte methode zou leiden tot vervuiling van grondwater. In de Amerikaanse documentaire Gasland worden beelden getoond van kraanwater dat vlam vat als je er een aansteker bij houdt. Volgens de makers van de film komt dat doordat er schaliegas uit de ondergrond in een zelf geslagen drinkwaterput terecht is gekomen.

Geologen hadden al hun twijfels over deze claim, aangezien het onwaarschijnlijk is dat gas een afstand van enkele kilometers door verschillende soorten gesteenten kan afleggen. Recent is bovendien uit een onderzoek van de staat Colorado gebleken dat het gas in het kraanwater alleen al vanwege zijn samenstelling niet uit de diepe ondergrond afkomstig kan zijn. Inmiddels is duidelijk dat het moerasgas was dat door bacteriën in de ondiepe bodem wordt gevormd.

Vervuiling en bevingen

Een ander risico is de vervuiling van bodem en water door de chemicaliën die gebruikt worden bij de winning. Voor een deel gaat het om boorvloeistof, maar daarin onderscheidt de schaliegaswinning zich niet van de winning van conventioneel gas. Voor een ander deel gaat het om water dat na gebruik weer naar boven wordt gehaald. Dat bevat onder meer verdikkingsmiddelen en chemicaliën die aan het water zijn toegevoegd om corrosie en bacteriegroei tegen te gaan.

Het afvalwater bevat ook stoffen die vanuit de ondergrond meekomen. Dat kunnen organische stoffen zijn, zoals benzeen, maar ook radioactieve stoffen zoals radium, radon en uranium. Uit een studie van de US Geological Survey naar het Marcellus-voorkomen (een gebied waar veel schaliegas voorkomt) in Pennsylvania blijkt dat de gehaltes in dezelfde orde van grootte liggen als bij conventionele bronnen van aardgas. Hoewel het afvalwater wordt gereinigd, blijft het niettemin een risico om rekening mee te houden.

Milieudefensie wijst in een brochure ook op de seismische risico’s van de winning van schaliegas. Door water onder hoge druk te injecteren worden scheurtjes in het gesteente gevormd (fracking), wat kan leiden tot kleine aardbevinkjes die onder bepaalde omstandigheden aardtrillingen aan het oppervlak veroorzaken. Zo vond in het Zwitserse Basel in 2006 een lichte aardbeving plaats als gevolg van het injecteren van water onder hoge druk op een diepte van enkele kilometers. In dit geval gebeurde dat overigens niet voor de winning van schaliegas, maar voor de winning van aardwarmte.

Lichte aardbevingen zijn ook bij de winning van conventioneel aardgas niet ongewoon, zoals de inwoners van Groningen en Drenthe inmiddels weten. De vraag is alleen in hoeverre het risico bij schaliegas groter is. De tweede vraag is of er gebieden zijn, zoals in Limburg en Oost-Brabant, waar je misschien beter geen fracking kunt toepassen omdat die van nature al gevoelig zijn voor aardbevingen. De les van de gasbel in Groningen is in ieder geval dat je de mogelijkheid van aardbevingen beter kunt onderkennen dan ontkennen, zoals daar jarenlang gebeurd is.

Broeikas

Het laatste bezwaar tegen schaliegas is dat de winning leidt tot meer broeikasgassen. Dat komt onder meer doordat er meer energie nodig is om het gas te winnen. Bovendien ontsnapt er mogelijk meer gas. Diverse studies laten zien dat de extra uitstoot van broeikasgassen in de orde ligt van 2 à 3 procent. Volgens de Amerikaanse Environmental Protection Agency kan die echter nog met 90 procent worden verminderd door technische maatregelen en netjes werken.

Omgekeerd blijkt overigens dat de uitstoot van CO2 juist afneemt dankzij schaliegas. De lage prijs zorgt er namelijk voor dat steenkool wordt verdrongen als brandstof voor elektriciteitscentrales. Volgens een recent bericht van het Internationaal Energie Agentschap (IEA) heeft die verschuiving ertoe geleid dat de CO2-uitstoot in de Verenigde Staten met bijna 8 procent gedaald sinds 2006.

Beheersbaar

Terwijl we in Nederland nog tot juli moeten wachten op de uitkomsten, blijkt uit onderzoek elders dat het wel meevalt met de extra risico’s van schaliegas. In het vorig jaar verschenen rapport Golden Rules for a Golden Age of Gas beschrijft de IEA dat er voldoende technische mogelijkheden zijn om de risico’s binnen de perken te houden, mits bedrijven en overheden zich houden aan de ‘golden rules’. Naast technische voorzieningen om de risico’s te minimaliseren, gaat het hierbij ook om zaken als volledige transparantie en het betrekken van de lokale gemeenschap bij de plannen en projecten. Ook de Amerikaanse, Britse en Ierse milieu-instanties zien weinig problemen, mits de regels voor gaswinning goed worden nageleefd.

Nadeel van het toepassen van de ‘Golden Rules’ is volgens de IEA dat de prijs van schaliegas 7 procent hoger komt te liggen dan die van conventioneel gas. Omdat tegelijkertijd de productie toeneemt, zal de gasprijs de komende jaren waarschijnlijk tóch fors gaan dalen. Hierdoor kan schaliegas ook in Europa een game changer worden voor de chemische industrie.

Boren naar schaliegas

Boren naar schaliegas. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Onconventioneel gas

De term onconventioneel gas verwijst naar gasvoorraden die traditioneel lastig te winnen zijn. De meest bekende is schaliegas, dat opgesloten zit in versteende kleilagen (leisteen). Een andere variant is steenkoolgas, ook wel mijngas geheten, dat opgesloten zit in steenkool.

De winning van onconventioneel gas begint met het boren van een put die bij het bereiken van de gasvoerende laag horizontaal wordt voortgezet. Vervolgens wordt er onder een druk van 400 tot 500 bar water in geïnjecteerd, waardoor millimetergrote scheuren in het gesteente ontstaan. Dit is het zogeheten fracking. Met het water wordt ook zand als vulmiddel (‘proppant’) aangevoerd om de scheurtjes open te houden.

Om te voorkomen dat het zand neerslaat worden verdikkingsmiddelen toegevoegd die ook in de voedingsmiddelenindustrie worden gebruikt (E412). Daarnaast worden nog enkele keukenkast chemicaliën toegevoegd zoals keukenzout, soda en boorzout, en een bacterie dodend middel zoals glutaaraldehyde, dat ook in ziekenhuizen wordt gebruikt. Ongeveer tweederde van het gebruikte water wordt – met chemicaliën – weer naar boven gehaald en vervolgens gereinigd en hergebruikt.

Voor de winning van schaliegas zijn meer putten nodig dan voor conventionele gaswinning omdat het gas – ondanks fracking – slecht stroomt. Vaak moet om de paar kilometer een gat worden geboord omdat de reikwijdte van de put niet veel langer is dan een kilometer. Voordeel is wel dat je met horizontaal boren vanuit een beperkt gebied van enkele voetbalvelden groot meerdere putten in verschillende richtingen kunt boren. Een goede bekleding van de boorput (casing) zorgt ervoor dat het vrijkomende gas zich niet in de bodem kan verspreiden.
(Bron: VNCI)


Risico’s voor Europa bij weigeren schaliegas

Zaterdag 6 april 2013

Europese industriële bedrijven en overheden van sommige landen erkennen dat het boren naar schaliegas niet alleen tot de VS en China beperkt zal blijven. De snelgroeiende productie van schaliegas in de VS heeft het land getransformeerd van één van ’s werelds grootste gasimporteurs naar een zichzelf onderhoudende gasproducent en een netto gas exporteur.

In 2009 haalden de VS Rusland in als ’s werelds grootste gasproducent en in 2010 haalden de VS Qatar in als grootste LNG producent.

De plotselinge overcapaciteit van LNG komt voort uit een combinatie van drie factoren:
1. Een daling van de vraag als gevolg van de wereldwijde economische recessie
2. Een onverwachte dramatische toename van de Amerikaanse schaliegas productie
3. Nieuwe wereldwijde leveringscapaciteit

LNG gas is in Europa nu minder duur dan de lange termijn contracten van conventioneel aardgas dat via lange pijpleidingen wordt getransporteerd. Dat heeft ertoe geleid dat de jaren oude koppeling tussen de olie- en gasprijs min of meer is losgelaten.
Omdat de wereldwijde  conventionele gasvoorraden inmiddels aanzienlijk kleiner zijn geworden dan de niet conventionele voorraden zal de prijs van gas op termijn nog minder de prijs van olie volgen.

De ontwikkeling van niet conventioneel gas in de VS sinds 2006 heeft niet alleen geleid tot een revolutie op de energiemarkten in de VS maar is uitgegroeid tot het omslagpunt voor een fundamentele verandering op de wereldwijde gasmarkten. Het heeft de basis gelegd voor een grotere rol van aardgas in de wereldeconomie.

De grote invloed van Amerikaans schaliegas beperkt zich niet meer alleen tot Noord Amerika, maar is inmiddels wereldwijd voelbaar. De toevloed van schaliegas heeft een grote impact op het concurrentievermogen van de Amerikaanse economie.
Goedkoop schaliegas roept ook vragen op over het duurzame energiebeleid van de EU, met name die in Duitsland waar duurzame energie sterk gesubsidieerd is om levensvatbaar en concurrerend te kunnen zijn.
Buitenlandse investeringen in Europese petrochemische bedrijven zijn al van Europa richting VS verschoven.

Gouden Eeuw

Het Internationaal Energie Agentschap (EIA) heeft vorig jaar een rapport geschreven waarin wordt gezegd dat de wereld afstevent op een Gouden Eeuw van gas, waarin het niet conventionele gas een verandering in energieverbruik zal betekenen.

Europa en Azië waren aanvankelijk terughoudend om de wijdverbreide geo-economische en geopolitieke gevolgen te herkennen, alsmede de implicaties voor hun eigen regionale gasmarkten en energiebeleid. Beide regio’s hebben volgens de laatste schattingen omvangrijke schaliegas en andere niet conventionele gasbronnen zoals kolengas.

Milieurisico’s?

Sommige landen in Europa, waaronder Polen, Engeland, Litouwen en Ukraïne, alsmede landen als China en Australië, hebben interesse getoond in het benutten van hun eigen niet conventionele gasbronnen, maar de door vele milieubewegingen aangewakkerde angst op mogelijke milieurisico’s en aardbevingen hebben veel landen er toe doen besluiten voorlopig een afwachtende houding aan te nemen.
De landen die van plan zijn om hun eigen gasbronnen te gaan exploiteren menen dat op deze manier de continuïteit van de energievoorziening gewaarborgd is. Ze willen niet afhankelijk zijn van een land als Rusland dat naar believen bij politieke spanningen al eerder heeft aangetoond een onbetrouwbare en peperdure gasleverancier te zijn.


Gazprom met Shell in schalieolie

Donderdag 4 april 2013

Het Russische oliebedrijf Gazprom wil zijn banden met Shell aanhalen en samen met het Brits-Nederlandse concern zoeken naar schalieolie in Siberië en het poolgebied.

Boorsegmenten die bij het boren naar schaliegas en -olie worden gebruikt

Boorsegmenten die bij het boren naar schaliegas en -olie worden gebruikt. (Klik op de foto voor een vergroting)

Volgende week tijdens het bezoek van president Vladimir Poetin aan Nederland zullen de bedrijven overeenkomsten ondertekenen. Dat stelde een hoge ambtenaar in het Kremlin donderdag. Een woordvoerster van Shell wilde niet op het bericht reageren.

De gastak van Gazprom zal tegelijkertijd contracten aangaan met Gasunie. Inhoudelijke details kon de ambtenaar niet geven. Gazprom en Shell werken al samen in Siberië.

Naar verluidt neemt Poetin bij zijn bezoek aan Den Haag behalve directeuren van Gazprom ook topmannen mee van Lukoil en Summa Group, dat bezig is met de bouw van een olieterminal in Rotterdam.

 

 


Shell: investering in schaliegas China

Dinsdag 26 maart 2013

Shell gaat $ 1 miljard, zo’n € 775 miljoen, investeren in de winning van schaliegas in China. Dat zei Shell-topman Peter Voser vandaag in Peking. Voser maakte niet bekend wanneer en over wat voor termijn Shell de investering gaat doen en hoeveel gas het bedrijf denkt uit de grond te kunnen krijgen. Shell heeft inmiddels toestemming voor de winning van schaliegas verkregen in het Fushun-Yongchuan blok, een gebied van circa 3500 vierkante kilometer, zo maakte het bedrijf bekend. Shell doet de exploratie in samenwerking met het Chinese staatsbedrijf CNPC.

Dit is nog maar het topje van de ijsberg, want China heeft – op basis van eigen onderzoek – een gigantisch potentieel aan ‘technisch realiseerbaar’ schaliegas: 1275 biljoen kubieke meter

In totaal heeft Shell in China zes contracten gesloten voor de gezamenlijke winning van schaliegas. Shell en CNPC hebben vorig jaar al 24 bronnen geboord en willen daar dit jaar nog 14 aan toevoegen, liet een woordvoerder van het bedrijf vorig jaar al weten.

Voordelen

Het gasverbruik in China is nu 20 miljard kuub gas per jaar en dit verbruik zal toenemen tot 230 miljard kuub gas in 2015. Volgens de overheid zullen in 2015 250 miljoen stadsbewoners, oftewel achttien procent van de bevolking, gas als voornaamste energiebron gaan gebruiken. Shell-topman Voser ondersteunt het beleid van China om meer gas te gaan winnen als onderdeel van haar toekomstige energiemix. Voser: “Dit is de juiste energiebron voor de langere termijn voor China, omdat het minder CO2 uitstoot dan kolen en olie”.

Potentieel

China heeft een reusachtig potentieel aan schaliegasvelden voorhanden: 1275 biljoen kubieke meter aan ‘technisch realiseerbaar gas’. Dit is twaalf keer zoveel als het conventionele gas in het land. En het is bijna vijftig procent meer dan de 862 biljoen kubieke meter dat in de VS ligt. In 2015 wil China zo’n 6,5 miljard kubieke meter aan schaliegas in eigen land gewonnen hebben. Eind 2012 waren er nog maar ‘slechts’ tachtig putten geboord in het land.

Export schaliegas VS

De Shell bestuurder zei ook dat hij verwacht dat de Verenigde Staten al aan het einde van dit jaar 50 tot 60 miljoen kubieke meter schaliegas zullen kunnen exporteren. Dat is z’n 10 procent van de huidige markt voor de grondstof.


Schaliegas in Denemarken

Zondag 24 maart 2013

Total E&P Denmark is de enige energiemaatschappij die van de Deense regering een vergunning heeft gekregen om in Denemarken exploratieboringen naar schaliegas te doen. Het bedrijf zal het potentieel aan schaliegas in noord Jutland en noord Zealand gaan verkennen. De eerste exploratieboringen in noord Jutland worden rond deze tijd verwacht.

Noord Jutland en noord Zealand liggen aan het uiteinde van het Deense gas- en elektriciteits transmissiesysteem en daarom gaat de Deense overheid alvast het gasnetwerk uitbreiden.

Mogelijke uitbreiding en versterking van het aardgasnet

Indien wordt besloten dat schaliegas in Denemarken in productie wordt genomen, zal het nodig zijn om nieuwe aansluitpunten in het Deense gasnet te bouwen.
Als er wezenlijke productie wordt vastgesteld wordt het gasnetwerk in bepaalde gebieden van Denemarken uitgebreid om het schaliegas te transporteren. Het gaat dan om de bouw van 300 tot 400 km aardgasleidingen. Het Deense gasnetwerk is op dit moment 930 km lang.

De Deense methode

De Deense methode van Skiffergas boren ook met een driedubbele zekerheid op de eerste honderden meters van de boorpijp om elke mogelijke verontreiniging van grondwater te voorkomen

Schaliegas potentieel Denemarken vijf keer groter dan de bewezen aardgasreserves

Het schaliegas potentieel in Denemarken is op dit moment nog niet bekend, de exploratieboringen moeten dat nog uitwijzen, maar de Amerikaanse Energy Information Administration (EIA) heeft een ruwe schatting gemaakt van de Deense schaliegas potentieel en schat dat de voorraden vijf keer groter zijn dan de totale Deense aardgasreserves in de Noordzee sinds 1979 hebben bevat. Denemarken wint sinds 1979 op het Deense continentale plat aardgas en dat heeft sinds die tijd voor een aanzienlijke bron van inkomsten voor de Deense Staat gezorgd.

Veel milieu-organisaties hopen nu maar dat de EIA het mis heeft zoals ook  in Zweden gebeurd is. Ook daar schatte de EIA een grote voorraad schaliegas, maar een proefboring door Shell wees uit dat het potentieel in die put te laag was voor commerciële gaswinning. Zweden heeft toen besloten de proefboringen voorlopig op te schorten. Inmiddels vinden ook in Zweden verdere onderzoeken plaats naar schaliegas voorkomens.

Schaliegas productie moet nauwlettend worden gecontroleerd

De Deense minister van Klimaat, Energie en Bouwzaken staat niet onwelwillende tegenover het boren naar schaliegas, maar het moet wel voldoen aan de strenge milieuregels. Behalve de verleende vergunning aan Total E&P Denmark wordt er even gewacht met het verlenen van nieuwe vergunningen totdat de milieuregels zijn vastgesteld en de mogelijke milieueffecten zijn geïdentificeerd, maar met de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van toevoegingen die niet giftig of belastend voor het milieu zijn, worden geen problemen met het verlenen van nieuwe vergunningen verwacht.

Deense netbeheerder moest ingrijpen en noodvermogen inschakelen

Afgelopen week deed zich in Denemarken het probleem voor dat de gasreserves bijna op waren. De Deense netbeheerder moest in allerijl noodvermogen inschakelen om een blackout te voorkomen.

Wie had dat ooit gedacht?

Denemarken, samen met Duitsland het voorbeeldland voor velen wat betreft de energievoorziening door windmolens, moet hals over de kop noodvermogen inschakelen omdat er nauwelijks wind stond en de aardgasbuffers op land bijna leeg waren. Noorwegen en Zweden konden ook niet bijspringen omdat ze alle energie zelf nodig hadden in verband met het barre en koude winterweer. In grote delen van Duitsland scheen de zon niet dus de PV installaties stonden er bij en keken er naar. ook de wind was zwak, dus uit Duitsland werd ook geen hulp verleend.
TenneT, als netbeheerder in Duitsland verantwoordelijk voor een groot deel van de elektriciteitsvoorziening moest alleen al in 2012 meer dan 1200 keer ingrijpen om een blackout te voorkomen.
Het betekent in feite de doodsteek voor de windmolen industrie en voor de gedachte dat een land over pakweg 20 tot 30 jaar volledig op alternatieven als wind kan draaien. Het is ten ene male onmogelijk, maar de milieubeweging blijft maar doordrammen totdat het licht een keer echt uit gaat.

Eén pan Europees elektriciteitsnetwerk?

Er zijn mensen, zoals de CEO van TenneT, die denken dat je dit soort interconnector problemen op kunt lossen door één groot Europees elektriciteitsnetwerk aan elkaar te koppelen.

De redactie van Fibronot.nl meent dat dit bluf is en slechts bedoeld is om problemen binnen de organisatie te verbloemen.

Eén Europees elektriciteitsnetwerk zal zeer gevoelig zijn voor instabiliteit in één of enkele landen. Uit ervaring weten we hoe vaak de stroom in landen als Griekenland, Italië, Spanje en Portugal uitvalt. Wie daar op vakantie is geweest hoeven we niets te vertellen.

Moeten de noordelijke landen, die voor een groot deel afhankelijk willen zijn van windenergie en nu al met onstabiliteit te maken hebben dan bijspringen om de zuidelijke onstabiele landen te helpen?
We hebben gezien hoe dit bij de Euro wordt opgelost. Op het gebied van de energievoorziening zullen de problemen nog vele malen groter zijn.

Nederland en Duitsland behoorden voor het windmolentijdperk tot de twee landen met de meest betrouwbare energievoorziening ter wereld. Dit wordt in één klap afgebroken door milieuactivisten die de wereld willen redden. Waarvan eigenlijk en ten koste van honderden miljarden Euro’s die de belastingbetalers op moeten brengen in de vorm van exploderende energienota’s?

Iedereen die denkt en dat nog serieus verdedigt ook dat je van Cyprus tot noord Noorwegen, van Polen tot Ierland en van Portugal tot Finland één Europees elektriciteitsnetwerk kan hebben, zou onmiddellijk ontslagen moeten worden en kandidaat moeten zijn voor het ontvangen van de Gouden Eikel.


Shell zet voorlopig niet in op schaliegas in NederlandWoensdag 20 maart 2013

Shell heeft geen interesse in Nederlands schaliegas. Wanneer het bedrijf kijkt waar het aantrekkelijk is naar schaliegas te boren, komt het niet uit in ons land. Dat zei president-directeur Shell Nederland Dick Benschop gisteren.

Hij deed zijn uitspraken tijdens een toelichting op de jaarlijkse toekomstscenario’s, vergezichten over hoe het energielandschap er tot aan het jaar 2100 uit komt te zien. Hij beklaagde zich daarbij over het energiebeleid in Europa, dat volgens hem duurzaamheid juist tegenwerkt. „Het energiebeleid is in crisis, het gebruik van gas wordt weer vervangen door veel meer vervuilende kolen.”

Natuurlijk spreekt Shell hier uit eigen belang omdat het bedrijf vol heeft ingezet op gas, dus aardgas, schaliegas en LNG. Kolen passen niet in dit straatje.

Maar dit is toeval zegt Benschop: “Het is van essentieel belang dat het gebruik van gas in plaats van kolen weer een speerpunt wordt. Dit is gewoon een geval van algemeen belang dat overeenkomt met bedrijfsbelang.”

Waar de hausse aan schaliegasprojecten van de VS zelfs een gasexporteur heeft gemaakt, schat Shell de kansen voor Europa op dat gebied een stuk lager in.
Benschop zegt: „Tot nu toe zijn er minder dan tien putten ontwikkeld.” Volgens Benschop  is Shell nog aan het kijken hoe aantrekkelijk de voorwaarden zijn om schaliegas te winnen. Voor Nederland zijn er op dat gebied geen plannen, zeker omdat ons land nog genoeg ’regulier’ gas heeft.

„Natuurlijk neemt de hoeveelheid gas in Nederland en Europa af, maar tot 2070 komt er nog genoeg uit de grond.”

Het concern heeft wel schaliegasprojecten in onder andere de VS, China en Canada, en is twee maanden geleden begonnen in de Oekraïne, waar het een contract ter waarde van $ 10 miljard heeft afgesloten.

De reden dat Shell voorlopig niet in Nederland of andere landen in de EU wil boren is omdat de meeste concessies al vergeven zijn en wellicht is Shell in Nederland bang voor demonstraties van tegenstanders van het boren naar schaliegas.


Spanje na vondsten in de ban van schaliegas

Dinsdag 19 maart 2013

Spanje, dat nu ruim 99 procent van zijn fossiele brandstoffen importeert, heeft een voorraad schaliegas in de grond zitten die voldoende is om de consumptie van 70 jaar te dekken. Dat staat in rapporten die  de Spaanse mijningenieurs vereniging Hoge Raad van de Mijnbouw en de Spaanse vereniging van olie- en gasbedrijven Aceip, onlangs publiceerden.

Uiteraard staan milieubewegingen en Greenpeace in Spanje nu ook weer op hun achterste benen. Ze zien hun duurzame plannen in duigen vallen als er naar schaliegas geboord gaat worden. Megalomane plannen die door de consumenten moeten worden betaald omdat zonder subsidie niet één plan levensvatbaar is.

Ze roepen moord en brand dat chemicaliën een gigantische vervuiling van het grondwater en milieu tot gevolg hebben.

Het is deze milieubewegingen kennelijk ontgaan dat, wanneer er over enkele jaren pas daadwerkelijk naar schaliegas geboord gaat worden er geen giftige toevoegingen meer gebruikt worden. Een bedrijf als ExxonMobile heeft naar aanleiding van proefboringen in Duitsland gezegd dat het al dit jaar de beschikking heeft over niet giftige toevoegingen die dus absoluut ongevaarlijk zijn voor het grondwater en het milieu.

Volgens Juan Carlos Muñoz-Conde van de Spaanse vereniging van olie- en gasbedrijven Aceip is fracking een duurzame techniek en behoort Spanje tot de landen die ‘de meeste garanties bieden op het gebied van milieubescherming’. De belangen zijn groot. In hun rapporten wijzen ingenieurs en de industrie op de ‘duizenden arbeidsplaatsen’ die de schaliegaswinning kan opleveren in een land waar de werkloosheidsgraad nu bijna 27 procent is. Verder benadrukken zij het gunstige effect op de betalingsbalans en de concurrentiepositie van het land.

In de afgelopen vijf jaar zijn in Spanje ruim 70 vergunningen uitgegeven voor proefboringen naar schaliegas. Een veertigtal nieuwe aanvragen is nog in behandeling. De grootste voorraden schaliegas liggen in de noordelijke regio’s Baskenland, Cantabrië en Catalonië. Volgens de ramingen van de industrie gaat het om 2500 miljard kubieke meter. Bovendien zou de Spaanse bodem ook nog eens twee miljard vaten niet-conventionele olie bevatten.


ExxonMobil aast op Duits schaliegas zonder giftige toevoegingen
Zaterdag 16 maart 2013

Het oer-Amerikaanse ExxonMobil ziet brood in het winnen van schaliegas in Duitsland. Naar eigen zeggen kan de winning zonder milieuschade plaatsvinden. ExxonMobil Duitsland:

“Frackingproces in Duitsland al sinds 1961 gebruikt, zonder milieuschade”

Kansrijke schaliegasvelden in Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen

ExxonMobil verkent sinds 2008 in het zuiden van Nedersaksen en in het noorden van Noordrijn-Westfalen de mogelijkheden van schaliegas. Eind 2012 heeft het Amerikaanse bedrijf de bevoegdheid gekregen voor verkenningen in delen van Hamburg. “De hoeveelheid schaliegas wordt op 22.7 biljoen kubieke meter geschat. Ter vergelijking: het jaarverbruik ligt in Duitsland bij 90 miljard kubieke meter”, weet Westendorf-Lahouse. “Conservatieve schattingen gaan ervan uit dat 2,3 biljoen kubieke meter daadwerkelijk te winnen is.”

In Duitsland wordt al lange tijd conventioneel gas gewonnen, maar tot nu toe is er geen duidelijke regeling voor de exploitatie van gas en olie in diepe schaliesteenlagen. In 2011 was van het totale Duitse aardgasverbruik 14 procent uit eigen land afkomstig, waarvan 95 procent uit Nedersaksen. Import kwam voornamelijk uit Rusland (30 procent), Noorwegen (27 procent) en Nederland (20 procent).
Milieuminister Peter Altmaier en economieminister Phlipp Rösler kwamen eind februari met een voorstel om schaliegaswinning toe te staan, met uitsluiting van drinkwatergebieden. Ook moeten alle nieuwe plannen aan een milieutest worden onderworpen.

Helemaal tevreden is het Wirtschaftsverbund Erdöl- und Erdgasgewinning (WEG) niet met het nieuwe wetsvoorstel om fracking in Duitsland onder strenge voorwaarden toe te laten. De WEG verlangt minder scherpe regelingen op het gebied van milieutests en wil dat er een onderscheid wordt gemaakt tussen het zoeken naar aardgas en de latere daadwerkelijke productie. “In drinkwaterverzorgingsregio’s moeten we niet op voorhand grote gebieden uitsluiten voor conventionele boringen”, zegt voorzitter Dr. Gernot Kalkoffen. Hij wijst daarbij op de jarenlange ervaringen van de exploratie- en productieindustrie met het frackingproces, dat enkele malen ook in Duitse drinkwatergebieden plaatsvond, zonder daarbij schade aan mens en milieu te berokkenen.

Woordvoerster Dr. Ritva Westendorf-Lahouse van ExxonMobil, de grootste Duitse aardgasproducent, deelt de mening van het WEG.

“Het frackingproces wordt al sinds 1961 in Duitsland bij eenderde van het gewonnen gas ingezet. Van de 300 fracs hebben wij er 180 uitgevoerd en tot nu is er geen milieuschade ontstaan.”

De frackprocessen die ExxonMobil nu vooral in Nedersaksen toepast, vinden in conventionele tight gasafzettingen plaats. “Er zijn geen basale verschillen tussen de fracktechnologie die bij deze afzettingen en die in schaliegesteente wordt gebruikt”, verduidelijkt Westendorf-Lahouse. “Bij schaliegaswinning is weliswaar meer water nodig, aan de andere kant liggen de Duitse schaliegasvelden minder diep dan de conventionele gasvelden. Dit betekent dat er een lagere druk in het veld aanwezig is, waardoor minder chemische additieven in de frackvloeistof nodig zijn, ongeveer 0,2 tot 0,3 procent.”

Niet-giftige frackingvloeistoffen

ExxonMobil heeft samen met toeleveranciers frackvloeistoffen ontwikkeld die niet giftig zijn en geen milieuverontreinigende componenten bevatten.

“We gaan ervan uit, dat we dit jaar al over vloeistoffen beschikken die voor de geologische verhoudingen in Duitsland geschikt zijn. Vervolgens gaan we ze in de praktijk testen.

Om misverstanden te voorkomen: de vloeistof in zijn totaliteit is vanwege de hoge mate van verdunning nu al niet giftig of milieuverontreinigend.”

Van de redactie van Fibronot.nl

De milieubeweging zet inwoners van Nederland op tegen de winning van schaliegas en doet dat op basis van verouderde informatie, misleidende films als Gasland en leugens.

Boortoren van Cuadrilla

Boortoren van Cuadrilla. (Klik op de foto voor een vergroting)

Ook Cuadrilla gebruikt toevoegingen die niet giftig zijn of het milieu belasten.

Waarom de milieubeweging blijft volharden in haar strijd tegen schaliegas daar kunnen we slechts naar gissen. De financiële belangen van de milieubeweging liggen waarschijnlijk bij groene energie, windmolens en zonnecellen. Dat is prima, geen enkel bezwaar, maar dan zonder de tientallen miljarden Euro’s subsidie die daar de komende jaren voor nodig zijn en door de Nederlandse energieconsument moet worden opgebracht.

Over drie jaar betaalt de consument al € 63 per maand extra heffing op zijn maandelijkse energienota om windmolens op subsidie te laten draaien. Als de plannen van minister Kamp doorgaan dan betaalt de consument voor het jaar 2020 al meer dan € 200 PER MAAND aan extra heffingen om de subsidie te bekostigen.
De Nederlandse burgers begrijpen nog niet wat hen te wachten staat en kunnen beter nu in actie komen voordat ze aan het betalen slaan en de armoede in meer dan 500.000 huishoudens echt toeslaat. Gaat Nederland Duitsland achterna waar vanwege de idioot hoge energieheffingen al meer dan 800.000 huishoudens van energie zijn afgesloten? Een onderwerp waar je de milieubeweging in Nederland niet over hoort.

De B.V. Nederland moet in de komende jaren fors op de uitgaven bezuinigen. Dit jaar al € 16 miljard, in 2014 € 18 miljard, in 2015 € 25 miljard en in 2016 al bijna € 40 miljard.
De regering denkt dit te kunnen doen in de verwachting dat de economie weer aantrekt.

De economie kan alleen aantrekken met een betrouwbare en betaalbare energievoorziening waar de industrie op kan vertrouwen. Onbetrouwbare energievoorzieningen als wind leveren geen enkele bijdrage aan een gezond economisch klimaat.
De Nederlandse industrie kan nu al nauwelijks meer concurreren met een land als de VS, waar de prijs van energie op een niveau van 20% ligt in vergelijking met de prijs in Nederland.

Wil Nederland en de EU economisch overleven dan is de inzet van schaliegas en gas dat uit methaanhydraat wordt gewonnen van levensbelang. In alle andere gevallen wordt de EU een zesde rangs economische macht na de BRIC landen en de VS.


Brussel beducht voor schaliegas in VS

Woensdag 13 maart 2013

Europese energie- intensieve  bedrijven zullen de komende decennia een groeiend concurrentienadeel ondervinden ten opzichte van bedrijven uit landen die inzetten op goedkoop schaliegas. Dat concludeert de Europese Commissie in een ontwerpgroenboek over hernieuwbare energie dat binnenkort verschijnt.

Om het probleem te ondervangen moet de marktwerking verbeterd worden door de regels voor de interne markt beter uit te voeren.

Europa ontkomt er verder niet aan om te kijken naar de exploitatie van ‘zowel conventionele als niet conventionele gasbronnen’, aldus het document.

In de VS is de prijs van gas en elektriciteit scherp gedaald door de grootschalige winning van schaliegas (gas uit leisteenlagen). In Europa bestaat er echter grote weerstand tegen schaliegas vanwege de vrees voor milieuschade.

Vorige maand waarschuwde topman Sijbesma van chemieconcern DSM dat grote delen van de Europese industrie straks niet meer kunnen concurreren met Amerikaanse bedrijven. ‘De Amerikanen zetten zwaar in op schaliegas en biobrandstoffen.’

De EU wil de CO2- uitstoot in 2020 met 20% hebben verlaagd ten opzichte van 1990. Het aandeel van hernieuwbare energie moet op 20% komen en het totale energieverbruik moet met 20% omlaag.
Het document stelt dat deze ambitieuze milieustrategie internationaal echter steeds minder aanslaat.

De Commissie waarschuwt dat er in de meeste landen nieuwe maatregelen nodig zijn om de doelstellingen ook echt te halen, maar door de crisis is daarvoor nauwelijks geld beschikbaar.


Minister Kamp verwacht onderzoek schaliegas in juli

Maandag 11 maart 2013

Het onderzoek naar de gevolgen en mogelijke risico’s van schaliegas wordt gedaan door advies- en ingenieursbureau Witteveen+Bos.
Arcadis en Fugro-Ecoplan worden ingezet als onderaannemers. Dat heeft minister Henk Kamp (Economische Zaken) vandaag gemeld aan de Tweede Kamer.

Kamp geeft aan dat hij zeker wil weten dat schaliegas op een veilige manier kan worden opgespoord en gewonnen. Als uit het algemene onderzoek blijkt dat dit kan, wordt vervolgens gekeken naar de gevolgen op lokaal niveau.

De minister verwacht dat het rapport 1 juli kan zijn afgerond en hij benadrukte vandaag opnieuw dat er tijdens het onderzoek geen proefboringen naar schalie- of steenkoolgas zullen plaatsvinden. Ook worden er geen opsporingsvergunningen verleend, aldus Kamp.

Ook in de Noordoostpolder zullen zolang het onderzoek loopt geen proefboringen plaatsvinden, meldde de minister. Hij reageert daarmee op de ophef die onlangs ontstond in het gebied waar Cuadrilla schaliegas wil opsporen. Volgens Kamp gaat het om oriënterende veldstudies naar gunstige locaties, in en boven de grond. Die verkenningen kan het bedrijf, zo meldt de minister, ook zonder vergunning doen.

Lees hier de Kamerbrief van minister Kamp


 

Europa veel te afwachtend met schaliegas

Maandag 11 maart 2013

Europa reageert veel te afwachtend om schaliegas op haar grondgebied te winnen. Hiermee loopt Europa het risico om duizenden banen te verliezen. Dit zegt Karl-Ulrich Köhler, de directeur van Tata Steel in Europa in een interview met NRC Handelsblad.

Energieonhankelijkheid

Köhler ziet in de VS een voorbeeld. Daar maakt de industrie een opleving doordat er de afgelopen jaren veel schaliegas is gewonnen. Hiermee zou het land binnen twintig jaar energieonafhankelijk zijn. Köhler zegt:

“Aan de winning van schaliegas zijn weliswaar risico’s verbonden, maar ik geloof in het beheersen van risico’s in technische processen. Europa reageert veel te afwachtend. Dit kan de economieën van het oude continent schade toebrengen en banen kosten. Ik pleit voor een herwaardering en een heropleving van de maakindustrie, dat is ook een les die we kunnen trekken uit de huidige ontwikkeling in de VS.”

Nederland onderzoekt risico’s

In Nederland wordt er voorlopig niet geboord naar schaliegas. De Rijksoverheid laat onderzoek doen naar welke risico’s aan deze gaswinning in Nederlandse bodem verbonden zijn. Meerdere buitenlandse partijen hebben interesse om in Nederland te gaan boren. Het Britse concern Cuadrilla is de bekendste partij, die in de gemeenten Boxtel, Haaren en Noordoostpolder ook al proeflocaties heeft aangevraagd. Tot nu hebben deze gemeenten geen vergunning verleend om proefboringen te laten plaatsvinden.


Noordoostpolder tegen proefboringen schaliegasZaterdag 9 maart 2013

Het College van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Noordoostpolder is tegen de proefboringen naar schaliegas. Volgens burgemeester van der Werff (CDA) passen de proefboringen niet bij de visie van de gemeente.

Duurzame energie

Van der Werff zegt: “Wij zijn de gemeente met het grootste windpark. In de Structuurvisie die eraan komt, wordt heel veel ruimte geboden voor zonnepanelen. Dan past de winning van fossiele brandstof daar heel moeilijk bij. Schaliegas moeten we rustig in de grond laten zitten en ons focussen op duurzame energie”. Het merendeel van de inwoners zit de proefboringen ook niet zitten en vreest voor aardbevingen en gaslekken.

Minst diep in Noordoostpolder

Het Britse concern Cuadrilla wil graag in de Noordoostpolder proefboringen uitvoeren in Luttelgeest en Marknesse.
Volgens onderzoek van TNO is dat logisch. René Peters van TNO zegt tegenover Omroep Flevoland: “Binnen Nederland zit in de Noordoostpolder het schaliegas het minst diep in de grond. Het schaliegas zit daar op ongeveer vier kilometer. De kans om het daar omhoog te halen is het grootst binnen geheel Nederland”.

Vorige week wees Cuadrilla twee locaties aan om er verkennend onderzoek te doen. De komende weken doet Cuadrilla ‘ecologisch – en bodemonderzoek’ op de twee beoogde locaties, in de buurt van de dorpen Marknesse en Luttelgeest.

TNO liet afgelopen dinsdag weten dat het boren naar schaliegas veilig kan gebeuren.

Als het Rijk het wil kan er geboord worden naar schaliegas in de Noordoostpolder. Dat blijkt uit navraag bij het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. De gemeente moet bij een eventuele boring een omgevingsvergunning verlenen en er moet een wijziging van het bestemmingsplan komen. Als een gemeente dit weigert kan het Rijk er voor zorgen dat de boring alsnog wordt toegestaan.

Cuadrilla Resources heeft twee strategische partners die gas willen afnemen. Dat heeft directeur Frank de Boer van het Britse bedrijf in het programma ‘Over Flevoland’ gesproken, gezegd.

Tuinders aan de Kalenbergerweg in Luttelgeest en een bedrijf aan de Voorsterweg in Marknesse hebben interesse in de schaliegas. Het gemeentebestuur en de Actiegroep SchaliegasVrijNoordoostpolder zien er juist niets in.

Actiegroep

De nieuw opgerichte actiegroep SchaliegasVrijNoordoostpolder roept alle polderbewoners op om actie te voeren tegen proefboringen bij Marknesse en Luttelgeest.

De actiegroep gaat raamposters uitdelen met daarop de tekst: “Nee! Geen boringen naar schaliegas bij Luttelgeest en Marknesse.” Daarnaast organiseren ze ook informatiebijeenkomsten voor omwonenden. Hier wordt ook nagedacht over vervolgacties om de plannen voor schaliegasboringen te dwarsbomen.

SchaliegasVrijNoordoostpolder is vooral bang voor de risico’s die kleven aan de proefboringen zoals aardbevingen, bodemverontreiniging en verzakkingen.

Opmerking van de redactie van Fibronot.nl

Ook hier zie je weer een actiegroep die snel uit de grond is gestampt en zich vooral baseert op het onderbuikgevoel. In plaats van zich op de hoogte te stellen wat het boren naar schaliegas nu werkelijk inhoudt, begint men wild om zich heen te slaan onder het uiten van kreten die nergens op slaan.


Het boren naar schaliegas

Dinsdag 5 maart 2013

De redactie van Fibronot.nl heeft een artikel samengesteld naar aanleiding van vragen die ons bereikt hebben.
Op een korte transparante manier geven we hieronder nog eens de belangrijkste zaken rondom het boren naar schaliegas weer.

Technische ontwikkelingen

Technologische ontwikkelingen zullen een essentiële rol spelen bij het vervullen van de toekomstige vraag naar energie. Eén van de speerpunten in het technologiebeleid is de ontwikkeling van innovatieve boortechnieken.
Hiermee kunnen zowel de kosten van het boren worden verlaagd als de milieueffecten worden beperkt.

Oliemaatschappijen spenderen jaarlijks miljarden Dollars aan fundamentele research naar de ontwikkeling van nieuwe technologie, waarbij wereldwijd tienduizenden natuurwetenschappers en ingenieurs betrokken zijn.

De ontwikkeling van nieuwe technologie is onder meer gericht op vermindering van het energiegebruik, besparing van kosten, het terugdringen van emissies, productinnovatie en ook op de ontwikkeling van boortechnieken met een geringere milieubelasting, zoals het horizontaal boren naar gas en olie.

Bij olie- en gaswinning denken veel mensen aan het boren van een gat in de grond dat loodrecht naar beneden loopt. Vroeger was dat ook de enige methode. De boorinstallaties moesten zich direct boven de bron bevinden die de eigenaars wilden exploiteren.
Olie- en gasvoorraden die zich onder een berg, een snelweg of een beschermd natuurgebied als bijvoorbeeld de Waddenzee bevonden, waren met conventionele boormethodes niet te winnen.
Boorspecialisten van de diverse oliemaatschappijen begonnen daarom al lang geleden met het experimenteren met technieken om schuin of met een bocht te boren, om zo olie- en gasreservoirs te bereiken die ver van de boorinstallatie lagen.

Jarenlang werden ze daarbij beperkt door de stand van de technologie. Een inmiddels sterk verouderde technologie die mede verantwoordelijk was voor veel fouten en bijwerkingen, waar helaas heden ten dage nog steeds naar verwezen wordt. Ten onrechte vinden we.

Een boorinstallatie is in feite niets anders dan een krachtige machine die een lange pijp ronddraait, met aan het eind een boorkop. Die kop kan zelfs massieve rotslagen doorboren. In het verleden werd de volledige lengte van aan elkaar gekoppelde pijpen rondgedraaid vanaf de boorinstallatie boven de grond. Elke keer als de boor 10 tot 25 meter dieper was gekomen, moest de roterende pijp stop gezet worden om dan snel één of twee pijplengtes aan te koppelen, waarna het boorproces werd voortgezet. Tegen de tijd dat de drillers het olieveld hadden bereikt, zat er soms wel zes tot zeven kilometer boorpijp onder de grond.

Doorbraak

De uitvinding van ondergrondse boormachines was een doorbraak. Met deze machines was het niet langer nodig om de hele pijplengte te roteren. De ondergrondse boormachine (de zogeheten down-hole steerable motor) werd gekoppeld aan een gekromde pijp, waarmee de drillers de boorkop konden sturen. Bovendien werd het met deze methode mogelijk om schuin en horizontaal te boren en daarmee bronnen te bereiken die kilometers van de bovengrondse installatie verwijderd lagen.
Het basisprincipe is eigenlijk heel simpel. Stel je voor dat je vuist de boorkop vormt en je arm de boorpijp. Als je de arm gestrekt houdt en in het denkbeeldige gat steekt, boor je recht naar beneden. Maar als je je arm iets naar binnen buigt, dan merk je dat de vuist, de denkbeeldige boorkop, van richting verandert.

De boorkop

De boorkop

De boorkop.(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Tegenwoordig zit de motor bij het boren onderaan de boorstring, wat het sturen veel gemakkelijker maakt (directional drilling). Gespecialiseerde bedrijven helpen hiermee met software en hardware.
Het mikken op de al of niet dunne laag schaliegesteente kan zeer precies door een goede boor-prognose, electronisch sturen en het checken van de cuttings.

Het Measuring While Drilling (MWD)-systeem maakt het mogelijk dat er vanaf de drilboor data worden verzameld, terwijl er geboord wordt. Dit levert real time-informatie op over de ondergrondse rotsformaties, boorputpositie en -richting. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van gyroscopen, magnetometers en versnellingsmeters. De gegevens worden doorgegeven naar de oppervlakte door middel van drukpulsen in de modderkolom en elektromagnetische telemetrie. Daar worden de gegevens gedecodeerd om te kunnen aflezen wat er bij de boorkop gebeurt. Hierdoor kunnen de efficiëntie en de nauwkeurigheid van het boren vergroot worden.

Horizontaal boren is moeilijker en duurder dan de conventionele boormethodes, maar daar staan grote economische voordelen en een positief effect op het milieu tegenover.

De voordelen van het horizontale boren zijn evident. Sommige ondergrondse olie- en gasreservoirs zijn nog geen tien meter dik, maar strekken zich soms wel kilometers in de breedte uit. Via de ‘klassieke’ verticale boormethode, zou je maar een deel van de olie omhoog kunnen halen. Met horizontale boortechnieken, kun je vrijwel de hele laag winnen en daarnaast makkelijker geïsoleerde kleinere bronnen aanboren.

Een goed functionerend platform met horizontale boorleidingen produceert evenveel olie en gas als verschillende verticaal aangeboorde bronnen. In Nederland worden bronnen waarvan gedacht werd dat zij uitgeput waren, op deze manier een tweede leven gegeven. De productie uit bestaande bronnen wordt zo gemaximaliseerd en de leeftijd aanzienlijk verlengd. Met deze technologie kan de productiecapaciteit van een bron tot tienmaal de conventionele omvang worden uitgebreid.

Boorvloeistoffen

Een ander aandachtspunt is het ontwikkelen van een nieuwe generatie boorvloeistoffen om de effectiviteit van het boren te verhogen en tegelijkertijd de impact op het milieu te verminderen. De boorvloeistoffen dienen om de zogeheten cuttings – dat zijn de rots- en gronddelen – te verwijderen en zo de boorput te reinigen. Innovatieve boormethodes kunnen de impact op het milieu minimaliseren. Je hoeft veel minder bronnen te boren. Je kunt ook betere boorvloeistoffen gebruiken en effectiever afvalstoffen verwijderen.

Oliemaatschappijen verrichten vooraf uitvoerige studies naar de milieu-effecten van het hele exploratieproces. Vanaf de seismische proeven tot het feitelijke boren, het bouwen van de platforms, de productie van gas en olie, het transport en ook het verwijderen van de installaties aan het eind van hun levensloop.

Het ontwikkelen van boorvloeistoffen die bij het boren naar schaliegas worden toegepast is een technologie die de afgelopen jaren een enorme ontwikkeling heeft doorgemaakt. In de praktijk noemt men deze mengsels muds.
Afhankelijk van de lokale regels kan er geboord worden met synthetische muds op waterbasis. Bij het boren wordt dit mengsel niet weggegooid. De cuttings worden verwijderd en de synthetische vloeistoffen worden eruit gezuiverd en opnieuw gebruikt.

Toevoegingen die bij het boren naar schaliegas worden gebruikt

De verschillende soorten chemicaliën of toevoegingen die gebruikt worden zijn niets anders dan de producten die ons dagelijks leven veraangenamen. Die u dagelijks door het afvoerputje wegspoelt, op uw huid smeert en zelfs doorslikt.
Wereldwijd in zulke grote hoeveelheden die bij het fracken nooit gebruikt worden.

Welke toevoegingen gebruik Cuadrilla dat in Nederland eerst proefboringen wil verrichten alvorens daadwerkelijk naar schaliegas te gaan boren?

Het bedrijf Cuadrilla dat onder andere in Brabant en de NOP eerst een exploratieboring wil doen gebruikt twee soorten toevoegingen, te weten glutaaraldehyde om de groei van bacteriën te voorkomen en polyacrylamide, dat helpt om het zand in de scheurtjes te brengen. Als het te gebruiken water bacteriologisch zuiver is dan hoeft de glutaaraldehyde niet gebruikt te worden.

Glutaaraldehyde is een desinfecterend middel en wordt gebruikt om instrumenten te steriliseren (in de medische sector tandartsinstrumenten en laboratoria), een bestandmiddel dat in leerlooierijen wordt gebruikt, een bestandmiddel van fixeermiddelen die in de fotografie worden gebruik.
Het is biologisch afbreekbaar en hoopt zich niet op in het milieu en levende wezens (planten en/of dieren)

Polyacrylamide is niet giftig, is sterk waterabsorberend en vormt een zachte gel.
De gel wordt gebruikt bij de fabricage van zachte contactlenzen, als onderhuids vulmiddel voor plastische gezichtschirurgie, als bodemverbeteraar voor akkerlanden. In de anionische vorm speelt het een belangrijke rol in de waterzuiveringsindustrie. Samen met driewaardige metaalzouten zoals ijzer(III)chloride of aluminiumchloride wordt polyacrylamide gebruikt voor het uitvlokken van organische verontreinigingen uit het water bij waterzuiveringsinstallaties.

De boorput

Detail boorput

Detail boorput. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Een boor met de grootste diameter start het karwei. De dikte van de boor neemt af naarmate de put dieper wordt. Telkens als er overgeschakeld wordt op een smallere boor, wordt de bredere schacht daarboven afgedicht met een stalen buis (de casing) en een laag cement tussen de buis en de omringende gesteentelagen. Op deze manier kan via de boorput geen gas of vloeistof vanuit de diepere lagen naar boven stromen.

 

 

 

 

Het fracken in vogelvlucht: http://youtu.be/WP5wSfD0fk4

Hoe gaat het boren naar schaliegas in z’n werk? Een filmpje:

http://www.fibronot.nl/download/chiefog.Chief_Oil_&_Gas_Drilling_Process.flv

De boorradius

De boorradius

Het moment van gaan sturen wordt bepaald met de boor-prognose , het checken van de cuttings voor de bereikte diepte, en berekenen van de juiste kromming van het boortraject. De kromming kan op verschillende manieren worden opgebouwd, zie fig. 2.2. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

De allernieuwste boortechniek

De allernieuwste boortechniek die tot op heden het minste hinder voor de omgeving en het milieu veroorzaakt is die waar vanaf vrijwel dezelfde boorlocatie naar tot wel 100 plaatsen in de schalie geboord wordt. Na het boren van de eerste boorpijp wordt de boorinstallatie een meter verplaatst zonder dat hij eerst afgebroken moet worden. Op die positie wordt opnieuw een boring verricht waarna de boorinstallatie weer een meter wordt verplaatst. Door op die manier de boorinstallatie verschillende keren te verplaatsen kan men evenzoveel boringen verrichten. Men noemt het ook wel de ‘Octopus’ boortechniek. Het is duidelijk dat een bewegende zelf aangedreven boorkop hier ten volle benut wordt.

Boren in het Alpine Basin in de VS

Boren in het Alpine Basin in de VS. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

 

Het Prudhoe Basin in de VS

Op een oppervlakte van 1 hectare staan in het Prudhoe basin 4 boorlocaties die op ongeveer 100 verschillende plaatsen het schaliegas uit de grond halen. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

 

 

Schaliegas fracken zonder water, zand en chemicaliën

Een nieuwe methode om schaliegas te winnen haalt in één klap alle bezwaren die er tegen schaliegas zijn, onderuit.
De nieuwe methode maakt gebruik van een gel die uit vloeibaar propaangas (LPG) bestaat. Dit houdt in dat water, zand en chemicaliën niet meer gebruikt worden om het leisteen waarin zich het schaliegas bevindt, te kraken.
Na het fracken keert de gel ondergronds terug naar de oorspronkelijke vorm: propaangas, dat met het schaliegas weer mee omhoog komt.

Een geplande schaliegasboring in de staat New York trekt op dit moment wereldwijd de aandacht vanwege deze nieuwe boortechniek die is ontwikkeld door het Canadese bedrijf GASFRAC. Het bedrijf heeft inmiddels patent op de nieuwe boortechniek aangevraagd.

Voor een uitgebreid verslag over de nieuwe boortechniek kijk op:

http://www.businessinsider.com/waterless-natural-gas-fracking-method-unveiled-2012-5

Rapport over schaliegas van DHV

Er zijn ook testen uitgevoerd met fracken met stikstof en CO2, maar het standaard fracken gebeurt nog altijd met water, zand en ongevaarlijke toevoegingen.

Hoe ziet schaliegesteente eruit?

Schaliegesteente aan de oppervlakte

Schaliegesteente zit niet alleen op kilometers diepte. Het komt ook veel aan de oppervlakte voor. Heeft u flagstones als voetpad in uw tuin? Die zijn vaak van schaliegesteente. (Klik op de foto voor een vergroting)

 

De scheurtjes in het schaliegesteente door fracken

De scheurtjes in het schaliegesteente die door het fracken zijn ontstaan

Een scheurtje in het schaliegesteente gevuld met modder en brokjes schalie

Een scheurtje in het schaliegesteente gevuld met modder en brokjes schalie

(Bronnen: ExxonMobil Corp., Cuadrilla Resources, DHV)


Ministers Altmaier en Rösler komen uit de schaliekast

Zaterdag 2 maart 2013

Maandenlang spraken de Duitse minister Altmaier van Milieu en minister Rösler van Economische Zaken meer over elkaar dan met elkaar, maar plotseling verschenen ze afgelopen dinsdag gebroederlijk naast elkaar op een persconferentie naar aanleiding van een wetsvoorstel om het boren naar schaliegas onder strenge regels toe te staan.

Minister Altmaier verdedigde de besluitvorming met de woorden “Alles om het milieu te beschermen.”
Voor de oppositie is het echter duidelijk dat de Duitse regering het boren naar schaliegas wil legaliseren.

De ministers zijn het over twee punten eens geworden, namelijk dat er niet in de buurt van waterwingebieden mag worden geboord en dat de boormaatschappijen voordat ze gaan boren een verplichte milieu-effect rapportage moeten maken.

Maar de inkt van de overeenkomst is nog niet droog of beide ministers hebben ieder een andere interpretatie van het wetsvoorstel.
Altmaier zegt dus dat de bescherming van het milieu belangrijker is dan het economische belang, maar de boodschap is in feite: we willen het boren naar schaliegas inperken maar we willen het niet verbieden.

De woorden van minister Rösler wijzen op een andere interpretatie. Hij zegt dat het boren naar schaliegas goede mogelijkheden biedt, maar we moeten altijd de gevolgen voor het milieu in het achterhoofd hebben. Tot zover weinig verschil van mening tussen beide ministers, maar zegt Rösler, de industrie heeft plannen aangekondigd om milieuvriendelijke boormethoden te ontwikkelen wat een veelbelovende toekomst biedt.

Voor de oppositie betekenen deze woorden van Rösler niets anders dan dat hij het boren naar schaliegas via een achterdeur probeert te legaliseren.

“Als we besluiten om niet in drinkwatergebieden naar schaliegas te boren dan betekent dit dat er buiten die gebieden wel geboord mag worden,” zei de woordvoerder Energiezaken van de Groenen in de Bondsdag.

De druiven zijn zuur bij de Groenen, “want,” zegt de woordvoerder Energiezaken, “het wetsontwerp verbiedt het boren naar schaliegas niet, maar legaliseert het zelfs.”
“Drinkwatergebieden waren toch al oninteressant voor de boormaatschappijen vanwege de strenge milieuregels. Boren naar schaliegas in drinkwatergebieden  verbieden, is hetzelfde als skiën in de Sahara verbieden.”


Berlijn stemt in met regels omtrent boren naar schaliegas

Vrijdag 1 maart 2013

Een slechte week voor de tegenstanders van het boren naar schaliegas. De Duitse federale regering heeft deze week een belangrijke stap gezet in de richting van de totstandkoming van regelgeving voor het boren naar schaliegas.

Minister Altmaier heeft met zijn collega van Economische Zaken, Philipp Rösler een overeenkomst bereikt over verregaande regelgeving omtrent het boren naar schaliegas waar bedrijven aan moeten voldoen. De minister van Milieu, Peter Altmaier noemde het echter onwaarschijnlijk dat er in Duitsland eenzelfde ‘schaliegas boom’ ontstaat als in de VS.

In de overeenkomst staat dat er niet in schaliegasvelden mag worden geboord die in de buurt van ondergrondse drinkwater voorraden liggen. Bovendien worden de boormaatschappijen gedwongen om aan strenge milieu-eisen te voldoen.

De maatregelen die beide ministers zijn overeengekomen lijken erop dat Duitsland niet langer het boren naar schaliegas verbiedt.

De overeenkomst is in overeenstemming met de woorden van minister Altmaier, half februari gedaan in een interview half februari, waarin hij zei dat de overheid geïnteresseerd is in het creëren van duidelijke praktijkregels. Hij zei onder meer: “We willen het boren naar schaliegas zoveel mogelijk beperken en gaan het niet promoten.”

Het Duitse federaal instituut voor Geowetenschappen en Natuurlijke Hulpbronnen schat dat er tussen de 700 miljard en 2300 miljard kubieke meter schaliegas te vinden is in het land, wat genoeg zou zijn om de vraag naar gas voor de komende 13 jaar te dekken.
Ongeveer 14% van deze reserves liggen in de buurt van watervoerende lagen, waardoor de rest, 86%,  onder de nieuwe overeengekomen regels exploiteerbaar is.

Het is nog onduidelijk wanneer de wet met het voorstel wordt aangenomen, maar algemeen wordt verwacht dat Kanselier Merkel de wet wil laten ingaan nog voor de verkiezingen in september a.s..

Groene- en Centrum-linkse oppositiepartijen hebben hun scepsis geuit en hebben eind vorig jaar tevergeefs geprobeerd een ban op het boren naar schaliegas af te roepen. Het voorstel van deze partijen werd met ruime meerderheid door het Duitse parlement verworpen.

De nieuwe wet zou de weg vrijmaken voor proefboringen door Exxon Mobil Corp. en het Duitse Wintershall.
(Bronnen: der Spiegel, Handelsblatt, FAZ)


Cuadrilla selecteert locaties proefboring schaliegas NOP

Vrijdag 1 maart 2013

Het Britse bedrijf Cuadrilla heeft twee mogelijke locaties in de Noordoostpolder uitgekozen voor een proefboring naar schaliegas. De komende weken laat het bedrijf op de twee plekken onderzoek doen om een definitieve keuze voor één plaats te maken. Het bedrijf heeft dat vandaag bekend gemaakt.

De onderzoeken  vinden in deze periode plaats, omdat de werkzaamheden voor de start van het broedseizoen (medio maart) moeten zijn afgerond.

“Het ecologisch- en bodemonderzoek maakt onderdeel uit van een serie studies die nodig zijn om straks een omgevingsvergunning voor een proefboring aan te vragen,” laat directeur Frank de Boer van Cuadrilla Resources weten. “Wij zullen zo’n vergunningsprocedure voor Noordoostpolder pas starten als het onderzoek van het ministerie van Economische Zaken uitwijst dat mogelijke risico’s en gevolgen van het boren naar schaliegas voor mens en milieu acceptabel zijn. Het onderzoek van het ministerie is uiterlijk 1 juli afgerond.”

In juni 2010 verkreeg Cuadrilla Resources een opsporingsvergunning voor het concessiegebied in Noordoostpolder. Het bedrijf heeft in het gebied twee locaties op het oog, een nabij Marknesse en een in de buurt van Luttelgeest. Het Rijksvastgoed- en ontwikkelingsbedrijf (RVOB) is eigenaar van de beide locaties. Cuadrilla zal te zijner tijd een van deze twee locaties kiezen voor de proefboring.

Ecologisch onderzoek

Het ecologisch onderzoek wordt gedaan om na te gaan of er effecten te verwachten zijn op bepaalde beschermde diersoorten. Het onderzoek naar de eventuele aanwezigheid van beschermde diersoorten bestaat uit een veldinventarisatie en wordt doorgaans in dit jaargetijde gedaan. Door het ontbreken van gebladerte en bodemvegetatie zijn nesten en schuilplaatsen van deze dieren goed waar te nemen.

In het voorjaar en najaar vindt aanvullend onderzoek plaats naar plantensoorten, amfibieën en vleermuizen. Ecologen van RoyalHaskoningDHV zijn belast met dit onderzoek in de omgeving van de beoogde locaties. Zij lopen daar af en toe rond en dragen onder meer een verrekijker, schepnet, fuiken of batdetector (sonarontvanger voor vleermuizen) bij zich.

Bodemonderzoek

Ten noorden en ten zuiden van Marknesse wordt onderzoek gedaan
Ten noorden en ten zuiden van Marknesse
(rode markeringen) wordt onderzoek gedaan.
(Klik op het kaartje voor een vergroting)

Het bodemonderzoek brengt de bodemkwaliteit in beeld en bepaalt bovendien de draagkracht van de bodem (geotechnisch onderzoek). Het heeft de voorkeur van Cuadrilla deze werkzaamheden voor de start van het broedseizoen (15 maart) uit te voeren om eventuele verstoringen te voorkomen. De werkzaamheden worden in handen gegeven van ingenieursbureau Oranjewoud.

Onderzoek naar de bodemkwaliteit betekent concreet dat wordt nagegaan in hoeverre de kwaliteit van de bodem op de beoogde locaties belemmeringen geeft voor een eventuele proefboring. In het onderzoek wordt tegelijkertijd de nulsituatie van de bodemkwaliteit vastgelegd.

Het onderzoek gebeurt met behulp van een handboor. Twee onderzoekers verrichten de boringen en plaatsen peilbuizen voor de bemonstering van het grondwater. De werkzaamheden nemen een dag in beslag. Na een week keert een onderzoeker voor een halve dag naar de locatie terug en bemonstert de peilbuizen. Ook dat gebeurt handmatig.

Voor het geotechnisch onderzoek wordt gebruik gemaakt van een sondeerwagen die op de locatie aan het werk gaat. Bij het sonderen wordt een stalen pijp met een doorsnede van nog geen 4 cm een aantal meters de grond ingedrukt. De werkzaamheden duren een halve dag.

Onderdeel van de werkzaamheden in het kader van het bodemonderzoek is ook het inmeten van de locatie inclusief de ontsluiting naar de bestaande infrastructuur. Het inmeten wordt gedaan met behulp van GPS-apparatuur en is nodig om in het ontwerp de plaatselijke situatie exact vast te leggen. Een landmeter voert de metingen uit en is daar een dag mee bezig.

Voor het vooronderzoek is geen vergunning nodig, laat de gemeente Noordoostpolder weten.

Boxtel op ramkoers

Caudrilla heeft ook voor de provincie Noord-Brabant een concessie gekregen om proefboringen uit te voeren. De gemeente Boxtel ligt op ramkoers. De gemeenteraad is tegen elke proefboring in de gemeente en wil haar gemeente schaliegasvrij houden, met steun van de leugens van de milieubeweging. Als antwoord hierop heeft Cuadrilla een aanvraag om naar schaliegas proef te boren ingetrokken.

De gemeenteraden Boxtel, Haaren en Noordoostpolder besluiten ieder voor zich anders over (mogelijke) proefboringen van schaliegas op hun grondgebied.

De gemeenteraad is op 7 oktober 2010 in principe akkoord gegaan met het verzoek van Cuadrilla voor een tijdelijke ontheffing voor een exploratieboring.

De gemeente Haaren heeft twee proefboringen naar schaliegas van het Britse concern Cuadrilla toegestaan. De gemeente Noordoostpolder lijkt een middenpositie in te nemen en zegt de ontwikkelingen ‘kritisch’ te volgen.


Onderzoeksplan schaliegas  volgens ‘klankbordgroep’ onacceptabel

Dinsdag 19 februari 2013

Het conceptplan voor het onderzoek naar de mogelijke risico’s en gevolgen van schaliegaswinning is met harde kritiek ontvangen. Het onderzoeksplan voldoet niet aan elementaire eisen van goed wetenschappelijk onderzoek, zeggen leden van de klankbordgroep dinsdag. “Het is in de huidige vorm niet acceptabel”, staat in een beoordeling die de meeste leden steunen. Men vindt het niet in het eigen straatje passen, dus wordt het bij voorbaat afgeserveerd.

In de klankbordgroep zitten vertegenwoordigers van betrokken provincies, gemeenten, waterleidingbedrijven, milieuorganisaties en de vereniging van Nederlandse olie- en gasproducenten. Hebben we van deze instanties of milieubewegingen ooit een goed wetenschappelijk onderbouwde studie gezien naar schaliegas?

Het enige dat deze instanties doen is de bevolking angst aanjagen, zich baserend op verouderd informatie die al helemaal niet wetenschappelijk genoemd mag worden. En liegen in het belang van de zaak daar is men ook niet bang voor. Kennelijk zien veel instanties hun windmolen plannen  in duigen vallen en hun subsidies mislopen.

In Brabant en Flevoland bestaan plannen voor proefboringen naar schaliegas. Anders dan voorgesteld wil de klankbordgroep bijvoorbeeld dat de onderzoekers kijken naar specifieke omstandigheden in deze twee provincies zoals het risico van bodemdaling voor waterkeringen in Flevoland en de vele actieve aardbreuken in Brabant vanwege het risico op aardbevingen.

Advies- en ingenieursbureau Witteveen + Bos voert de literatuurstudie uit in opdracht van het ministerie van Economische Zaken. Het bedrijf heeft een consortium gevormd met Fugro en Arcadis.

Over deze onderaannemers bestaan twijfels: “Fugro en Arcadis werken internationaal voor de onconventionele olie- en gassector. Zij hebben er dus belang bij dat er in zoveel mogelijk landen geboord wordt naar onconventionele fossiele brandstoffen.”

Een onzin argument van de ‘klankbordgroep’.

Witteveen & Bos is een algemeen gerespecteerd ingenieursbureau en zal nooit, zoals veel milieubewegingen wel doen, met data rommelen teneinde de uitkomst van het onderzoek een bepaalde richting op te sturen.


Nieuwe boortechnieken schaliegas

Maandag 18 februari 2013

De ontwikkelingen naar nieuwe boortechnieken naar schaliegas volgen elkaar in hoog tempo op. Elke nieuwe ontwikkeling is er op gericht om eventuele schade aan het milieu en de omgeving te beperken of volledig te elimineren.

Het boren naar schaliegas is een techniek die pas een jaar of vijftien geleden volop in de aandacht is gekomen. Uit die tijd dateren feiten als verontreinigd drink- en grondwater door chemicaliën die werden gebruikt. Door het ontbreken van voldoende milieu-eisen waaraan het boren moest voldoen werd fout op fout gestapeld. Fouten uit het verleden waarnaar heden ten dage door de milieubeweging nog maar al te graag wordt verwezen.
Is dat terecht?

Wij denken van niet. Het zou eerlijker van de milieubeweging zijn als ze u de waarheid vertellen.

We zullen hieronder wat nieuwe boortechnieken behandelen. Technieken die u jammer genoeg niet van de milieubeweging hoort om redenen waarnaar we slechts kunnen gissen.

Het aantal boorputten per locatie is sterk verminderd

In het begin werd met slechts 1 boorput naar schaliegas geboord. De boorpijp ging verticaal de grond in om op diepte horizontaal af te buigen in de laag schaliegesteente. Bij elke volgende boring werd een nieuwe boorlocatie gekozen wat op den duur een heel woud van boorlocaties veroorzaakte. Het was geen uitzondering dat op een stuk grond van 1 hectare wel 20 of meer boortorens stonden.
Een hele vooruitgang was dat er vanaf 1 boorput naar twee richtingen kon worden geboord, waarbij de boortoren slechts enkele meters werd verplaats voor een nieuwe boorput.

Boren naar schaliegas

Boren naar schaliegas volgens inmiddels verouderde methode. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Een logische uitbreiding hiervan was een boorlocatie met zes boorputten, zoals op nevenstaande afbeelding te zien is.

 

 

 

 

 

 

 

 

Boren in het Alpine Basin in de VS

Vanaf een boorlocatie van ongeveer 1 hectare wordt naar via wel 100 boorpijpen naar schaliegas geboord. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

De allernieuwste boortechniek is die waar vanaf vrijwel dezelfde boorlocatie naar tot wel 100 plaatsen in de schalie geboord wordt. Na het boren van de eerste boorpijp wordt de boorinstallatie een meter verplaatst zonder dat hij eerst afgebroken moet worden. Op die positie wordt opnieuw een boring verricht waarna de boorinstallatie weer een meter wordt verplaatst. Door op die manier de boorinstallatie verschillende keren te verplaatsen kan men evenzoveel boringen verrichten. Men noemt het ook wel de ‘Octopus’ boortechniek.

De milieubeweging zegt nog steeds dat er voor elke nieuwe boring een nieuw terrein moet worden gevonden. Dat is onjuist.

 

 

 

 

 

 

 

Vier boorputten in het Prudhoe Field op slechts 1 hectare

Vanaf een boorlocatie van ongeveer 1 hectare wordt via 4 boorlocaties via wel 100 boorpijpen naar schaliegas geboord. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Op een oppervlakte van 1 hectare staan in het Prudoe basin 4 boorlocaties die op ongeveer 100 verschillende plaatsen het schaliegas uit de grond halen.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

De boorput

In de begin jaren van het boren naar schaliegas werd er op de oude manier geboord, met een simpele enkelwandige stalen pijp waaraan de boorkop zat. Op die manier was het mogelijk dat zich langs de boorpijp water en andere toevoegingen omhoog bewogen die in het grond- of drinkwater terecht kwamen. Op sommige plaatsen in de VS heeft men daar nog last van.

Schematische doorsnede moderne boorput

Schematisch overzicht van verbuizing en cementering van een boorput.
(Klik op de afbeelding om te vergroten)

De nieuwste boortechniek maakt echter gebruik van meerdere afschermingen rondom de boorpijp. Deze afscheidingen gaan honderden meters de grond in, ver onder de lagen grondwater, waardoor het uitgesloten is dat er zich via de boorpijp water en andere toevoegingen naar de oppervlakte begeven.
Hetzelfde geldt voor methaangas. De filmbeelden zijn bekend. Gas uit de kraan. Misleidend. Afgezien van het feit dat de bewuste filmopnames in een gebied zijn gemaakt waar methaangas al sinds mensenheugenis in het grond- en drinkwater voorkomt, zijn de beelden in ieder geval niet van toepassing op Nederland.
Hier wordt al het drinkwater in speciale installaties belucht en van zuurstof voorzien en een zuiveringsinstallatie haalt alle ongerechtigheden uit het water. De kwaliteit van het Nederlandse drinkwater behoort daarmee tot de allerbeste van de wereld en dat blijft zo, ook als er naar schaliegas geboord wordt.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Details boorput

Details boorput

Een boor met de grootste diameter start het karwei. De dikte van de boor neemt af naarmate de put dieper wordt. Telkens als er overgeschakeld wordt op een smallere boor, wordt de bredere schacht daarboven afgedicht met een stalen buis (de casing) en een laag cement tussen de buis en de omringende gesteentelagen. Op deze manier kan via de boorput geen aardgas of vloeistof vanuit de diepere lagen naar boven stromen. (klik om te vergroten)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Chemicaliën die bij het boren worden gebruikt

Voor- en tegenstanders van schaliegas proberen het publiek ieder hun versie te vertellen, waarbij de tegenstanders de meest fantastische verhalen de wereld insturen over de schade die het boren naar schaliegas aan het milieu zou aanrichten. Maar is dat wel zo? Het lijkt er op dat milieubewegingen zich op oude gedateerde cijfers die uit de beginperiode van het boren naar schaliegas stammen, baseren. Hun doel is slechts het aanpraten van angst onder de bevolking. Bekijk je de situatie wat genuanceerder dan is er in feite niets aan de hand.

Het is waar dat zich in de beginperiode van het boren naar schaliegas in de VS incidenten hebben voorgedaan, die door de tegenstanders van schaliegas nog steeds worden aangevoerd als reden om juist niet naar schaliegas te boren.
Zo is indertijd vanwege het ontbreken van de noodzakelijke technische kennis in de VS te snel begonnen met het boren naar schaliegas waardoor enkele chemische stoffen die bij het splijten van het schaliegesteente worden gebruikt weer naar de oppervlakte zijn gestroomd omdat een defecte kraag rondom de boorput voor enige lekkage zorgde.

Nieuwe technieken die zijn toegepast hebben de ontwikkeling naar het boren van schaliegas versneld. Zo wordt een driedubbele zekerheid toegepast waardoor geen vloeistoffen uit de diepte zich kunnen mengen met grondwater tot een diepte van ongeveer 400 meter. Drinkwater in Nederland wordt in het algemeen niet dieper dan 100 meter gewonnen.

Overigens wordt het gebruik van chemicaliën die bij het fracken van het schaliegesteente worden gebruikt steeds minder.
Er wordt nogal paniekerig gedaan over de gebruikte chemicaliën. Tolueen en benzeen, waarmee de milieubeweging u probeert angst aan te jagen, worden al sinds lange tijd niet meer gebruikt.

Ondanks dit feit hoort u nooit welke stoffen en chemicaliën dan wel worden gebruikt. De verschillende soorten chemicaliën die gebruikt worden zijn niets anders dan de chemicaliën die ons dagelijks leven veraangenamen. Die u dagelijks door het afvoerputje wegspoelt, op uw huid smeert en zelfs doorslikt.
Wereldwijd in zulke grote hoeveelheden die bij het fracken nooit gebruikt worden.
Maakt u zich dan net zo druk als wanneer u het over de zogenaamde gevaren van schaliegas heeft?

Welke toevoegingen gebruik Cuadrilla dat in Nederland eerst proefboringen wil verrichten alvorens daadwerkelijk naar schaliegas te gaan boren?

Het bedrijf Cuadrilla dat onder andere in Brabant wil boren gebruikt twee soorten chemicaliën, te weten glutaaraldehyde om de groei van bacteriën te voorkomen en polyacrylamide, dat helpt om het zand in de scheurtjes te brengen. Als het te gebruiken water bacteriologisch zuiver is dan hoeft de glutaaraldehyde niet gebruikt te worden.

Glutaaraldehyde is een desinfecterend middel en wordt gebruikt om instrumenten te steriliseren (in de medische sector tandartsinstrumenten en laboratoria), een bestandmiddel dat in leerlooierijen wordt gebruikt, een bestandmiddel van fixeermiddelen die in de fotografie worden gebruik.
Het is schadelijk voor vissen en watervlooien. Het is biologisch afbreekbaar en hoopt zich niet op in het milieu en levende wezens (planten en/of dieren)

Polyacrylamide is niet giftig, is sterk waterabsorberend en vormt daarbij een zachte gel.
De gel wordt gebruikt bij de fabricage van zachte contactlenzen, als onderhuids vulmiddel voor plastische gezichtschirurgie, als bodemverbeteraar voor akkerlanden. In de anionische vorm speelt het een belangrijke rol in de waterzuiveringsindustrie. Samen met driewaardige metaalzouten zoals ijzer(III)chloride of aluminiumchloride wordt polyacrylamide gebruikt voor het uitvlokken van organische verontreinigingen uit het water.

Het is jammer dat Milieudefensie u dit niet eerlijk vertelt. De toevoegingen die Cuadrilla gebruikt zijn niet gevaarlijk.

De milieubeweging vertelt u ook graag dat de verontreiniging van drinkwater in de VS veroorzaakt wordt door het boren naar schaliegas.
Als experts dan op onderzoek uit gaan blijkt dat in minstens vier van de vijf gevallen een septic tank de oorzaak van de verontreiniging is. In veel gevallen wordt de werking van een septic tank verstoord door het afvoeren van gebruikte wasmiddelen in hoge concentraties die vervolgens in het grondwater terecht komen. In wasmiddelen zitten voor een groot deel dezelfde toevoegingen die bij het boren naar schaliegas worden gebruikt.
In slechts een enkel geval is daadwerkelijk aangetoond dat het grondwater verontreinigd was door chemicaliën die in de beginperiode in de VS gebruikt zijn.

Nieuwste boortechniek

De nieuwste methode om schaliegas te winnen haalt in één klap alle bezwaren die er tegen schaliegas zijn, onderuit.

Deze boortechniek maakt gebruik van een gel die uit vloeibaar propaangas (LPG) bestaat. Dit houdt in dat water, zand en chemicaliën niet meer gebruikt worden om het leisteen waarin zich het schaliegas bevindt, te kraken.
Na het fracken keert de gel ondergronds terug naar de oorspronkelijke vorm: propaangas, dat met het schaliegas weer mee omhoog komt.

Is de kritiek van de milieubeweging terecht?

De milieubeweging blijft maar drammen over de mogelijke verontreiniging van grond- en drinkwater die door het boren naar schaliegas zou worden veroorzaakt..
Is dat terecht?

Wij vinden van niet, want we missen het verhaal van de milieubeweging over de humanitaire ramp die zich in China voltrekt bij het maken van de magneten die in Nederlandse windmolens worden gebruikt.
Zo begint het verhaal van de milieubeweging eerder te lijken op het verdedigen van de windmolen hype in Nederland in plaats van het geven van eerlijke voorlichting over het milieu.

Conclusie
Na afweging van alle positieve en negatieve punten is de redactie van Fibronot.nl tot de conclusie gekomen dat schaliegas, mits aan alle veiligheidsvoorschriften wordt voldaan, een uitstekende brandstof is, die de vermeende tekorten van fossiele brandstoffen in de toekomst kan aanvullen en zelfs vervangen.


Duitsland: geen schaliegas winnen in waterwingebieden

Vrijdag 15 februari 2013

In Duitsland wordt het verboden om te boren naar schaliegas in gebieden waar drinkwater wordt gewonnen uit grond – en oppervlaktewater. Dit zegt de Duitse minister van Milieu Peter Altmaier (CDU) in een interview tegenover radiozender Deutschlandfunk.

Altmaier zegt in het interview onder meer: “Boren naar schaliegas zal worden beperkt in de wet – en regelgeving. In de coalitie (CDU, SDP en FDP) is bepaald dat boren naar schaliegas verboden wordt voor gebieden waar drinkwater uit de grond wordt gehaald. Voor alle overige gebieden zullen we  strengere eisen gaan opnemen in de regelgeving. De effecten op het milieu van deze boortechniek gaan we stelselmatig onderzoeken”.

En vervolgt: “Ik verwacht niet dat er in Duitsland op de korte termijn naar schaliegas geboord gaat worden. Ik adviseer dan ook alle bedrijven om de komende tijd geen vergunningen aan te vragen. We moeten absoluut zeker weten welke chemicaliën voor deze techniek gebruikt worden en erachter komen hoe de risico’s van deze techniek kunnen worden verminderd. Het verschil met de VS is dat daar geboord is in bijna onbewoonde gebieden. In Duitsland zijn bijna alle gebieden bewoond en daarom is een vergelijkbare ‘schaliegas revolutie’ in Duitsland niet aan de orde”.


Bodemdaling bij boringen schaliegas onwaarschijnlijk

Donderdag 14 februari 2013

Bij het boren naar schaliegas is bodemdaling onwaarschijnlijk. Dat zegt Frank de Boer, directeur van Cuadrilla Resources Nederland. Het Britse concern Cuadrilla heeft in de provincies Noord-Brabant en Flevoland concessies van het ministerie van Economische Zaken ontvangen voor het boren naar schaliegas. Het bedrijf wil als belanghebbende reageren op de berichten dat aardbevingen dia nu in Groningen plaatsvinden, ook bij het boren naar schaliegas kunnen plaatsvinden.

De Boer reageert: “Schalie bestaat uit een dichte stapeling van kleimineralen die als plaatjes op elkaar liggen met minimale ruimte ertussen. De poriën en de verbindingen tussen de poriën zijn nauw. Schalie is eigenlijk al samengedrukt en weinig poreus. Hierdoor is schaliegesteente nauwelijks gevoelig voor inklinking zoals de zandsteenlagen in Noord-Nederland.”

Niettemin hebben er in thuisland Engeland twee aardbevingen plaatsgevonden bij proefboringen. Cuadrilla geeft zelf toe dat deze bevingen verband hielden met de ‘fracking’ activiteiten die het bedrijf uitvoerde. De Boer reageert: “Eén van de aanbevelingen uit het onderzoek is om bij het fracken weg te blijven bij grote breuklijnen. Als we aan de slag gaan in Nederland, brengen we voorafgaand aan de proefboringen de ondergrondse breuklijnen nauwkeurig in kaart. Tijdens proefboringen zijn we bovendien alert op eventuele bewegingen in de ondergrond.”

Seismische analyse

Cuadrilla Resources wil gebruik maken van het zogenoemde stoplichtsysteem dat in de Nederlandse mijnbouw is ontwikkeld op basis van microseismische monitoring. Vóór de proefboring vindt een seismische analyse van de ondergrond plaats. Deze analyse geeft informatie over bestaande breuklijnen waarvan Cuadrilla Resources wegblijft tijdens het boren en fracken.
Bij eerdere frackactiviteiten in de Nederlandse bodem zijn overigens geen bevingen waargenomen. In totaal is tot nu toe in Nederland zo’n honderd keer op land gefrackt.


Schalie olie geeft de wereldeconomie een enorme stimulans

Donderdag 14 februari 2013

De productie van schalie olie kan de wereldeconomie in 2035 stimuleren met een bedrag van ongeveer $ 2700 miljard. Aldus een rapport van PricewaterhouseCoopers. Het rapport vermeldt dat het aanbod van schalie olie kan oplopen tot 12% van de totale wereldolieproductie, of 14 miljoen vaten per dag. Het aanbod zal zorgen voor een daling van de olieprijs tot 40%.

Schaliegas en schalie olie zijn naar voren gekomen als een haalbare manier om de energievoorraden  te vergroten.

Volgens het rapport van PwC kan de toevloed van schalie olie zorgen voor een extra economische wereldwijde groei van 3,7%. Dat is het equivalent van de economie van Engeland als die in 2035 aan de wereldeconomie zou worden toegevoegd.

De voordelen van prijsverlagingen van olie als gevolg van de opkomst van schalie olie zal per land sterk verschillen.

Huidige grote olie-exporterende landen als Rusland en het Midden Oosten zouden op de lange termijn aanzienlijke netto verliezers kunnen worden, tenzij ze hun eigen productie van schalie olie op grote schaal gaan toepassen.

China

Vorige maand heeft China haar intenties om schaliegas en schalie olie te winnen duidelijk kenbaar gemaakt. Het land heeft in 19 grote gebieden waar zich schaliegas bevindt aan 16 bedrijven exploratie vergunningen verstrekt.

De vraag naar energie is in China de afgelopen paar jaar geëxplodeerd vanwege de economische groei. Het land is nu ’s werelds grootste energieverbruiker.

Engeland

In december vorig jaar heeft de Britse regering het startsein gegeven om de exploratieboringen te hervatten nadat ze vorig jaar werden stilgelegd omdat zich in de buurt van Blackpool twee lichte aardschokken hadden voorgedaan.

Noord Ierland

Het rapport van PricewaterhouseCoopers vermeldt verder dat de schaliegas en schalie olie reserves in Noord Ierland worden geschat op een waarde van minstens £ 80 miljard. De meeste reserves zitten in het noord westen van Noord Ierland, in de omgeving van Fermanagh in de grond.
De schattingen over de hoeveelheid schaliegas die gevonden kan worden lopen uiteen van een equivalent van 1,2 miljard tot 1,5 miljard vaten olie.


Engeland heeft voor 1500 jaar schaliegas

Maandag 11 februari 2013

Groot Brittannië zou genoeg schaliegas hebben om elk huis in het land voor 1500 jaar te verwarmen. Nieuwe ramingen suggereren dat de reserves 200 keer groter zijn dan eerder werd aangenomen. De British Geological Survey heeft de officiële schattingen drastisch omhoog bijgesteld naar 1.300 tot 1.700 triljoen kubieke voet na eerder een schatting van 5.3 triljoen kubieke voet te hebben gedaan.

Volgens bronnen bij het BGS zal de Engelse regering volgende maand de herziene ramingen presenteren wat de hoop vestigt dat nieuwe fracking technieken zullen resulteren in een lagere energierekening voor alle Engelsen.

Laat nu eens 10% winbaar zijn, dan zit er nog voor 150 jaar.


Shell ziet schaliegas-mogelijkheden in EuropaZondag 10 februari 2013

“Europa loopt het risico economisch achterop te raken, als het de schaliegasrevolutie aan zich voorbij laat trekken”. Gerald Schotman, chief technology officer van Shell, en Jan Mengelers, bestuursvoorzitter van TNO, maken zich zorgen over de afwijzende houding in veel Europese landen tegenover het nieuwe energiefenomeen. “Dat de discussie überhaupt niet gevoerd wordt, is zorgelijk. Shell wil dat gesprek in alle openheid voeren”, stelt Schotman.

De Shell-directeur wijst erop dat gas, of dat nou in de vorm van aardgas, LNG (gekoeld vloeibaar gas) of schaliegas is, een grote rol zal spelen in de transitieperiode naar duurzame energie. “De vraag naar energie zal de komende decennia nog zeker met 40% toenemen. Europa kan het zich niet permitteren een zo belangrijke energiebron te negeren”.

Schotman heeft wel degelijk begrip voor de bezwaren die er leven tegen de schaliegaswinning. Zo zijn er in de VS gevallen van lucht- en grondwatervervuiling geconstateerd, die er mogelijk aan kunnen worden toegeschreven. “Daarom zijn we ook eerlijk en transparant over onze aanpak en blijven investeren in onderzoek en innovatie, zoals we in Nederland doen met TNO.” Schotman en Mengelers wijzen erop dat de Europese economie veel aan concurrentiekracht zal inboeten als de rest van de wereld wel toegang heeft tot goedkope energie. “Je ziet nu al dat veel energie-intensieve industrie naar de VS verhuist of besluit er extra te investeren.”

Shell en TNO besloten onlangs de toch al innige banden nog verder aan te halen. De energiegigant en het onafhankelijke onderzoeksinstituut ondertekenden een overeenkomst om de samenwerking op het gebied van innovatieve technologie nog verder te verdiepen.

„Het is een bestendiging van wat we al deden. Op deze manier wordt onze samenwerking verder gestroomlijnd en verdwijnt er een hoop ruis van de lijn”, stelt Jan Mengelers. Schotman roemt de samenwerking. „Innovatie is bij uitstek een contactsport. Technici willen niet met contracten en dat soort zaken bezig zijn. Technici willen creëren, samen nieuwe technologieën ontwikkelen.”

Shell en TNO werken al tien jaar intensief samen. Zo onderzoekt TNO samen met Shell nieuwe afdichtingstechnologieën voor olie- en gasputten en nieuwe technieken om bestaande bronnen beter te benutten. TNO ontwikkelt samen met Shell fiber-optische sensoren waarmee de kilometers lange leidingen op honderden plaatsen gemonitord kunnen worden om zo het productieproces te verbeteren.


BASF ziet mogelijkheden voor schaliegas in Europa

Zondag 10 februari 2013

Het Duitse chemieconcern BASF ziet veel mogelijkheden in Europa om schaliegas te winnen. Met name in Duitsland, Frankrijk en Polen ziet BASF-bestuurder Harald Schwager een groot potentieel.  Dat zegt hij in de krant Frankfurter Allgemeinen Zeitung. Schwager benadrukt dat BASF graag onderzoek wil doen naar de mogelijkheden om de winning ‘sociaal geaccepteerd en milieuvriendelijk’ uit te voeren.

In verscheidene landen van Europa bestaat er zeer veel tegenstand tegen de winning van schaliegas, omdat milieu organisaties denken dat boren naar schaliegas schade aan het milieu en de leefomgeving kan veroorzaken. Onder meer in Frankrijk is de winning verboden.

In de Verenigde Staten echter heeft de afgelopen jaren een stille energierevolutie plaatsgevonden, waarbij de VS dankzij schaliegas in korte tijd zelfvoorzienend kan worden op energiegebied.

Volgens Schwager past de oliedochter van BASF, Wintershall, voor het winnen van aardgas al tientallen jaren de techniek toe die ook bij het winnen van schaliegas wordt gebruikt. Dat heeft nog nooit geleid tot verontreiniging, zegt de topman.


Schaliegas verantwoordelijk voor sluiting kerncentralesVrijdag 8 februari 2013

Dit moet milieugroeperingen toch wel aanspreken?
De enorme ontwikkeling van schaliegas in de VS zorgt voor sluiting van steeds meer kerncentrales.
De beslissing van Duke’s Energy, qua marktwaarde de grootste energiemaatschappij in de VS,  om in Florida een kerncentrale te ontmantelen is ingegeven door het aanbod van goedkoop schaliegas. In plaats van een peperdure reparatie,  onderhoud en scherp toegenomen veiligheidseisen van de kerncentrale, de duurste ooit in de geschiedenis van de kernenergie in de VS, kiest de directie voor ontmanteling van de kerncentrale.

Het bedrijf is nog in onderhandeling met de Staat om de kosten van de reparatie en onderhoudsbeurt van naar schatting $ 1.65 miljard op de belastingbetaler te mogen verhalen. Bovendien wordt er door de Public Service Commissie van de staat Florida nog een hoorzitting gehouden of het in het belang van de klanten is om de kerncentrale te sluiten.

De verschuiving van het energielandschap naar schaliegas ten koste van kolen en kernenergie schept een compleet nieuwe energielandschap in de VS.

Om een idee te geven wat de productiekosten zijn

De all-in kosten om elektriciteit te produceren lagen in het vierde kwartaal van 2012, inclusief bedrijfs- en kapitaalkosten op $ 90,42 per opgewekte megawattuur bij een schaliegascentrale, op $ 140,13 bij een kolencentrale en $ 143,29 bij een kerncentrale. Aldus een berekening die Bloomberg heeft gemaakt.
Volgens het Amerikaanse ministerie van Energie kunnen met een megawattuur 800 gemiddelde Amerikaanse huishoudens voor 1 uur van elektriciteit worden voorzien.

De Crystal River 3 kerncentrale van Duke’s Energy is de tweede kerncentrale in de VS die de deuren sluit als gevolg van de opkomst van het schaliegas.  Het eerste energiebedrijf dat al daadwerkelijk aan een ontmanteling van zijn kerncentrale, de Kewaunee Reactor, is begonnen is Domimion Resources Inc. In Wisconsin.

Behalve deze twee kerncentrales staan nog vier andere kerncentrales in de VS op de nominatie ontmanteld te worden omdat ze niet meer kunnen concurreren met schaliegas.

Ook in Canada is een kerncentrale gesloten vanwege het riante aanbod van schaliegas. De Gentilly-2 kerncentrale in Quebec is gesloten.

Franse kernenergie lobby ligt aan de beademing

In Frankrijk kijkt de kernenergielobby met argusogen naar de ontwikkelingen in de VS. Ze zien hun visie op hun eens gevierde nucleaire energie verdampen. Tientallen jaren konden fabrikanten van staal, glas en chemicaliën profiteren van de laagste energieprijzen in Europa dankzij de 58 kerncentrales die het land in bedrijf heeft. Maar zelfs bij die lage prijzen kan de Franse industrie al niet meer concurreren met de industrie in de VS vanwege het schaliegas. Duitsland heeft er met miljarden subsidies tot nu toe voor gezorgd dat de industrie nog enigszins kan concurreren, maar ook daar loopt ondanks de subsidies het concurrentievermogen snel terug.
De kernenergie lobby in Frankrijk heeft er twee jaar geleden voor gezorgd dat het boren naar schaliegas in Frankrijk in de ban werd gedaan maar het ziet ernaar uit dat de tijden zijn veranderd.

De signalen uit de energiemarkten zijn duidelijk. Niets kan echt concurreren met schaliegas, tenzij het zogenaamd duurzame energie is die met honderden miljarden wereldwijd wordt gesubsidieerd.

Er zit geen muziek meer in kernenergie

Er zit kennelijk geen muziek meer in de bouw van nieuwe kerncentrales. Zo trokken in Duitsland de bedrijven RWE en E.ON zich terug van de markt voor de bouw van kerncentrales. In Engeland is het bedrijf Centrica, samen met de Franse partner EDF gestopt met de bouw van kerncentrales en is nu helemaal voorbereid op de komst van schaliegas uit de VS. Centrica gelooft dat het beter in de VS kan investeren in schaliegas omdat er in Engeland inmiddels ook geen animo meer is om in windparken te investeren.
Centrica wil in de VS voor miljarden Britse Ponden schaliegas kopen en dat in vloeibare vorm naar Engeland transporteren om Engeland in de overgangsfase naar een eigen schaliegas voorziening te helpen energie onafhankelijk te worden.

De terugtrekking van Centrica van de kernenergiemarkt slaat een behoorlijk gat in de energieplannen van de Britse regering. De regering zal nu het gat proberen op te vullen met een versnelde schaliegas productie. Dit kan politiek beter verkocht worden dan een kwetsbaar nucleair energiebeleid.

Is schaliegas echt zo slecht voor de omgeving als beweerd wordt?

Dat het inmiddels niet slecht gaat in de VS blijkt uit financiële gegevens die de FED in Minneapolis bekend heeft gemaakt.
De deposito’s bij banken in de buurt van het Bakken schaliegas basin, dat zich uitstrekt van North Dakota tot de noordoostelijke hoek van Montana, zijn vorig jaar met 15 procent gestegen tot $ ruim 4 miljard. En dat voor een streek waar een bank voorheen niets anders was dan een houten schuurtje met de tekst Wells Fargo erop en een slapende bankdirecteur op een schommelstoel voor de deur.

(Bronnen: Bloomberg, MontrealGazette, HeraldScotland, TheTimes en Businessweek)

En wat doet Nederland?

In Nederland stelt men tussen 2013 en 2020 liever bijna € 40 miljard ter beschikking om windmolens te bouwen en naar warm water te boren.
Als Nederland niet binnen vijf jaar uit  de Europese top van energie leverende landen wil vallen dan moet het nodig op die manier doorgaan. Dan is een gasrotonde een fata morgana geworden en moeten we in plaats van exporteur importeur worden. Tegen hoge kosten voor de consument, want die buitenlandse stroom is altijd duurder dan je eigen fossiele stroom en bovendien, de windsubsidie moet ook door iemand tot in lengte van jaren opgehoest worden.


Shell, Wintershall en Cuadrilla geïnteresseerd in Belgisch schaliegas

Donderdag 7 februari 2013

Shell aast op Belgisch schaliegas, dat vooral in de Kempen zit. De oliemaatschappij bestudeert waar ze kan boren naar schaliegas. De bedrijfstop zwaait daarbij met geld.
Schaliegas zet de energiewereld op zijn kop. Dankzij nieuwe boortechnieken kan schaliegas veilig en zonder gevaar voor het milieu gewonnen worden uit diepe, harde kleisteenlagen. Het gevolg is een rush op schaliegasvoorraden. Bij ‘goede’ gasvelden bedraagt de winst miljoenen. In de VS wordt al volop geboord. Oliemaatschappijen als Shell richten hun vizier nu op Europa. In Nederland, Duitsland en het VK zijn het voorbije jaar proefboringen aangevraagd.

België lijkt nu aan de beurt. Ook 2 kilometer onder de Kempische en Luikse aardkorst zit schaliegas. Daar zijn geologen van de KU Leuven en de VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek) het over eens. De voorraden zijn niet zoals in de VS, maar ook niet verwaarloosbaar. “Zeker omdat één perfecte boring al winst oplevert”, zegt Ben Laenen, de specialist van de VITO. “Hoe groot onze voorraad is, weten we niet exact. Daarvoor hebben we niet genoeg praktijkervaring.”

Het Brits-Nederlandse Shell overweegt proefboringen in België. Net zoals het Duitse concern Wintershall en het Britse Cuadrilla. Hun experts zijn bezig met het huiswerk. Ze moeten twee vragen beantwoorden. Eén: waar bevinden zich de beste voorraden? Dat is in de Kempen, rond Luik en misschien ook Bergen. In de rest van het land zit geen schaliegas. Twee: is het gas aanboren rendabel? “Daar zullen we over vier tot zes maanden meer over weten”, zegt Laenen. “Dan komen misschien de eerste aanvragen voor proefboringen binnen.”

De research van Shell en de andere maatschappijen blijft strikt geheim om geen concurrenten te wekken. Geen enkel bedrijf is bereikbaar voor commentaar.

De interesse staat echter vast. Er wordt zelfs met veel geld gezwaaid. Zo is geoloog Rudy Swennen (KU Leuven) benaderd door Shell om een exclusief onderzoek te voeren naar schaliegas in België. Het concern heeft daarvoor meer dan € 100.000 beschikbaar gesteld, maar de universiteit weigert. Swennen leidt komend april wel een excursie naar steengroeven in Hoei, Namen en Luik met een delegatie van Shell. Door gebergtevorming zijn daar kleisteenlagen naar boven gekomen. Op verzoek van Wintershall maakte Swennen in december 2011 ook al een dergelijke studiereis.

Daarnaast worden bij de Belgische Geologische Dienst de laatste tijd bodemstalen opgevraagd door “een tiental bedrijven”, waaronder Shell, Cuadrilla en het Australische bedrijf Dart Energy. Dart Energy vroeg begin januari van dit jaar al een proefboring aan voor mijngas. Dat is het minder winstgevende broertje van schaliegas, dat vastzit in de steenkoollagen van de Kempen. “België wordt bestudeerd”, vertelt Michiel Dusar, de directeur van de Geologische Dienst. “Vanwege ons eigen potentieel, maar de Belgische bodemstalen zijn ook interessant voor projecten in de buurlanden, aangezien de bodemlagen niet stoppen aan de grens.”


Roemenië verandert koers over schaliegas, geeft Chevron toestemming te boren
Maandag 4 februari 2013

De Roemeense autoriteiten zijn teruggekomen op hun beslissing van vorig jaar april om het boren naar schaliegas in de ban te doen. De beslissing om Chevron toe te staan om proefboringen te doen vond plaats na negen maanden van protesten van inwoners in de streek in het zuidoosten van Roemenië waar de proefboringen plaats gaan vinden.

De Senaat verwierp met overgrote meerderheid een motie om het boren naar schaliegas te verbieden. De minister president Ponta had vorig jaar mei toen hij als MP aantrad gezegd dat hij het boren naar schaliegas wilde hervatten. Na zijn herverkiezing in december vorig jaar kwam deze beslissing dan ook nauwelijks als een verrassing.

Uit proefboringen moet blijken of er winbare hoeveelheden schaliegas in de bodem zitten. De proefboringen die Chevron gaat doen duren op z’n minst enkele jaren.  Na de proefboringen neemt de Roemeense regering een besluit of er daadwerkelijk geboord gaat worden waarbij alle Europese en mondiale wetten inzake milieubescherming in acht zullen worden genomen.

Chevron heeft de afgelopen 12 maanden wel seismisch onderzoek in de streek gedaan en heeft de lokale bevolking en politici ervan verzekerd dat alle risico’s beheersbaar zijn. De Roemeniërs begrijpen dat dit schaliegas een schoon alternatief  voor andere energiebronnen is en dat het veilig gewonnen kan worden.
Natuurlijk staat ook in Roemenië de windmolenlobby op de achterste benen en milieuactivisten bestoken de regering inmiddels massaal met protesten om het boren niet met ingang van 28 maart 2013 te laten beginnen zoals de regering heeft besloten.

Chevron gaat nu een bouwvergunning bij de overheid aanvragen.

De EU heeft tot nu toe geweigerd om commentaar te geven op individuele besluiten van EU lidstaten om naar schaliegas te gaan boren. Volgens een recente studie die onlangs door de Europese Commissie is gepubliceerd, is er op dit moment geen behoefte aan specifieke EU-wetgeving inzake schaliegas.


Rusland zet groot in op schaliegas

Maandag 28 januari 2013

Rusland gaat toetreden tot het rijtje landen dat massaal heeft ingezet op schaliegas. Het ministerie van Energie heeft de Russische regering een plan voorgelegd hoe het denkt schaliegas in Rusland te gaan ontwikkelen.

Lange tijd heeft Rusland, soms wat geïrriteerd, gereageerd op de ontwikkelingen met betrekking tot schaliegas in de EU. Rusland had helemaal geen behoefte aan schaliegas in de EU omdat het massaal Russisch aardgas aan de EU verkoopt.
Om te voorkomen dat EU landen zelf naar schaliegas gingen boren werd vooral vorig jaar een intensieve campagne gevoerd die door de tegenstanders van schaliegas in de EU maar wat graag werd aangegrepen om op de zogenaamde gevaren van het boren naar schaliegas te wijzen.

Nu het boren naar schaliegas de kinderziektes heeft overwonnen en dus steeds veiliger is geworden gaat Rusland zelf naar schaliegas boren. Hoewel het land vanwege de enorme aardgasvoorraden niet direct zelf behoefte heeft om schaliegas te winnen wil Rusland zich toch de techniek van het boren naar schaliegas eigen maken, benadrukt het ministerie van Energie.

Het Russisch schaliegas kan namelijk gebruikt worden in afgelegen streken  die niet op de belangrijkste gasleidingen zijn aangesloten.

Volgens het plan van het ministerie van Energie moeten de staatsbedrijven Rosneft en Gazprom beginnen met de productie van schaliegas op testlocaties nadat er eerst voldoende proefboringen hebben plaatsgevonden.

Vorig jaar zomer waarschuwde het Russische ministerie van Economische Ontwikkeling al dat de schaliegas revolutie in de VS en het vloeibaar maken van schaliegas een bedreiging zou kunnen vormen van de Russische export van aardgas. In 2016 zou Gazprom al geconfronteerd kunnen worden met een ‘uitdagende’ verkoop van Russisch aardgas aan de EU als de VS de grootste gasleverancier ter wereld zijn geworden.

De Russische Rekenkamer heeft het ministerie van Buitenlandse Zaken en het ministerie van Energie gevraagd om volledige informatie met betrekking tot de ontwikkelingen van schaliegas buiten Rusland.

Gazprom heeft gezegd dat het ook naar schalie olie wil boren en gaat ervaring opdoen in een gezamenlijke ontwikkeling van het Verkhne-Salym gas- en olieveld in West Siberië samen met Shell.

Schaliegas wordt algemeen gezien als een goedkoop alternatief voor aardgas.

Zie ook Shell: Schaliegas is de toekomst

en

Shell sluit mega schaliegas contract met Oekraïne


Shell sluit mega schaliegas contract met OekraïneVrijdag 25 januari 2012

Shell heeft gisteren een gasovereenkomst gesloten met Oekraïne. Shell tekende  een akkoord over een gezamenlijke productie van gas bij het schaliegasproject Yuzivske.

De productieovereenkomst van 50 jaar die Shell heeft gesloten, is het grootste schaliegascontract in Europa en, met een waarde van zo’n $ 10 miljard, de grootste buitenlandse investering in Oekraïne. Shell topman Voser zei vandaag dat de gasexploratie in Oekraïne goed is voor de concurrentiepositie van Europa. Gasleverancier Rusland zal nu beter naar de prijzen moeten kijken, aldus Voser.

De prijs van gas zal door de grootschalige winning van schaliegas niet noodzakelijkerwijs snel sterk dalen. Volgens Voser zal er sprake blijven van prijsontwikkeling door vraag en aanbod. In de Verenigde Staten zijn de kosten van de winning van schaliegas nu zeer laag, maar dat hoeft niet in alle werelddelen zo te zijn, denkt Voser. Hij liet weten dat Shell ,,zeer conservatief” is wat betreft verwachtingen voor de prijsontwikkeling. De prijs van olie blijft dit jaar volgens Voser waarschijnlijk rond het huidige niveau.


Australië vindt enorme hoeveelheid schalie olie

Donderdag 24 januari 2013

Schalie olie in Australië

Het Australische energiebedrijf Linc Energy uit Brisbane heeft bevestigd dat het enorme voorraden schalie olie heeft gevonden met behulp van proefboringen en seismische exploratie. De plaats van dit Arckaringa Basin ligt in het midden van zuid Australië, ongeveer 600 kilometer ten noorden van Adelaide.

Volgens rapporten die Linc Energy begin deze week vrij gaf wordt de hoeveelheid schalie olie geschat op minimaal 3.5 miljard en maximaal 233 miljard vaten. Met deze laatste hoeveelheid schaart Australië zich naast een land als Saoedi Arabië. De hoeveelheid olie heeft het potentieel om van Australië een olie exporterend land te maken.

Het bedrijf Linc Energy heeft concessies ter grootte van 65.000 km² in het bewuste gebied dat nagenoeg onbewoond is.

De CEO van Linc Energy heeft gezegd dat als de winbare hoeveelheid schalie olie minder is dan de voorraden die zijn aangetoond met de proefboringen, de ontdekking nog steeds groter is dan de bestaande oliebasins Cooper Basin en Bass Strait bij elkaar, waar Australië al jaren z’n aardolie en aardgas exploreert.

De schalie olie zit op wisselende diepte opgesloten in rotsformaties die zeer rijk aan klei zijn en moeten worden aangeboord met behulp van fracken waarbij hoofdzakelijk water in het schaliegesteente wordt gespoten om het gesteente te breken waarbij de schalie olie vrij komt.

Schalie olie heeft de energiemarkt in de VS getransformeerd. Is dit het begin van de Australische energie transformatie?


Wild west verhalen rondom boren naar schaliegas zijn verleden tijd

Vrijdag 18 januari 2013

Hydraulisch breken, of fracking, heeft de wereld energiemarkt als het ware een nieuw gezicht gegeven en kan de VS tot de grootste energieleverancier ter wereld maken. Nieuw ontdekte olie- en gasvelden in de VS hebben er toe geleid  dat de gemiddelde prijs voor een vat olie gedaald is en hebben een land als Saoedi-Arabië min of meer gedwongen om de eigen productie te verminderen om de olieprijs te stabiliseren.

De opkomst  van het schaliegas in de VS  heeft tientallen miljoenen Dollars ontwikkelingsgeld naar staten als Colorado, Texas, Pennsylvania en Wyoming gebracht.

Het lijkt er inmiddels op dat in de VS alle wild west verhalen die de ronde deden over schaliegas en fracken zijn afgelopen.
Nieuwe boormethoden en aanzienlijk aangescherpte regels omtrent veiligheid en milieu hebben ertoe geleid dat in  het begin van het nieuwe jaar een aantal voorheen behoudende staten nu serieus  overwegen om naar het lucratieve schaliegas en schalie-olie te gaan boren.  Het eeuwig afdraaien van hetzelfde deuntje door de milieubeweging begint zich tegen hen te keren nu blijkt dat bij de nieuwste boortechnieken zoals geen grote hoeveelheden water, zand en andere toevoegingen meer gebruikt worden.
De praktijk laat wat anders zien dan milieubewegingen blijven roepen. Een ruim 15 jaar oud verhaal is met de nieuwste boortechnieken  waar we op Fibronot.nl ook uitvoerig aandacht aan hebben besteed, volledig achterhaald.

Tot nu toe wisten milieuactivisten de gouverneur van New York, Andrew Cuomo, te bewegen niet naar schaliegas te gaan boren, maar een woordvoerder van de gouverneur heeft gezegd dat zijn staat zich wellicht zal aansluiten bij buurstaat Pennsylvania om in het gedeelte van het Marcellus veld dat onder de staat New York ligt naar schaliegas en -olie te gaan boren.

Heel verrassend, Californië, altijd een tegenstander van het boren naar schaliegas en –olie, overweegt nu ook om te gaan boren.  Ook hier krijgt de milieubeweging steeds meer nul op het rekest. En dat in een staat als Californië, waar de milieubeweging in zowat alle regeringsinstanties en andere overheidsorganisaties is geïnfiltreerd.
Californië wordt in de VS gezien als een ‘game changer’, met naar schatting 400 miljard vaten olie die  in het Monterey leisteen basin opgesloten zitten.
Het is één van de grootste oliereserves van de VS en is gelijk aan ongeveer de helft van de conventionele oliereserves van Saoedi-Arabië.
De toezichthouders in Californië hebben inmiddels nieuwe regels omtrent het fracken opgesteld  wat de weg opent naar de eerste veiling van concessies om in het Monterey leisteen basin te mogen boren.

De nieuwste boortechnieken maken dat het boren naar schaliegas volwassen aan het worden is.
Nieuwe regels die het hele boorproces in de gaten houden, inclusief mogelijk seismische reacties die ervoor zorgen dat het boren direct gestaakt wordt, maken van schaliegas een fundament  dat de komende 100 jaar voor veel landen een gezonde economische toekomst zal brengen.


VEMW neemt stelling tegen verbod op schaliegasexport VS

Dinsdag 15 januari 2013

De Verenigde Staten maken in tegenstelling tot het eeuwig twijfelende Europa werk van het aanboren van schaliegasvoorraden. Een consortium van bedrijven dat zich America’s Gas Advantage (Aga) noemt, vindt dat de VS zelf ten volle de vruchten moeten kunnen plukken van het winnen van schaliegas. Grote bedrijven als Dow, Alcoa, Celanese, Eastman, Nucor en de American Public Gas Association vinden dat er voorzichtig moet worden omgesprongen met de export van het Amerikaanse schaliegas.

De VEMW, de Vereniging voor Energie, Milieu en Water  is het kenniscentrum en de belangenbehartiger voor zakelijke energie- en watergebruikers. Volgens de VEMW is de Amerikaanse opstelling niet meer en niet minder dan een handelsbelemmering waartegen de Europese industrie en de Europese Unie stelling zou moeten nemen.

Natural gasIn de Verenigde Staten heeft de ontwikkeling van schaliegasvelden het afgelopen decennium een grote vlucht genomen. Dat heeft er toe geleid dat de gasprijs in de Verenigde Staten factoren lager is dan in Europa. De ontwikkeling en het prijsverschil tonen nog eens de kracht, maar ook de beperking van marktwerking aan. Marktwerking zou er toe moeten leiden dat de grote hoeveelheden schaliegas die in de VS op de markt komen een nivellerende invloed heeft op de gasprijzen op de wereldmarkt. Er blijkt echter geen sprake te zijn van een wereldmarkt omdat het schaliegas andere continenten niet weet te bereiken omdat er geen capaciteit is voor het vloeibaar maken van dat gas om het over de wereldzeeën te kunnen transporteren. Daarnaast wordt politieke druk uitgeoefend om gasexport uit economische en strategische overwegingen niet toe te staan.

De algemeen directeur van de VEMW zegt: “de geschetste schaliegas ontwikkelingen hebben een grote impact op de concurrentiepositie van de energie-intensieve industriële productiesector in Nederland en Europa. Je kunt gerust stellen dat schaliegas voor hen een ‘game-changer’ is. Wat de America’s Energy Advantage nu van de Amerikaanse regering wil is niet meer en niet minder dan het opwerpen van een handelsbelemmering door de export van schaliegas tegen te gaan. Hierdoor kunnen de gasprijzen in de verschillende continenten niet naar elkaar toegroeien. De Europese industrie en de Europese Commissie moeten hier duidelijk stelling tegen nemen.”
De directeur vervolgt: “gas is een geo-politiek instrument geworden, maar opvallend genoeg met een verschillende inzet van de wereldmachten. Waar Rusland de export van gas maximaliseert en probeert daarmee naast inkomsten aan politieke invloed te winnen, wil de VS de export beperken om de eigen economie te bevoordelen.”

Opmerking van de redactie van Fibronot.nl

Gezien het feit dat de VS geen enkele exportmogelijkheid hebben in de vorm van gastankers of LPG tankers is de beschuldiging van de VEMW volstrekt voorbarig. Voorlopig heeft de VS deze capaciteit de komende jaren ook niet.

Misschien heeft de VEMW er nog niet aan gedacht dat in Europa ook zeer grote schaliegas velden voorkomen.
Als de VEMW zich nu eens sterk maakt om deze schaliegas velden te exploiteren in plaats van kritiek op de Amerikanen te hebben, dan wordt de EU misschien ooit nog eens energie onafhankelijk van de VS en Rusland.

De Engelse regering heeft het begrepen en heeft toestemming gegeven om in Engeland massaal naar schaliegas te gaan boren. Verwacht wordt dat Engeland al binnen 5 jaar volledig energie onafhankelijk zal worden vanwege de grote schaliegas reserve´s.

De houding van de Amerikanen is begrijpelijk. De stroom van berichten uit Nederland en andere EU landen van milieuorganisaties en andere actiegroepen  over de schadelijke bijwerkingen die het boren naar schaliegas zou hebben is hen een doorn in het oog.
Er zijn ontegenzeggelijk in de beginperiode van het boren naar schaliegas fouten gemaakt omdat deze techniek volledig nieuw was. Om nu, na 15 jaar, nog steeds op die oude problemen te wijzen is hypocriet omdat men wel het schaliegas uit de VS wil hebben.

Als Nederland het huidige energiebeleid doorzet is dat het voorportaal voor een zeer hoge werkloosheid als gevolg van  sluiting van industriële bedrijven en wegtrekkende bedrijven naar landen waar de energie wel betaalbaar is.
Nederland gaat dan met de totale EU op weg naar een zesde rangs economische macht na de BRIC landen en de VS.

Dus VEMW, ga in Den Haag eens proberen de geesten rijp te maken  om de industriële capaciteit in Nederland en de EU te kunnen laten concurreren met die in de VS. Ga dus op pad om het voor elkaar te krijgen dat er in Nederland naar schaliegas geboord mag worden.
In plaats daarvan wil een groot deel van de doelgroep die de VEMW zegt te vertegenwoordigen windmolens. Een vorm van uiterst onrendabele energie opwekking die miljarden gemeenschapsgeld kost, de energieprijs opdrijft en niets toevoegt aan een betrouwbare en betaalbare energievoorziening in Nederland.

Een nationale verarming staat ons  ten deel met het huidige energiebeleid.


Shell: Schaliegas is de toekomst

Maandag 14 januari 2013

Volgens Shell CEO Benschop is schaliegas de toekomst. Benschop zegt: “We mogen best wat nieuwsgieriger zijn. Nederland is eigenlijk wel een gasland. Dan hebben we potentieel een nieuwe bron van gas en dan zouden we daar niet eens naar exploreren. Je moet toch eerst weten wat er in de grond zit zit. Ik denk dat de risico’s  met de juiste regelgeving enorm beheersbaar zijn. Die risico’s mag je op hoog niveau vaststellen, zodat de risico’s geminimaliseerd worden. Daar pleiten wij ook voor als bedrijf. En je kunt dat op een heel verantwoorde manier doen.”

In een interview met BNR legt Shell-topman Benschop uit dat er in de wereld twee ontwikkelingen zijn die zorgen voor een grotere energievraag en een hoger energieverbruik. Ten eerste gaan we van zeven miljard naar negen miljard inwoners en ten tweede is er steeds minder echte armoede. Er zijn dus steeds meer mensen die op grote schaal energie gebruiken. Waar moet al die energie in de toekomst vandaan komen en hoe zorgen we dat we het klimaatprobleem blijven beheersen?

Benschop zegt: “Er is heel veel nieuwe energie beschikbaar. In gas hebben we dat gezien met de ontwikkeling van het schaliegas. Er is absoluut een revolutie gaande in Amerika, begonnen op gasgebied. Er is nu zoveel meer gas beschikbaar dat de prijs omlaag gaat. Dat betekent dat het gas voor de industrie ook weer een goedkopere grondstof wordt”.

Als in China de arbeidskosten omhoog gaan en in Amerika de arbeidskosten omlaag, wordt het voor Europa steeds lastiger. Benschop: “Dan concurreren we niet alleen met de arbeidskosten in China en met energiekosten in het Midden-Oosten, maar ook met arbeidskosten en energiekosten in Amerika.” De concurrentiepositie van Europa loopt wederom achteruit. Benschop: “We moeten heel goed nadenken over onze industriebeleid, energiebeleid en klimaatbeleid. We moeten dat doen op een manier die kosteneffectief is.”

We steunen als land duurzame energie uit bijvoorbeeld de wind en de zon, maar de subsidies lopen terug. Benschop: “Kolen zijn nu goedkoper, daardoor worden ze weer meer gestookt. Qua aanpak gaan we eigenlijk de verkeerde kant op. Europa moet efficiënter worden: meer gas, minder kolen en op een slimmere manier hernieuwbare energie stimuleren.”

Benschop zegt dat we het schaliegas hard nodig hebben om onze concurrentiepositie te handhaven. Het huidige energiebeleid toont aan dat we met onze concurrentiepositie niet op de goede weg zijn.


Fracking nader toegelichtDonderdag 3 januari 2013

Weinigen kennen de NOGEPA.  NOGEPA staat voor de Nederlandse Olie en Gas Exploratie en Productie Associatie. NOGEPA is in 1974 opgericht en vertegenwoordigt de bedrijven die in Nederland vergunningen hebben om gas of olie op te sporen en te winnen. Zowel op land als op het Nederlandse deel van de Noordzee. Het doel van NOGEPA is om olie en gasvoorraden zo efficiënt, veilig en milieubewust mogelijk uit de Nederlandse bodem te winnen.

Schematische doorsnede boorput

Schematisch overzicht van verbuizing en cementering van een boorput.
(Klik op de afbeelding om te vergroten)

Exact dezelfde techniek die al tientallen jaren in Nederland veilig wordt gebruikt wordt ook toegepast bij het boren naar schaliegas.

Fracking is een techniek die erop is gericht om de doorlatendheid (permeabiliteit) van een olie- of gasreservoir te vergroten, zodat olie en/of gas beter toestromen naar de boorput. Door fracking kan meer aardgas worden gewonnen uit bestaande reservoirs waar de productie zonder fracking zou worden gestaakt. Ook kunnen nieuwe reservoirs in productie worden genomen, waar zonder toepassing van deze techniek winning technisch en economisch niet haalbaar zou zijn. Dit sluit aan bij de overheidsdoelstelling om zo veel mogelijk aardgas uit de Nederlandse bodem te halen, zodat het volle potentieel aan aardgas-voorraden wordt benut.

NOGEPA heeft een fact sheet gemaakt over fracking met aandacht voor de bij dit proces gebruikte chemicaliën, eigenschappen, risicobeheersing en regelgeving verbonden aan het gebruik van deze stoffen.

Het fact sheet bevat een nadere toelichting op de wijze waarop fracking activiteiten worden uitgevoerd. Wat is het, welke chemicaliën worden gebruikt, etc. Bij fracking activiteiten wordt voldaan aan alle wet- en regelgeving die van toepassing is (niet alleen REACH). Blootstelling van personeel aan chemicaliën wordt voorkomen door toepassing van voorschriften op het gebied van de arbeidshygiëne. Het risico dat de door fracking aangebrachte scheuren in het reservoir zouden doorbreken naar grondwater voerende lagen is praktisch uitgesloten.

Tot nu toe zijn er in Nederland ruim 200 putten waar fracking is uitgevoerd, zowel op land als op zee. Geen van deze fracking activiteiten heeft geleid tot negatieve consequenties. In de periode 2007-2011 werden 22 fracks uitgevoerd, 9 op landlocaties en 13 offshore.

Download hier het Fact Sheet: fracking nader toegelicht

 

 

 


VS dankzij schaliegas economisch lichtpunt in 2013Donderdag 27 december 2012

De Verenigde Staten zouden komend jaar wel eens het ‘lichtpuntje’ in de wereldwijde economische situatie kunnen worden dankzij de enorme voorraden schaliegas. Dat blijkt uit uitspraken van de Chinese functionaris die de scepter zwaait over de Chinese buitenlandse valuta-reserves van zo’n $ 3,3 biljoen, circa € 2,5 biljoen. Over Japan en Europa heerst weinig optimisme, aldus Huang Guobo, maar de groei van de energiesector in de VS maakt het land ,,de belangrijkste kracht voor de stimulering van de wereldwijde economische groei in de toekomst”.

De uitspraken van Huang zijn onder meer van belang, omdat China de grootste kredietverstrekker is van de Verenigde Staten. China heeft voor $ 1,16 biljoen, circa € 880 miljard, aan Amerikaanse staatsobligaties in bezit. Huang verdedigde het verder opkopen van Amerikaanse staatspapier als een ”goede keus” voor China, onder meer door de verwachte waardestijging van de dollar. Daarnaast is het risico lager dan in Japan of Europa, aldus Huang. Daar is de economie nog in de ban van recessie of zwakke groei.


Dossier Schaliegas Fibronot.nl opnieuw getipt

Zondag 23 december 2012

Nadat twee maanden geleden de website EnergyFuture , onderdeel van Shell, aandacht besteedde aan ons Dossier Schaliegas was het afgelopen week de website DeepResource die ons Dossier Schaliegas tipte.
DeepResource observeert de wereld van de geopolitiek, energie en andere natuurlijke hulpbronnen. Ondanks dat we vinden dat DeepResource een licht alarmistische observerende blik op de energiewereld heeft, een soort doemdenken waarmee de Club van Rome is begonnen, staan er regelmatig interessante artikelen op de website.

Deze week een artikel over schaliegas, Schaliegas in Nederland

Nederland is een aardgas land. Bijna alle 7.1 woningen zijn aangesloten op het aardgasnet, dat voor een groot deel wordt gevoed door een gigantisch gasveld bij het Groningse Slochteren dat op 22 juli 1959 werd ontdekt.

Sinds 1960 is door nieuwe en verbeterde winmethodes de aanvankelijke schatting van 1200 miljard m³ opgeschaald  naar een hoeveelheid van 2800 miljard m³ waar nu nog ruim 1100 miljard m³ van over is. Bijna de oorspronkelijk geschatte hoeveelheid in 1960.
Men gaf in 1960 aan dat Nederland nu voor 25 jaar voldoende aardgas had. Mede door de nieuwe en verbeterde winmethodes is dit inmiddels meer dan verdubbeld en het ziet ernaar uit dat opnieuw verbeterde winmethodes er voor zullen zorgen dat we nog decennia lang kunnen genieten van de gasbel in Slochteren.

DeepResource kijkt vooruit en vraagt zich af wat de volgende verrassing wordt die Nederland voor minstens 50 jaar en hopelijk meer, warm zal houden.

Schaliegas misschien?

DeepResource schrijft dat er nog veel onduidelijkheden zijn over de potentie van schaliegas en verwijst daarbij door naar de website fracking.velaw.com . Deze website is een soort monitor van alle schaliegas en fracking activiteiten over de wereld.

Ook de website Energiepodium krijgt aandacht. Hier doet directeur Frank de Boer van Cuadrilla Resources het woord en legt uit hoe de situatie in Nederland er op dit moment uitziet. De situatie is dat Cuadrilla wacht op het onafhankelijk onderzoek dat het ministerie van EL&I laat uitvoeren.
Het onderzoek is deze maand pas aanbesteed en verwacht wordt dat het eindrapport niet eerder dan juli 2014 zal verschijnen.

Volgens Frank de Boer zit er onder Nederland misschien net zoveel schaliegas als Groninger gas.

Een proefboring in het Brabantse Boxtel zal een eerste indicatie moeten geven, maar zoals gezegd wacht Cuadrilla eerst op het eindrapport van het onderzoek.

Voor speculaties over miljardeninkomsten is het nog veel te vroeg, vertelt Frank de Boer. Hij heeft naar eigen zeggen nog geen idee van de grootte van de Nederlandse voorraad. “De voorraad kan even makkelijk veel kleiner zijn dan die in Groningen. De schattingen lopen uiteen van een paar honderd tot 3.000 miljard kubieke meter gas. We moeten de resultaten van de proefboring afwachten.  We onderzoeken nu wat we over vijf jaar mogelijk kunnen gaan winnen.”

In Engeland hebben recente boringen al wel resultaten opgeleverd. De resultaten daarvan waren erg goed, vertelt De Boer. Maar – mede uit concurrentieoverwegingen – wil hij daar verder niets over kwijt.

Cruciaal voor Cuadrilla is het lokale draagvlak. Daarmee zat het volgens De Boer goed, tot de film Gasland, een keiharde aanklacht tegen de zeer vervuilende Amerikaanse schalie-industrie, uitkwam. “Daarna kwamen de vragen. Na het zien van die film heel begrijpelijk.”, aldus De Boer. Maar volgens hem zal het in Nederland absoluut niet zo gaan als in de Verenigde Staten. “Daar is inderdaad op enkele plaatsen slecht werk geleverd.”

Belangrijk is dat de fracking-vloeistoffen die worden gebruikt in het boorproces niet in het grondwater komen. De Boer: “Daarom gebruiken wij een geavanceerdere boorinstallatie met meerwandige buizen. Daardoor is de kans dat er vloeistoffen lekken geminimaliseerd. Wij passen de techniek beter toe dan in de Verenigde Staten. Bovendien wordt er streng toezicht op ons gehouden vanuit het Rijk, door Staatstoezicht op de Mijnen.”

Ook besteedt DeepResource deze week uitgebreid aandacht aan een schonere manier van boren naar schaliegas waarbij nog nauwelijks zand, water  en chemicaliën worden gebruikt. De methode met LPG gas in gelvorm.
Fibronot.nl besteedde er in mei van dit jaar al uitgebreid aandacht aan:

Schaliegas fracken zonder water, zand en chemicaliën


Duitsland zet schaliegas in om Energiewende te redden

Vrijdag 14 december 2012

Het Duitse parlement heeft gisteren een motie van de Groenen en de SPD verworpen die een verbod inhield op het hydraulisch breken van schaliegesteente (fracken). De Groenen en de SPD vinden dat fracken gevaarlijk zou zijn voor het milieu.
De motie werd met 309 tegen en 259 stemmen voor verworpen.

Een woordvoerder van Bondskanselier Merkel vertelde tegen de verzamelde pers dat het verwerpen van de motie niets anders betekent dan dat de regering vastbesloten is om verder te gaan met het boren naar schaliegas.

De nieuwste boortechnieken die tegenwoordig bij het fracken gebruikt worden zorgen ervoor dat schaliegas de continuïteit van de energievoorziening helpt te verzekeren.

“Er is geen enkele reden om een techniek die in Duitsland al jaren wordt gebruikt zonder één enkel incident, te verbieden,” zei een parlementslid van de CDU, Andreas Laemmel.

“We hebben de techniek ons eigen schaliegas als hulpbron hard nodig,” zei Laemmel.

De Engelse regering hief gisteren een ban op boren naar schaliegas op.

Bedrijven als Exxon Mobil Corp. Hebben proefboringen verricht in schaliegas velden in delen van Duitsland in een poging de Amerikaanse schaliegas-boom te emuleren.

Een succesvolle boorcampagne zou de energiekaart in Europa geheel veranderen, het continent is voor een kwart afhankelijk van Russisch gas, maar tot nu toe is er in Duitsland weinig vooruitgang geboekt, voornamelijk als gevolg van weerstand onder delen van de bevolking en acties van milieu groeperingen.

Het hydraulisch breken van gesteente (fracken) wordt in Duitsland al sinds de jaren ’60 met succes beoefend. Het werd in tenminste in 275 gevallen gebruikt bij conventionele olie- en gasbronnen in Neder Saksen, zo werd vermeld in de studie die is verricht door het ministerie van Milieu.

“De regering heeft inmiddels opdracht gegeven de studies over het fracken verder te evalueren en zal indien nodig nieuwe regelgeving aannemen,” zei parlementslid Laemmel van de CDU.


Engelse regering geeft definitief groen licht boren schaliegas

Donderdag 13 december 2012

De Engelse regering, bij monde van minister van Energie, Edward Davey, heeft vandaag het definitieve groene licht gegeven om de boringen naar schaliegas te hervatten. Het besluit van de regering betekent dat in delen van het platteland in het zuiden, noord westen en noord oosten van Engeland volop naar schaliegas kan worden geboord.

De toestemming betekent dat eerste bedrijf dat in Engeland aan het fracken was geslagen, Cuadrilla Resources, het boren naar schaliegas in de buurt van Blackpool kan hervatten. Vorig jaar waren de boringen gestopt nadat in Lancashire wat lichte trillingen in de aarde waren gevoeld.

Cuadrilla gebruikt de modernste apparatuur die in staat is lichte aardbevingen te detecteren. Zodra er zich trillingen voordoen wordt het fracken tijdelijk gestaakt. Ook worden de modernste boormethodes toegepast met een vijf dubbele zekerheid in de bootputten om te voorkomen dat er materiaal in het oppervlakte- of drinkwater terecht komt.

Minister Davey zei dat het potentieel aanwezig is voor een zeer ‘spannende’ schaliegas industrie in het land, maar dat het niet ten koste mag gaan van de lokale gemeenschappen en het milieu.

Groot Brittannië heeft een geschatte voorraad van triljoenen kubieke meter schaliegas dat zich onder 60% van het Engelse platteland bevindt.


Britse Premier: Groot Brittannië kern schaliegas revolutie in EU

Woensdag 12 december 2012

De Britse Premier David Cameron heeft gezegd dat zijn land de kern van de schaliegas revolutie in Europa moet worden. Cameron zei dat de energieprijzen omlaag kunnen en dat schaliegas de industrie helpt te re-industrialiseren.
Het geven van publieke steun van het winnen van schaliegas betekent dat naar verwachting op zeer korte termijn, waarschijnlijk eind deze week, het startsein wordt gegeven om de enorme gasvoorraden op het vaste land te exploiteren. De nieuwe technologie kan volgens Cameron de energievoorziening in Engeland transformeren.

Door zijn uitspraken staan de milieubeweging en alarmistische klimaatwetenschappers op de achterste benen. Ze waarschuwden dat zijn beleid misleidend en gevaarlijk is.  Anderen waarschuwden op hun beurt dat het hele land volzetten met windmolens ook geen zoden aan de dijk zet, honderden miljarden kost en nauwelijks iets bijdraagt aan de Britse energievoorziening.

Cameron wees er op dat de VS met hun enorme schaliegas voorraden vrijwel zelfvoorziend was geworden en over een aantal jaren zelfs de grootste gasexporteur van de wereld wordt.

Eind vorige week maakte de British Geological Survey bekend  dat de schaliegas reserves in het Bowland Basin ten oosten van Blackpool, dat een oppervlakte van 1000 km² beslaat, ruim 300 biljoen kubieke voet gas bevat. Dat is 17 maal zoveel als de nog resterende bewezen gasreserves in de Noordzee. De nieuwe schattingen zijn mede een gevolg van het feit dat er met steeds nieuwere technieken naar schaliegas wordt geboord.

Cameron zei ook dat hij wil dat Groot Brittannië een volwaardige rol wil spelen in de schaliegas revolutie die op dit moment plaats vindt en bekritiseerde milieuactivisten die zich verzetten tegen de exploitatie van deze technologie.

“Ik denk”, zei Cameron “dat sommigen uit de groene milieubeweging ons land willen buitensluiten van gas en kiezen voor hernieuwbare energie en zuinig stoken.”

Cameron zou dat een vergissing vinden. Als deze schaliegas revolutie echt doorzet zou het een katalysator kunnen zijn voor aanzienlijk lagere gasprijzen.
“Als we deze revolutie voorbij laten gaan en volledig negeren dat staat het vast dat onze economie te maken krijgt met veel hogere energieprijzen dan anders nodig zou zijn.”

Een proefboring van Cuadrilla

Proefboring van Cuadrilla bij Blackpool

Het boren naar schaliegas veroorzaakte anderhalf jaar geleden wat opwinding toen bleek dat boringen door Cuadrilla in de buurt van Blackpool wat lichte aardbevingen veroorzaakten.
Sindsdien is er veel onderzoek gedaan door een panel van wetenschappers. Ze hebben geconcludeerd dat het boren naar schaliegas geen probleem is als voldaan wordt aan strikte regelgeving inzake veiligheid.

In zijn herfstrede op 5 december j.l. zei minister van Financiën, George Osborne, dat het boren naar schaliegas snel definitief toegestaan zal worden met de aankondiging dat er ook een nieuw ministerie van niet conventioneel gas en olie zal worden opgericht. Zie ook Engeland geeft groen licht voor schaliegas boringen .

Naar verwachting zal de definitieve goedkeuring aan Cuadrilla om weer te beginnen met boren, nog deze week worden gegeven.

Professor Kevin Anderson, van het Tyndall Centre van de Universiteit van Manchester, vertelde aan een groep parlementsleden dat met het ontwikkelen van de schaliegas velden Engeland zal voldoen aan haar internationale verplichtingen om CO2 terug te dringen.

Een andere hoogleraar, Professor Paul Stevens is pessimistisch omtrent de plannen van de regering. Volgens Stevens kan het nog wal vijf tot tien jaar duren voordat de gasprijzen substantieel omlaag gaan. Dat is ook de termijn die er in de VS voor zorgde dat de gasprijs aldaar nog maar ongeveer een kwart is van wat Europese verbruikers betalen.


Schaliegas, media en de leugens van Milieudefensie

Woensdag 12 december 2012

Schaliegas is hot, vooral in de gedrukte media. De lokale media die in de gebieden waar een zogenaamd verbod op het doen van proefboringen naar schaliegas ia afgekondigd, nemen het op voor de tegenstanders van de boortechniek.

Een meer algemenere krant, het Financieel Dagblad was de afgelopen weken druk in de weer met een serie artikelen over schaliegas. Er ging vorige week geen dag voorbij of er verscheen wel een artikel over schaliegas.
Over het algemeen goed gedocumenteerd en neutraal van commentaar. Voor- en tegenstanders kregen evenveel aandacht.

Afgelopen zaterdag, 8 december kwam de klapper. Uitgebreide reportages over alles wat met schaliegas te maken heeft over meer dan drie hele pagina’s.

Zoals het een kwaliteitskrant betaamt krijgen lezers uitgebreid de gelegenheid om te reageren. En afgelopen maandag kwam de eerste reactie, van Geert Ritsema van Milieudefensie. De club die zegt dat liegen in het belang van de zaak geoorloofd is en daar dan ook gebruik van maakt.

Shell
Ritsema had problemen met een interview dat het FD met Shell topman Andy Brown in het FD van 6 december had. Hij vond de woorden van de Shell topman een hoog wc eend gehalte hebben. Zo van “ Wij van de schalie-industrie bevelen schaliegas aan”.

Het kan niet ontkend worden dat Shell hoog heeft ingezet op schaliegas. Tot 2010 investeerde het bedrijf in de VS voor ruim $ 17 miljard in de schaliebusiness. In China investeert Shell ook vele miljarden.
Shell zou Shell echter niet zijn als het bedrijf niet zeker wist waarmee het bezig was. De techniek van het ‘fracken’ wordt al vele tientallen jaren door het bedrijf gebruikt bij olie en gasboringen, zowel op land als offshore. De veiligheidseisen naar olie en gas op de Noordzee zijn stringent. Shell weet dus waar het over spreekt. Zelfs in olie- en gasvelden in Brabant wordt er vlak bij Boxtel stevig op losgefracked zonder dat je daar ooit commentaar op hoort.

Ritsema probeert vervolgens de publieke opinie te bespelen door te roepen “Het zal je maar gebeuren dat er naast jouw huis een boortoren geplaatst wordt.” Afgezien van het feit dat er nergens een boortoren naast een woning wordt gezet, je hoort Ritsema nooit over windmolens die wel  in de buurt van woningen worden gezet en waar de bewoners last van hebben in de vorm van slagschaduw en lage hinderlijke bromtonen, vooral ’s avonds en ’s nachts. De windmolens verstoren de nachtrust in aanzienlijke mate.

En dan verschijnt Ritsema met z’n eerste leugen. Hij schrijft dan in 2010 de Rabobank een procedure had aangespannen tegen de voorgenomen proefboringen in Boxtel uit vrees voor het verstoren van het dataverkeer in een datacenter van de Rabobank in de buurt. “De rechter stelde de Rabobank in het gelijk”, schrijft Ritsema.

Dit is een voorbeeld hoe Milieudefensie de zaak manipuleert, want de Rabobank heeft helemaal geen procedure aangespannen en kon dus ook niets winnen.

De gemeente Boxtel had begin 2011 een ontheffing  aan Cuadrilla verleend om proefboringen te verrichten. Op deze ontheffing kwamen vele bezwaren binnen, ook van de Rabobank. De Rabobank wilde van de gemeente weten wat de risico’s voor haar nieuwe datacentrum in Boxtel zouden zijn als de proefboring slaagt en er gas uit de bodem wordt gewonnen.  De bank vreest dat het betalingsverkeer in gevaar komt door de nog onbekende gevolgen van de boringen.
Milieudefensie had immers gezegd dat er een groot risico op aardbevingen bestaat. Zonder enig seismologisch onderzoek wordt er maar wat geroepen. Het kweken van angst bij de bevolking die technisch gezien niet op de hoogte is wat er allemaal bij schaliegas boringen komt kijken,  staat voorop bij deze organisatie.

De bezwaarmakers en de gemeente kwamen er niet uit en de Rechtbank in Den Bosch moest er aan te pas komen om een oordeel te vellen.

De Rechtbank besliste in november 2011 dat de gemeente Boxtel ten onrechte aan Cuadrilla een ontheffing had verleend. De afwijzing van de Rechtbank had een procedureel karakter. De rechter heeft zich hierbij dus niet uitgesproken over de vrees van Rabobank voor aardbevingen.
De Rabobank liftte dus mee op de uitspraak zonder dat de Rabobank een eigen procedure had gestart.

Verder heeft Ritsema van Milieudefensie kritiek op de chemicaliën die bij het fracken worden gebruikt. Ritsema vervolgt “Als de chemicaliën echt zo onschadelijk zijn, waarom wordt dan angstvallig geheim gehouden welke stoffen er bij de winning van schaliegas de bodem in gespoten worden?”

Dit is een opmerkelijke bewering temeer daar een bedrijf als Cuadrilla op z’n website precies vermeldt welke toevoegingen worden gebruikt. We zouden het geen chemicaliën willen noemen omdat beide stoffen die genoemd worden ook in ons dagelijks leven vrijwel niet meer weg te denken zijn. In voedingswaren, verpakkingen, bij de zuivering van drinkwater, je kunt het zo gek niet verzinnen, of de twee stoffen die Cuadrilla noemt, worden algemeen gebruikt.

Hier dus ook weer de bewering van Ritsema dat de ‘chemicaliën’ geheim zijn. Dat is niet waar, de praktijk wijst anders uit.

Ritsema profiteert van de onwetendheid bij de doorsnee Nederlander die het allemaal wel goed vind.  Hij is een meester in het aanjagen van angst bij de mensen.

Verder doet Ritsema nog wat ongenuanceerde uitlatingen over verontreiniging van drinkwater.

Ritsema refereert naar oude gebeurtenissen in de VS, waar door ondeugdelijk materiaal en gebrek aan kennis van deze nieuwe boortechnieken het inderdaad een paar maal is voorgekomen dat er drinkwater is verontreinigd.  Dit zijn gebeurtenissen van 8 jaar geleden.

Verder gaat Ritsema volledig voorbij aan de nieuwste technieken die bij het boren naar schaliegas worden gebruikt.
Zo worden bij deze nieuwe boortechnieken nauwelijks nog zand, water en toevoegingen gebruikt.
Men pompt een gel naar beneden die louter uit LPG gas bestaat. Na het fracken komt het LPG gas met het schaliegas weer mee omhoog. Maar daar hoor je Ritsema niet over, want dan verliest zijn klaagzang het fundament.

De huidige stand van de boortechniek is zodanig dat het vrijwel uitgesloten is dat drinkwater verontreinigd kan worden.

Brabant Water
Waterleiding bedrijf Brabant Water heeft vijf eisen geformuleerd voor het veilig boren naar schaliegas door de watervoerende lagen.   Cuadrilla heeft in september j.l. schriftelijk aan Brabant water laten weten dat het aan alle door Brabant Water geformuleerde eisen kan voldoen.

Het wachten is nu op een onafhankelijk onderzoek naar alle gevolgen die het boren naar schaliegas mogelijk kan hebben en dat door de vorige minister van Economische Zaken is aangevraagd. Naar verwachting verschijnt dit onderzoek aan het einde van het eerste kwartaal van 2013.


Engeland geeft groen licht voor schaliegas boringenWoensdag 5 december 2012

De Engelse regering heeft vandaag toestemming gegeven om massaal naar schaliegas te gaan boren. De toestemming omvat tevens de bouw van 40 grote met schaliegas gestookte elektriciteitscentrales.

De Britse minister George Osborne heeft zojuist voor de TV bevestigd dat Engeland, in navolging van de Verenigde Staten, groots zal inzetten op schaliegas en de bouw van tientallen gasgestookte centrales.
Osborne verklapte dat er een nieuw ministerie voor Onconventioneel gas zal worden opgericht.

De toestemming van de Britse regering geeft in ieder geval duidelijkheid aan boorbedrijven als Cuadrilla Resources, dat ook in Nederland graag naar schaliegas wil boren. De CEO van Cuadrilla Resources zei onlangs nog dat zijn bedrijf niet eeuwig kan blijven wachten met investeringen in Engeland.

De beslissing van de Britse regering is een klap in het gezicht van alle milieubewegingen die tegen het fracken zijn en jarenlang het boren naar schaliegas met oneigenlijke argumenten, die met tientallen wetenschappelijke onderzoeken weerlegd zijn, hebben tegengehouden.

De regering kiest met deze beslissing duidelijk voor groei van de werkgelegenheid en economie, gezonde concurrentieverhoudingen voor de zware industrie en last but not least, die zonder meer een gunstiger prijs voor energie voor de consumenten betekent dan massaal in te zetten op onrendabele windmolens. Landen die massaal inzetten op onrendabele windmolens, Denemarken en Duitsland, hebben niet toevallig de hoogste prijzen voor energie die het  gevolg zijn van allerlei toeslagen om de onrendabele windmolens te kunnen betalen.

Helaas heeft Nederland ook gekozen voor het geleidelijk verhogen van de maandelijkse energienota’s met toeslagen om onrendabele windmolens te financieren. Die extra toeslagen bedragen over enkele jaren al vele honderden guldens per jaar. Geheel in de traditie van de Nederlandse overheid zullen de bedragen die in het regeerakkoord genoemd zijn tussendoor zeker worden verhoogd.
Banken zien er kennelijk niets in, dus moet de burger maar bloeden.


Europees Parlement geeft goedkeuring aan schaliegas winningDonderdag 22 november 2012

Een besluit van de Energie Commissie, dat zegt dat elke lidstaat het recht heeft te beslissen over het al dan exploiteren van schaliegas, is aangenomen met 492 stemmen voor, 129 tegen en 13 onthoudingen.

Polen, dat in Europa de grootste schaliegas reserves heeft, heeft met instemming gereageerd op het besluit van het Europees Parlement, dat de afzonderlijke lidstaten het recht geeft om naar schaliegas te boren.

De Poolse minister van Financiën, Mikołaj Budzanowski, zei dat de ontwikkeling van grote schaliegasvelden in Europa “een kans is voor heel Europa.”

De Europese Milieu Commissie heeft een rapport van het Poolse lid van het Europees Parlement, Boguslav Sonik, aangenomen met 562 stemmen voor, 86 stemmen tegen en 43 onthoudingen, dat zegt dat een grondige analyse van de EU regelgeving inzake de exploitatie van niet conventionele fossiele brandstoffen nodig is.

Het Europees Parlement verwierp een amendement dat opriep geen nieuwe projecten met gebruikmaking van hydraulisch fracken toe te staan in de EU.

De Poolse minister van Financiën heeft verzekerd dat de exploitatie van schaliegas in Polen zal doorgaan met volledige inachtneming van de normen voor milieubescherming en de rechten van de lokale bevolking.

Volgens het EP lid Boguslav Sonik heeft de ervaring in de Verenigde Staten en Canada geleerd dat de hedendaagse technieken die bij schaliegas winning worden gebruikt veilig zijn voor het milieu.

Het wordt tijd dat we afscheid nemen van de leugens van de milieubeweging die maar blijft hameren op de schadelijke gevolgen van het boren naar schaliegas.  Milieudefensie bijvoorbeeld haalt steevast allerlei voorbeelden aan uit het begintijdperk van het boren naar schaliegas toen er inderdaad wel eens wat fout ging omdat men de techniek nog niet onder de knie had.
Heden ten dage, met meer dan 35.000 schaliegas boringen in de VS en Canada kunnen we stellen dat de ervaring er inmiddels is.

Volgens het Poolse Geologisch Instituut, heeft het land bewezen  schaliegas reserves tot minstens 768 miljard kubieke meter.

De minister van Financiën zei drie maanden geleden nog dat Polen in 2020 meerder miljarden kubieke meters schaliegas zal produceren.

Gebruik van water en toevoegingen

Speciaal opgestelde plannen voor watergebruik moeten altijd samengaan met iedere activiteit op het gebied van hydraulisch fracken (“scheuring”). Ook zou zoveel mogelijk water hergebruikt moeten worden, staat in de resolutie. Het voegt tevens toe dat bedrijven duidelijkheid moeten verschaffen over de toevoegingen die worden gebruikt, om zo te voldoen aan de EU wetgeving.

Energie (on)afhankelijkheid

Europa is en wordt steeds meer een importeur van gas, terwijl de vraag ernaar toeneemt. In 2035 zal de import zal zijn toegenomen tot 450 miljard kubieke meter. Het boren van nieuw schaliegas zou de positie van Europa kunnen versterken.

Het Europees Parlement voegt daaraan toe dat nieuwe bronnen van natuurlijk gas kunnen helpen de toevoer aan Europa te verzekeren.

Cuadrilla

Het bedrijf Cuadrilla dat onder andere in Brabant wil boren gebruikt twee soorten toevoegingen, te weten glutaaraldehyde om de groei van bacteriën te voorkomen en polyacrylamide, dat helpt om het zand in de scheurtjes te brengen. Als het te gebruiken water bacteriologisch zuiver is dan hoeft de glutaaraldehyde niet gebruikt te worden.

Glutaaraldehyde is een desinfecterend middel en wordt gebruikt om instrumenten te steriliseren (in de medische sector tandartsinstrumenten en laboratoria),  een bestandmiddel dat in leerlooierijen wordt gebruikt, een bestandmiddel van fixeermiddelen die in de fotografie worden gebruik.
Het is schadelijk voor vissen en watervlooien. Het is biologisch afbreekbaar en hoopt zich niet op in het milieu en levende wezens (planten en/of dieren)

Polyacrylamide is niet giftig, is sterk waterabsorberend en vormt daarbij een zachte gel.
De gel wordt gebruikt bij de fabricage van zachte contactlenzen, als onderhuids vulmiddel voor plastische gezichtschirurgie, als bodemverbeteraar voor akkerlanden. In de anionische vorm speelt het een belangrijke rol in de waterzuiveringsindustrie. Samen met driewaardige metaalzouten zoals ijzer(III)chloride of aluminiumchloride wordt polyacrylamide gebruikt voor het uitvlokken van organische verontreinigingen uit het water.

Kijk, dat vertelt Milieudefensie u niet. De chemicaliën, we noemen het liever toevoegingen, die Cuadrilla gebruikt zijn niet gevaarlijk. De milieubewegingen, de anti schaliegas strijders uit Boxtel, de schaliegasvrije gemeentelijke strooplikkers en de burgemeester van Ermelo houden u gewoon voor de gek als ze zeggen dat de gebruikte chemicaliën slecht zijn voor het milieu, mens en dier.


Internationaal Energie Agentschap: Amerika wordt grootste olieproducent ter wereld

Maandag 12 november 2012

De Verenigde Staten worden in 2017  ‘s werelds grootste olieproducerende land. Dat zegt het Internationaal Energie Agentschap (IEA), dat zich boog over de gevolgen van de winning van schaliegas in de VS voor het wereldwijde energielandschap.

De IEA is een in Parijs gevestigde intergouvernementele organisatie en bestaat uit 26, voornamelijk Westerse, landen. Het IEA is opgericht in 1973. Zijn rol is om problemen te coördineren in tijden van een tekort aan olie. Het IEA adviseert de aangesloten landen, maar onderhoudt ook contacten met andere landen, zoals Rusland, China en India.

Het is de eerste keer dat de IEA deze voorspelling uitspreekt. In Noord-Amerika zijn gebieden met zeer moeilijk te winnen olie- en gasvoorraden die zitten opgesloten in schaliegesteente. Schaliegas lijkt zelfs een heuse hype in de Verenigde Staten. Er is zelfs in streken waar naar schaliegas en -olie geboord wordt een schreeuwend tekort aan werknemers.

Het gevolg is duidelijk volgens het IEA: de VS wordt op dit gebied groter dan Saoedi-Arabië en Rusland.

Lees ook ons Dossier schaliegas voor alle wetenswaardigheden over schaliegas, maar ook over de onwaarheden die de milieubeweging graag verspreidt om het boren naar schaliegas in Nederland te ontmoedigen en waar menig burgemeester en wethouder intrapt. Totdat er een groot bedrijf in hun gemeente failliet gaat of vertrekt vanwege de hoge energieprijzen in Nederland. Dan zijn de rapen gaar als ze ineens honderden WW- of bijstands uitkeringen moeten betalen als er geen vervangende werkgelegenheid is.


Europese zware industrie luidt de noodklok over goedkoop schaliegas in de VS

Maandag 12 november 2012

Grote Europese bedrijven uit de chemische-, metaalverwerkende en kunststofindustrie luiden de noodklok over het goedkope schaliegas in de VS. De lage prijs van schaliegas tast rechtstreeks hun bestaansrecht aan.
De Europese bedrijven kunnen niet meer concurreren met Amerikaanse bedrijven vanwege het grote verschil in de gasprijs tussen de VS en Europa.

En dat is vreemd, want in diverse EU landen ligt een enorme hoeveelheid schaliegas te wachten op ontginning, alleen ontbreekt hier de moed nog om het schaliegas aan te boren. Men, de bevolking en bestuurders van gemeenten zoals Boxtel, laten zich liever voorliegen en in de luren leggen door milieu-organisaties als Milieudefensie omdat Milieudefensie het schaliegas als een grote concurrent van de door Milieudefensie nagestreefde ‘duurzame samenleving’ ziet. Milieudefensie ziet liever een ‘duurzame samenleving’ vol armoede, werklozen en mensen die hun energierekening niet meer kunnen betalen dan een bloeiende economie waar volop werkgelegenheid is en die alleen door grote bedrijven in stand kan worden gehouden.

Recent maakte Milieudefensie nog duidelijk dat ze tegen het boren naar schaliegas is.

Op 21 september 2012 maakte een woordvoerder van Milieudefensie op Radio 1 duidelijk dat men niet te beroerd is om daarvoor volstrekt achterhaalde argumenten te gebruiken, in casu de suggestie dat in gebieden waar schaliegas wordt gewonnen er plotsklaps steekvlammen uit de kraan zouden kunnen komen! Het is het ideale verhaal om mensen de stuipen op het lijf te jagen, maar het is al lang ontkracht en enige research brengt zelfs aan het licht dat een Nederlands waterwinningsbedrijf juist dolblij is met een forse partij methaan in het drinkwater.

Aardgas kost in de Verenigde Staten momenteel minder dan een kwart van wat het in Europa kost. Dat prijsverschil zal voorlopig blijven, omdat Amerika het overvloedige nieuwe gas niet op grote schaal kan en wil exporteren. Ook elektriciteit is in de VS goedkoper dan in Europa. Bovendien zal het prijsverschil nog groter worden omdat de EU landen de belastingen en bijdragen voor windmolens elk jaar verhogen, maar kennelijk beseft niemand dat je op die manier je concurrentiepositie sterk uitholt, waardoor bedrijven sluiten en de werkloosheid toeneemt. Het is natuurlijk geen toeval dat de industriële productie in de EU zone al drie kwartalen terugloopt.

Een woordvoerder van de Vereniging van de Nederlandse Chemische Industrie, VNCI, zegt dat ook de Nederlandse industrie er onder lijdt. Bedrijven uit zijn sector waren vorig jaar goed voor een omzet van € 58 miljard en hadden meer dan 60.000 medewerkers in dienst. De woordvoerder zegt dat de helft van zijn sector gevoelig is voor internationale concurrentie.

De gasproductie in de Verenigde Staten is in een paar jaar tijd fors gegroeid dankzij schaliegas.
In de Europese ondergrond zit veel schaliegas, ook in Nederland. De productie komt echter niet van de grond, omdat er veel maatschappelijk verzet is tegen de winning. Dat komt onder meer door vermeende zorgen over de effecten voor het milieu. Een zorg  die hoofdzakelijk op oude gebeurtenissen in de VS is gebaseerd. De huidige boortechnieken zijn zover verbeterd dat aantasting van het milieu vrijwel uitgesloten is.

Grote chemische bedrijven als Dow Chemical en de chemische bedrijven op het voormalige DSM terrein in Geleen zijn daarom duurder uit in Europa.
Dow Chemical sloot onlangs al een fabriek in Delfzijl.
De hele kunststofindustrie, die producten betrekt uit de chemische industrie ondervindt ook de gevolgen.

Ook een andere belangrijke sector die het moeilijk heeft vanwege de hoge gasprijs in Europa is de kunstmestindustrie. De belangrijkste grondstof voor kunstmest is aardgas. De Finse fabrikant Kemira heeft vanwege de hoge kosten al twee fabrieken in Rotterdam gesloten. Het moederbedrijf kondigde enkele weken geleden al weer prijsverhogingen van enkele door haar geproduceerde grondstoffen aan.

Een grote Nederlandse kunstmestproducent, OCI Nitrogen in Geleen heeft gezegd dat de Europese vestiging last heeft van het concurrentievoordeel voor de VS.

De producent van industriële gassen zoals ammoniak en koolmonoxide, merkt het concurrentienadeel via zijn klanten. Omdat de producten van Air Products zelf nauwelijks worden verhandeld op een wereldmarkt, is er ook geen internationale concurrentie, maar sommige klanten van het bedrijf concurreren met de VS en dat voelt Air Products indirect in de orderportefeuille.
Een manager van Air Products in Rotterdam zegt dat de VS een structureel strategisch voordeel heeft met het goedkopere schaliegas ten opzichte van de rest van de wereld. Air Products verwacht dat de scheve energieprijzen zullen aanhouden omdat er in Europa weinig animo is om zelf naar schaliegas te boren.

De redactie van Fibronot.nl voegt daaraan toe dat de EU in recordtempo bezig is zijn industriële capaciteit om zeep te helpen. Het gedram van milieu-organisaties over vermeende nadelen van schaliegas ligt daaraan ten grondslag. In Nederland is vooral Milieudefensie de gebeten hond. De organisatie vertelt desnoods leugens om maar te voorkomen dat er in Nederland naar schaliegas geboord gaat worden. Milieudefensie haalt oude gevallen uit het begintijdperk van het schaliegas naar voren en presenteert die oude gevallen als een probleem bij de huidige nieuwe moderne boormethoden.

Als de zware-, chemische, kunstof en metaalverwerkende industrie in de EU en vooral in Nederland concurrerend willen blijven en over 5 jaar nog willen bestaan dan moeten ze de zekerheid hebben dat Nederland naar schaliegas gaat boren, anders trekken ze naar landen waar wel goedkopere energie geleverd wordt.
Alleen op die manier kan Nederland blijven concurreren.
Met het volzetten van de Noordzee en het vaste land met windmolens is niemand gebaat. De prijzen van energie in Nederland, Duitsland en Denemarken zijn juist zo hoog vanwege allerlei heffingen die gebruikt worden om de windmolenindustrie in leven te houden.
De energieplannen van het nieuwe kabinet zijn dan ook volstrekt onrealistisch. Als er echter particulieren zijn die graag een grote windmolen in gemeenschappelijk eigendom willen hebben, prima, geen enkel bezwaar tegen, maar dan zonder belastinggeld van de hardwerkende Nederlander.

Het kabinet doet er beter aan de huidige hoogwaardige werkgelegenheid in de bovengenoemde takken van industrie voor Nederland te behouden, dus toestemming te geven voor het boren naar schaliegas, in plaats van samen met andere EU landen af te glijden naar een bedenkelijk laag niveau van werkgelegenheid en armoede.

Zie ook het artikel Amerikaanse economie kan gas geven


Chemicaliën die bij het boren naar schaliegas worden gebruikt

Zondag 23 september 2012

Voor- en tegenstanders van schaliegas proberen het publiek ieder hun versie te vertellen, waarbij de tegenstanders de meest fantastische verhalen de wereld insturen over de schade die het boren naar schaliegas aan het milieu zou aanrichten. Maar is dat wel zo? Het lijkt er op dat milieubewegingen zich op oude gedateerde cijfers die uit de beginperiode van het boren naar schaliegas stammen, baseren. Hun doel is slechts het aanpraten van angst onder de bevolking. Bekijk je de situatie wat genuanceerder dan is er in feite niets aan de hand.

De redactie van Fibronot.nl heeft, om schaliegas wat meer bekendheid te geven al meer dan anderhalf jaar geleden een speciaal Dossier Schaliegas gemaakt teneinde op een onafhankelijke manier de positieve en negatieve kanten van het boren naar schaliegas uit te leggen.

We lopen even vooruit op de ontwikkelingen.
Na afweging van alle positieve en negatieve punten is de redactie van Fibronot.nl tot de conclusie gekomen dat schaliegas, mits aan alle veiligheidsvoorschriften wordt voldaan, een uitstekende brandstof is, die de vermeende tekorten van fossiele brandstoffen in de toekomst kan aanvullen en zelfs vervangen.

Detail bovenkant boorschachtEen boor met de grootste diameter start het karwei. De dikte van de boor neemt af naarmate de put dieper wordt. Telkens als er overgeschakeld wordt op een smallere boor, wordt de bredere schacht daarboven afgedicht met een stalen buis (de casing) en een laag cement tussen de buis en de omringende gesteentelagen. Op deze manier kan via de boorput geen aardgas of vloeistof vanuit de diepere lagen naar boven stromen. (klik om te vergroten)

In den beginne
Het is waar dat zich in de beginperiode van het boren naar schaliegas in de VS enkele incidenten hebben voorgedaan, die door de tegenstanders van schaliegas nog steeds worden aangevoerd als reden om juist niet naar schaliegas te boren.
Zo is vanwege het ontbreken van de noodzakelijke technische kennis te snel begonnen met het boren naar schaliegas waardoor enkele chemische stoffen die bij het splijten van het schaliegesteente worden gebruikt weer naar de oppervlakte zijn gestroomd omdat een defecte kraag rondom de boorput voor enige lekkage zorgde.

Nieuwe technieken die zijn toegepast hebben de ontwikkeling naar het boren van schaliegas versneld. Zo wordt een driedubbele zekerheid toegepast waardoor geen vloeistoffen uit de diepte zich kunnen mengen met grondwater tot een diepte van ongeveer 100 meter. Dit is de maximale diepte waar in Nederland grondwater voor menselijke consumptie wordt opgepompt.

Overigens wordt het gebruik van chemicaliën die bij het fracken van het schaliegesteente worden gebruikt steeds minder.
Er wordt nogal paniekerig gedaan over de gebruikte chemicaliën. Tolueen en benzeen, waarmee de milieubeweging u probeert angst aan te jagen, worden al sinds lange tijd niet meer gebruikt.

Ondanks dit feit hoort u nooit welke stoffen en chemicaliën dan wel worden gebruikt. De verschillende soorten chemicaliën die gebruikt worden zijn niets anders dan de chemicaliën die ons dagelijks leven veraangenamen. Die u dagelijks door het afvoerputje wegspoelt, op uw huid smeert en zelfs doorslikt.
Wereldwijd in zulke grote hoeveelheden die bij het fracken nooit gebruikt worden.
Maakt u zich dan net zo druk als wanneer u het over de zogenaamde gevaren van schaliegas heeft?

Er zijn verschillende soorten stoffen en chemicaliën die bij het fracken worden gebruikt.
Ze vallen in de volgende categorieen:

a)      Vulmiddelen

b)      Microbiële controle middelen

c)      Buffers, stabilisatoren en oplosmiddelen

d)      Geleer- en bindmiddelen

e)      Breakers en oppervlakteactieve stoffen

Ad a) Voor het openhouden van de scheurtjes in het schaliegesteente

Ad b) Helpen de groei van organismen in het schaliegas en de frack vloeistof te voorkomen

Ad c) Handhaaft de stabiliteit van de fracking vloeistof en voorkomt het ontstaan van klei

Ad d) Geleer- en bindmiddelen worden gebruikt om de dikte van de frack vloeistof te verhogen waardoor de scheurtjes in het schaliegesteente langer openblijven.

Ad e) Breakers worden gebruikt om de frack gel af te breken en maken het mogelijk dat de vulmiddelen in de scheurtjes van het schaliegesteente dringen. Ze bevorderen ook het herstel van de frack vloeistof. Oppervlakteactieve stoffen verlagen de oppervlakte spanning van de frack vloeistof waardoor die gemakkelijker naar de oppervlakte terugvloeit om verwerkt en gezuiverd te worden.

De stoffen  die onder a) gebruikt worden zijn onder meer water (75 tot 99%) en stikstof (0 tot 75%)  dat er voor dient om het gewicht van de frack vloeistof te verminderen. Stikstof wordt gebruikt in de koelindustrie, de voedselverwerkende industrie en bij medische toepassingen.

Silicium (zand) (0 tot 25%) om scheurtjes in het schaliegesteente open te houden. Het wordt gebruikt in kattenbakvulling, tegel mortel, kunst, de glasindustrie, keramische glazuur, glazuur, beton en verf.

De stoffen die onder b) gebruikt worden zijn:

5-chloro-2-methyl-2h-isothiazolol-3-one. ( 0 tot 1%) Deze stof wordt gebruikt in toiletartikelen, cosmetica en afwasmiddelen.

2-methyl-2h-isothiazol-3-one( 0 tot 1%) Deze stof wordt ook gebruikt in toiletartikelen, cosmetica en afwasmiddelen.

Natriumhypochloriet. ( 0 tot 1%)  Deze stof wordt gebruikt als ontsmettingsmiddel, bleekmiddel, schoonmaakmiddel, bij de melkproductie, waterbehandeling, tandheelkundige sterilisatie, medische toepassingen, impregneren van hout, het voorkomen van meeldauw op de bladeren van bomen, planten en voedingsgewassen, in de vaatwasser en als anti bacteriële reiniger. Kortom, u gebruikt het in het dagelijks leven.

Fosfoniumsulfaat. ( 0 tot 1%) Deze stof wordt gebruikt in koelsystemen en in de papierindustrie.

C.I. pigment red 5. ( 0 tot 1%) Dit wordt gebruikt als kleurstof, in verf en in de landbouw.

De stoffen die onder c) worden gebruikt zijn:

Kaliumcarbonaat. ( 0 tot 1%)  Dit wordt gebruikt bij het maken van zeep en bij de productie van glas en porcelein.

Natriumacetaat. ( 0 tot 1%)  Wordt gebruikt al smaakstof additief in de voedingsindustrie.

Natriumhydroxide. ( 0 tot 1%) Wordt gebruikt bij het bereiden van voedsel, huishoudelijke ontstopper, in de papierindustrie, in zeep en detergenten.

Natriumbicarbonaat. ( 0 tot 1%) Wordt gebruikt als zuiveringszout en in schoonmaakproducten.

Natriumcarbonaat. ( 0 tot 1%) Wordt gebruikt als waterontharder, in zwembaden en als toevoeging aan levensmiddelen (E500)

Zoutzuur. ( 0 tot 1%) Zit in huishoudelijke schoonmaakmiddelen, toevoeging aan levensmiddelen, in zwemwater en drinkwater.

Koolzuur.  ( 0 tot 1%)Welbekend en zit in hoofdzakelijk in frisdranken.

Citroenzuur. ( 0 tot 1%) Wordt op grote schaal gebruikt in de voedingsindustrie om smaak toe te voegen.

Azijnzuur.  ( 0 tot 1%) Zit in azijn en in citrusvruchten.

Calciumchloride. ( 0 tot 1%) Wordt gebruikt in cosmetica, deodorant, producten voor huisdieren, droogmiddel (vochtvanger), toevoeging voor levensmiddelen, in sportdranken en bij het inleggen van augurken.

Ethyleenglycol. ( 0 tot 1%) Wordt gebruikt als antivriesmiddel, ruitontdooier en in inkt voor inktjetprinters.

Magnesiumsilicaathydraat (talk). ( 0 tot 1%) Zit in talkpoeder, cosmetica, toevoeging voor levensmiddelen, zeep, papier, verf, rubber en aardewerk.

Niet kristallijne silica.  ( 0 tot 1%) Zit in glas, verf, coatings, vulstoffen en plastics.

Tetranatriumethyleendiaminetetraacetaat.  ( 0 tot 1%) Een hele mond vol maar het zit gewoon in allerlei cosmetische producten die we dagelijks op onze huid smeren.

Gelatine. ( 0 tot 1%) Daar zijn de capsules van gemaakt waar de geneesmiddelen in zitten die u veelvuldig inneemt. In deserts (pudding), gelei en ijs.

Glycerine. ( 0 tot 1%) Wordt op grote schaal toegepast in de voedingsmiddelen- en farmaceutische industrie, in shampoo en andere haarproducten.

Onder d) worden gebruikt:

Boorzuur.  ( 0 tot 1%) Wordt algemeen toegepast in cosmetica en huisverzorgingsproducten.

Triethanolamine.  ( 0 tot 1%) Wordt algemeen toegepast in cosmetica en huisverzorgingsproducten.

Natriumtetraboraat( 0 tot 1%) Algemeen toegepast in cosmetica en vele detergenten.

Vinylideenchloride /methylacrylaat. ( 0 tot 1%) Wordt algemeen toegepast in plastic verpakkingsfolie voor levensmiddelen.

Natriumchloride.  ( 0 tot 1%) Gebruikt bij de voedselproductie, toevoeging van levensmiddelen, wasmiddelen, haarproducten en waterontharder

Waterstofperoxide.  ( 0 tot 1%) Wordt algemeen toegepast in haarbleekmiddel en in de voedselverwerkende industrie.

Diammoniumperoxidisulphate.  ( 0 tot 1%) Zit in haarbleekmiddelen.

Natriumthiosulfaat. ( 0 tot 1%) Wordt algemeen toegepast in middelen voor persoonlijke verzorging, verzorging van huisdieren, in de voedselproductie industrie, in aquaria en commerciële aquacultuur.

Natriumsulfaat. ( 0 tot 1%) Zit in textiel.

Natriumsulfiet. ( 0 tot 1%) Breed toegepast in de papierindustrie.

Guargom. ( 0 tot 1%) Toegepast als verdikkingsmiddel in cosmetica, gebak, ijs, tandpasta, sauzen en salade dressing.

Onder e) worden gebruikt:

2-Butoxyethanol. ( 0 tot 1%) Wordt algemeen toegepast in oppervlaktereinigers in huis en in schoonmaakmiddelen voor sieraden.

Ethanol. ( 0 tot 1%) Zit in bier, wijn en sterke drank.

Propaan-2-ol.  ( 0 tot 1%) Zit als oplosmiddel in reinigingsvloeistof.

C6-C10 Alcoholalkylethoxysulfaten. ( 0 tot 1%) Zit in de wasmiddelen die u thuis wekelijks in de wasmachine gebruikt.

Natriumpersulfaat.  ( 0 tot 1%) Wordt gebruikt in haarbleekmiddel.

Hemicellulaseenzym.  ( 0 tot 1%) Wordt algemeen toegepast in de voedingsindustrie en zit in waspoeder.

Hemicellulaseenzymkoolhydraten. ( 0 tot 1%)  Is een algemeen toegepast additief voor levensmiddelen.

We merken hierbij nadrukkelijk op dat niet al deze chemicaliën  tegelijkertijd gebruikt worden. Een combinatie van hooguit 3 soorten uit bovenstaande lijsten worden gebruikt in één fractie in een samenstelling die ongeveer 0,4% tot 1,5% van de frac vloeistof bedraagt.

Cuadrilla
Het bedrijf Cuadrilla dat onder andere in Brabant wil boren gebruikt twee soorten chemicaliën, te weten glutaaraldehyde om de groei van bacteriën te voorkomen en polyacrylamide, dat helpt om het zand in de scheurtjes te brengen. Als het te gebruiken water bacteriologisch zuiver is dan hoeft de glutaaraldehyde niet gebruikt te worden.

Glutaaraldehyde is een desinfecterend middel en wordt gebruikt om instrumenten te steriliseren (in de medische sector tandartsinstrumenten en laboratoria),  een bestandmiddel dat in leerlooierijen wordt gebruikt, een bestandmiddel van fixeermiddelen die in de fotografie worden gebruik.
Het is schadelijk voor vissen en watervlooien. Het is biologisch afbreekbaar en hoopt zich niet op in het milieu en levende wezens (planten en/of dieren)

Polyacrylamide is niet giftig, is sterk waterabsorberend en vormt daarbij een zachte gel.
De gel wordt gebruikt bij de fabricage van zachte contactlenzen, als onderhuids vulmiddel voor plastische gezichtschirurgie, als bodemverbeteraar voor akkerlanden. In de anionische vorm speelt het een belangrijke rol in de waterzuiveringsindustrie. Samen met driewaardige metaalzouten zoals ijzer(III)chloride of aluminiumchloride wordt polyacrylamide gebruikt voor het uitvlokken van organische verontreinigingen uit het water.

Kijk, dat vertelt Milieudefensie u niet. De chemicaliën die Cuadrilla gebruikt zijn niet gevaarlijk. De milieubewegingen, de anti schaliegas strijders uit Boxtel, de schaliegasvrije gemeentelijke strooplikkers en de burgemeester van Ermelo houden u gewoon voor de gek als ze zeggen dat de gebruikte chemicaliën slecht zijn voor het milieu, mens en dier.

Nieuwste boortechniek

De nieuwste methode om schaliegas te winnen haalt in één klap alle bezwaren die er tegen schaliegas zijn, onderuit.

Deze boortechniek maakt gebruik van een gel die uit vloeibaar propaangas (LPG) bestaat. Dit houdt in dat water, zand en chemicaliën niet meer gebruikt worden om het leisteen waarin zich het schaliegas bevindt, te kraken.
Na het fracken keert de gel ondergronds terug naar de oorspronkelijke vorm: propaangas, dat met het schaliegas weer mee omhoog komt.

We hechten er waarde aan om u deze zaken te vertellen omdat ze u door de milieubeweging worden onthouden.


Gemeente Apeldoorn: geen bezwaar tegen boren naar schaliegas

Zondag 23 september 2012

Met instemming heeft de redactie van Fibonot.nl kennis genomen van het feit dat de gemeenteraad van Apeldoorn op donderdag 20 september in meerderheid heeft besloten geen bezwaar te hebben tegen het boren naar schaliegas. Slechts een paar lokale splinterpartijen waren vóór een verbod op het boren.

Er zijn dus ook nog verstandige politici die niet ja knikkend achter een meute doemdenkers aanlopen die maar blijven zeuren over brandend water en chemicaliën, zonder dat ze beseffen dat ze in de film Gasland voor de gek zijn gehouden.

Het methaan dat tijdens de filmopnames uit de kraan komt, kwam er 60 jaar geleden ook al uit, volgens een omaatje van 84 jaar bij de buren van de brandende kraan. Ze hadden haar ook geld beloofd als ze haar brandende kraan wilde laten filmen….
De schaliegasboringen vinden in die streek pas sinds vijf jaar plaats….

Methaan borrelt al eeuwen in die streek omhoog, vermengt zich ondergronds met waterbronnen die gebruikt worden voor het drinkwater in de huizen.

Verder valt het op dat actiegroepen,  met  Milieudefensie voorop, maar blijven drammen over de chemicaliën die bij het fracken worden gebruikt.

Zijn die chemicaliën wel zo giftig als beweerd wordt?
Zijn die chemicaliën wel zo slecht voor het milieu als beweerd wordt?

Waarom is de Nederlandse milieubeweging zo hypocriet?

Waarom schreeuwen Milieudefensie en de burgemeester van Ermelo geen moord en brand om de milieu-catastrofe die in China plaatsvindt en veroorzaakt wordt door de productie van het metaal neodymium dat in Nederlandse windmolens als magneten in de generatoren wordt gebruikt?
Miljoenen inwoners in de betreffende streek in China drinken zwaar verontreinigd drinkwater. De chemicaliën, en dat zijn pas ècht zwaar giftige chemicaliën, lekken uit één van de grootste gifmeren ter wereld, het gifmeer van Baotao. Met dank aan Milieudefensie.

Waarom schreeuwt de milieubeweging moord en brand om de paar chemicaliën die bij het fracken gebruikt worden en die we dagelijks tot ons nemen, door het riool wegspoelen en op onze huid smeren? Wereldwijd in zulke grote hoeveelheden die bij het fracken nooit gebruikt worden.
Zie ons artikel hierna over de chemicaliën die bij het fracken worden gebruikt.

Omdat de milieubeweging met de burgemeester van Ermelo voorop, bang is dat wanneer schaliegas op grote schaal gaat worden toegepast de noodzaak tot het bouwen van windmolens volledig vervalt.
En daarmee de honderden miljoenen subsidies die de milieubeweging uit onze zakken rooft.


Nederland heeft enorme gasreserves

Woensdag 19 september 2012

We willen graag nog eens een rapport van TNO in herinnering roepen waarin staat dat de  onconventionele gas reserves in Nederland in totaal zo’n 500.000 miljard kubieke meter kunnen bedragen.
Het rapport werd enkele jaren geleden in opdracht van EBN, Energie Beheer Nederland samengesteld.
EBN is een Nederlandse overheidsorganisatie die verantwoordelijk is  voor de optimale benutting van de Nederlandse ondergrondse natuurlijke rijkdommen. EBN participeert ook in alle gasvelden die in Nederland ontdekt zijn.

Tabel gasvoorraden NederlandTabel bewezen en niet bewezen gasvoorraden in Nederland (Klik op de tabel voor een vergroting)

De geschatte reserves zijn voldoende om de totale Europese gasvoorziening voor meer dan 1000 jaar te dekken. Zelfs al zou er maar 10% economisch winbaar zijn dan betekent dat nog altijd een voorraad van 50.000 miljard kubieke meter en dat is nog altijd 20 keer zoveel als de gasbel in Slochteren ooit bevatte.  Kom, we zijn de beroerdste niet, om tegemoet te komen aan alle doemdenkers en energiesaboteurs, als de economisch winbare voorraad slechts 5% bedraagt dan betekent dit nog altijd een hoeveelheid gas van 25.000 miljard kubieke meter. Tien maal wat Slochteren ooit bevatte.
Een groot deel van deze voorraad schaliegas zit verborgen in het hetzelfde gesteente als waaruit het huidige aardgas wordt gehaald.
Weet u het nog? Toen ‘Slochteren’ meer dan 50 jaar geleden werd ontdekt schatte men de hoeveelheid winbaar gas op 300 miljard kubieke meter. Het werd bijna 10 keer zoveel.

Niet bewezen voorraden
Deze 500.000 miljard kubieke meter gas is een niet bewezen voorraad die gebaseerd is op geologisch onderzoek van de bodem waarin de huidige bewezen gasvoorraad zit opgesloten.
De ervaring in het buitenland is namelijk dat in soort gelijk gesteente als waar de huidige gasvoorraad zit een enorme hoeveelheid onconventioneel gas zit.
Omdat het gesteente waarin zich onze huidige gasvoorraad bevindt dezelfde geologische samenstelling heeft als een groot gedeelte van de Nederlandse bodem, is de verwachting gerechtvaardigd dat zich hierin dus die enorme voorraad onconventioneel gas bevindt.
Ook het huidige gasveld in Slochteren bevat volgens deskundigen aanzienlijk meer onconventioneel gas, dat met de huidige boortechnieken nog niet is aangesproken. In de huidige boorputten in Groningen wordt hoofdzakelijk verticaal geboord en wordt onconventioneel gas op een andere wijze ontsloten, namelijk via horizontale boormethodes.

Het TNO rapport was een poging om de grootte van de niet conventionele gasvoorraden in Nederland te beoordelen.

Aardgas in NederlandGebieden in Nederland waar zich winbare hoeveelheden aardgas bevinden. (Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Ontzetting en scepsis
In kringen van de Nederlandse gasindustrie werd met ontzetting en scepsis op het TNO rapport gereageerd. Nederlandse bedrijven zijn immers druk bezig met het ontwikkelen en bouwen van gasopslag en de bouw van enorme LNG gasterminals op de Maasvlakte, maar met reserves van dit formaat zijn die activiteiten eigenlijk helemaal niet nodig.

Het lijkt er op dat dit TNO rapport in bepaalde ‘groene’ kringen niet populair is. Als na proefboringen in Groningen en andere gebieden in Nederland blijkt dat inderdaad de onconventionele gasvoorraden zo groot zijn als verwacht, dan vervalt de hele noodzaak om het land vol te zetten met honderden miljarden Euro’s gesubsidieerde  windmolens,  zonnepanelen en gasterminals die bedoeld zijn voor de verwerking van uit het buitenland aangevoerd LNG gas.

Het hoofd van de Petroleum Engineering Department aan de Texas A & M University, TAMU, zei indertijd bij de presentatie van het TNO rapport dat het zeer waarschijnlijk is dat het enorme gasveld bij Slochteren dat 50 jaar geleden ontdekt werd, in feite een veelvoud van de 2500 miljard kubieke meter winbare reserves kan bevatten in de vorm van onconventioneel gas.

De CEO van ExxonMobil, dat samen met Shell de exploitatie van de Slochteren gasbel doet, gelooft ook dat Slochteren veel meer gas bevat dan tot nu toe is aangetoond.

Nieuw rapport van EBN
Inmiddels heeft EBN een nieuw rapport laten maken. Dit rapport geeft de situatie in 2012 aan. Opmerkelijk is dat er in dit nieuwe rapport niet meer met zoveel woorden over schaliegas wordt gesproken. Naar onze mening is dit om politieke redenen gedaan omdat het boren naar schaliegas in Nederland kennelijk een erg gevoelig onderwerp is geworden. We zijn er echter van overtuigd dat de eerder genoemde hoeveelheid van 500.000 miljard kubieke meter onconventioneel gas nog steeds overeind staat.

De Europese Commissie
Overigens vindt de Europese Commissie het maar niets dat in enkele EU landen (proef)boringen naar schaliegas zijn verboden. De Commissie houdt wat dat betreft een vinger bij de pols en het zou ons niet verbazen wanneer Rusland via Gazprom z’n invloed in Europa verder heeft uitgebreid en tegen die tijd wat druk op de ketel zet en wat gaskranen dicht draait, de EU zal besluiten dat er massaal naar schaliegas geboord moet worden om Europa ècht energie onafhankelijk te maken. De EU heeft immers nu al een dispuut met Gazprom over de prijs van het Russische aardgas.
Het is geen wonder dat Rusland het boren naar schaliegas bagatelliseert. Het land heeft er geen enkel belang bij dat de EU op gasgebied zelf voorziend kan worden en ziet veel liever dat de EU afhankelijk wordt van Russisch gas. Ben je namelijk afhankelijk van iemand dan kun je gechanteerd worden.

Gasrotonde?Gasrotonde?

Gasrotonde?
Nederland zou de komende 100 jaar zichzelf en een groot deel van Europa met gas kunnen voeden.
Wat een rijkdom.
Met het verdiende geld zou dan onderzoek gedaan kunnen worden naar alternatieven. We hebben immers tijd en geld zat om alternatieven te ontwikkelen?

Den Haag wilde toch zo graag dat Nederland de gasrotonde van Europa zou worden?  Dat worden we niet als we ons aan de Russische gasleveranties ophangen.
Waarom wordt er over dit rapport angstvallig gezwegen?


Shell wil schaliegas winnen in Texas

Donderdag 13 september 2012

Shell heeft voor 1,935 miljard dollar een Texaanse concessie overgenomen van Chesapeake Energy. Het Brits-Nederlandse concern maakte gisteren bekend dat het schaliegebied momenteel het equivalent van 26.000 vaten olie per dag oplevert en een ,significant’ groeipotentieel heeft.

De aankoop van de 618.000 ‘acres’ (2500 vierkante kilometer) wordt naar verwachting binnen 30 dagen afgerond.

De aankoop is opmerkelijk, omdat afgelopen maand zowel concurrent BP als voormalig dochter en mijnbouwbedrijf BHP Billiton bij de presentatie van halfjaarcijfers fors afboekten op hun schaliegasreserves.

Schaliegas is gas dat in poreuze en kilometersdiepe steenlagen zit opgesloten in kleine belletjes, en dat tot voor kort als onwinbaar werd beschouwd.

In de VS zijn inmiddels talloze schaliegasvelden aangeboord, Chesapeake is een van de twee grootste exploitanten van deze onconventionele gaswinning. De VS zijn nu dankzij het schaliegas zelfvoorzienend geworden op energiegebied, met sterk gedaalde gasprijzen.

Shell boekte nog niet af op zijn bewezen schaliegasreserves.


Europese aanbesteding van schaliegas-onderzoek noodzakelijk

Woensdag 5 september 2012

De kosten van het onderzoek naar de mogelijke gevolgen voor mens, natuur en milieu van het opsporen en winnen van schalie- en steenkoolgas kunnen hoger uitvallen dan eerder gedacht. Daardoor is Europese aanbesteding noodzakelijk zodat onderzoekers uit heel Europa de kans krijgen dit onderzoek te gaan doen. Het onderzoek kan uiterlijk zomer 2013 afgerond worden, en niet eind 2012 zoals eerder was voorzien.

Dit blijkt uit de brief over het onderzoek die minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie woensdag 5 september 2012 naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Zorgvuldigheid voorop

‘Ik heb eerder gezegd dat er geen activiteiten op het gebied van schaliegas plaatsvinden tot dat de uitkomsten van het onderzoek duidelijk zijn. Dat blijft natuurlijk zo,’ zegt minister Verhagen ‘Ik vind het jammer dat ik betrokken burgers, bestuurders en industrie niet eerder duidelijkheid kan geven, maar volledigheid en zorgvuldigheid staat voor mij voorop.’


Shell pompt miljarden in Chinees schaliegas

Dinsdag 21 augustus 2012

Schaliegas in China

Shell investeert de komende jaren tenminste $ 1 miljard per jaar in de ontginning van schaliegasvelden in China, die naar verwachting enorme reserves herbergen.
Dat zei de hoogste baas van het olie- en gasconcern in het land, Lim Haw Kuang, vandaag in een vraaggesprek met persbureau Reuters.

De investeringsplannen sluiten aan op de strategie van Shell om te groeien in ‘s werelds grootste energiemarkt.

Het gas, dat gevangen zit in steenlagen, zorgde de afgelopen jaren voor een transformatie van de Amerikaanse energiemarkt en kenners verwachten een vergelijkbare omslag in China.

China maakte in maart bekend te streven naar een productie van 6,5 miljard kubieke meter schaliegas in 2015. Dat is 6 procent van de huidige energieproductie van het land.

Het ministerie van Natuurlijke Rijkdommen schat de winbare schaliegasreserve in China op 25 biljoen (25.000 miljard) kubieke meter, de grootste voorraad ter wereld.

 


Franse regering wil discussie schaliegas heropenen,  ban mogelijk opgeheven

Woensdag 25 juli 2012

Het succesverhaal van schaliegas in de VS heeft de nieuwe Franse regering verdeeld met als mogelijke uitkomst dat het land  het verbod op schalieboringen gaat opheffen.

“Het is geen verboden onderwerp,” zei de Franse minister van Industrie, Arnaud Montebourg op een bijeenkomst in Parijs. “We moeten de ontwikkelingen aanvaarden zoals ze zijn, er is op dit moment nog geen kabinetsstandpunt.”

Montebourg, die belast is met pogingen de hoge werkloosheid in de Franse industrie te keren,sprak op een conferentie die werd bijgewoond door topfunctionarissen van de grootste bedrijven in Frankrijk, waaronder energiebedrijf Total SA, die in de VS naar schaliegas en schalieolie boort en van wie anderhalf jaar geleden door de vorige regering de vergunning om naar schaliegas en –olie te boren was ingetrokken.

De opmerkingen van de minister van Industrie lijken in tegenspraak te zijn met de minister van Milieu en Energiezaken, Delphine Batho, die eerder deze week tegenover de Franse Senaat verklaarde dat het ingestelde verbod op het boren naar schaliegas en –olie niet wordt ingetrokken als gevolg van gezondheids- en ecologische risico’s.

Frankrijk was begin vorig jaar het eerste land ter wereld dat ‘fracken’ verbood. Na de passage van deze wet in het parlement, schortte de vorige regering de boorrechten van verschillende grote energiemaatschappijen op om in de omgeving van Parijs en in Zuid Frankrijk verkennende boringen te doen.

Volgens minister Batho zal de nieuwe regering het verbod handhaven, omdat de boortechniek met aanzienlijke risico’s en vervuiling gepaard gaat.

“Dat is haar mening,’ zei de minister van Industrie, Montebourg. In een interview in een grote landelijke dagblad zei hij dat “het debat zal plaatsvinden. De eventuele gevolgen voor het milieu moeten we bestuderen, meten en evalueren om ze te overwinnen. Het is een fundamentele democratische keuze voor ons land.”

Amerikaanse energiebedrijven leggen op dit moment enorme gasvoorraden aan. Gas dat wordt gewonnen met ‘fracken’. De schaliegaswinning in de VS heeft er inmiddels voor gezorgd dat de prijzen voor gas het afgelopen jaar met 38 procent zijn gedaald. Burgers en bedrijven, vooral de chemische industrie en auto-industrie, profiteren hiervan. De export van chemische producten is het laatste jaar flink gestegen. De autoverkopen zitten in de lift omdat de Amerikaan meer te besteden heeft vanwege zijn aanzienlijk gedaalde energienota.

Terwijl de Franse thuismarkt te maken heeft met duizenden ontslagen, vooral in de auto-industrie, koopt de grote Franse olie-dienstverlener Technip SA een groot energie en – chemicaliën concern in de VS om daar uit te breiden en te profiteren van de sterk groeiende petrochemische industrie.
De minister van Industrie had liever gezien dat Technip SA in Frankrijk had geïnvesteerd, maar met het huidige Franse beleid valt daar weinig te verdienen.

Banen scheppen

“In de VS zijn de afgelopen twee jaar 600.000 nieuwe banen bijgekomen vanwege de schaliegas boom,” zei het hoofd van de raffinage- en chemische producten bij Total SA, op de bijeenkomst.
“De petrochemische industrie in de VS heeft de bouw van vier grote chemische complexen aangekondigd ter waarde van  $ 20 miljard. Binnen vijf jaar zullen deze fabrieken hun petrochemische producten naar Europa exporteren tegen concurrerende prijzen,” zei de Total topman.

Total SA onderzoekt en produceert schaliegas in de VS via samenwerking met Chesapeake Energy Corp. Het Franse energiebedrijf had ook plannen om in thuisland Frankrijk en Polen naar schaliegas te gaan boren. Beide landen hebben het grootste potentieel winbare reserves van schaliegas, aldus het Internationale Energie Agentschap.

Terwijl Polen in hoog tempo de exploratie van schaliegas ter hand neemt om onafhankelijk van Russisch gas te worden, trapte de vorige Franse regering op de rem in aanloop naar de parlements- en presidentsverkiezingen.
Het verbod kwam nadat de Franse regering in 2010 een dozijn grote energiebedrijven toestemming had verleend om naar schaliegas te boren.

Schaliegas in EuropaVooral het Paris Basin heeft grote voorraden schaliegas en schalie olie. Volgens het energiebedrijf Toreador Resources zitten er in de regio rond Parijs ongeveer 100 miljard vaten olie, wat vergelijkbaar is met het grootste gas- en olieveld in de VS, het Bakken Shale Field in North Dakota.
Stuk voor stuk zijn de grote Franse energiebedrijven van mening dat schaliegas en schalie-olie mee zullen werken aan een industriële vernieuwing in Frankrijk en tienduizenden nieuwe banen zullen scheppen. Zij willen miljarden investeren als de Franse regering bereid is te onderhandelen over de mogelijkheden die schaliegas biedt. Investeringen die broodnodig zijn om de deplorabele staat van de Franse economie te helpen vernieuwen.

“We moeten vertrouwen hebben in het vermogen van de industrie van ons land om deze schaliegas en –olie velden te ontwikkelen en de strikte milieuregels te respecteren,” zei de topman van Total SA.

Veel Franse bedrijven die in de petrochemische industrie werkzaam zijn zien de Franse ban op schaliegas als een politiek besluit dat er even snel doorheen gedrukt werd in aanloop naar de afgelopen verkiezingen. Veel lokale politici vreesden namelijk dat ze niet zouden worden gekozen als ze voor schaliegas zouden zijn.

De nieuwe regering heeft nu beloofd dat er in september een nationaal debat zal zijn over energie, met inbegrip van schaliegas en schalie-olie, alsmede van de afhankelijkheid van kernenergie.

“We zijn nog ver verwijderd van een belangrijke wijziging van het beleid,” zei de voorzitter van de Franse branchevereniging voor de petrochemische industrie, “het enige dat we vragen is een dialoog met de regering, en die komt er nu.”


Onderzoek schaliegas eind 2012 afgerond

Dinsdag 19 juni 2012

Het onderzoek naar de mogelijke gevolgen voor mens, natuur en milieu van het opsporen en winnen van schalie- en steenkoolgas is eind 2012 klaar. Een onderzoeksbureau zal op korte termijn met het onderzoek van start gaan. Dat blijkt uit de brief die minister Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie vandaag naar de Tweede Kamer heeft gestuurd.

Voortgang en input
“We hebben voor de opzet van dit onderzoek goed geluisterd naar de vragen van alle belanghebbenden”, zegt minister Verhagen. “Ook tijdens het onderzoek kunnen zij kennisnemen van de voortgang en direct input blijven geven.” De afgelopen periode heeft minister Verhagen zeven consultatierondes gehouden om antwoord te geven op vragen van provincies, gemeenten, burgers en bedrijfsleven. Vragen en zorgen van betrokken partijen zijn omgezet in onderzoeksvragen. Deze zijn in concept aan betrokkenen voorgelegd, om zeker te weten dat hun vragen en zorgen op de juiste manier zijn verwoord.

Geen proefboringen
Ook is een klankbordgroep opgezet die tijdens het onderzoek een aantal keer bijeenkomt om input te geven op het lopende onderzoek. De klankbordgroep bestaat uit direct betrokken provincies en gemeenten, burgers en lokale organisaties, natuur- en waterbelangenorganisaties, de gasindustrie en een onafhankelijke deskundige. Voor het afronden van het onderzoek worden geen proefboringen naar schalie- of steenkoolgas geplaatst en zullen geen opsporingsvergunningen worden verleend.

Controversieel
Schaliegas is aardgas dat wordt gewonnen uit schalie (kleisteen). Door de schalielaag onder hoge druk te zetten, ontstaan scheuren waaruit het gas vrij komt. De methode is controversieel, omdat bij de boortechniek een groot aantal chemische stoffen worden gebruikt. Deze stoffen kunnen zich verspreiden en zo de grond en het grondwater vervuilen. De verhitte discussies rond het onderwerp hebben al tot verschillende documentaires geleid.


Internationaal Energie Agentschap, IEA: schaliegas wordt belangrijker

Dinsdag 29 mei 2012

Gas uit alternatieve bronnen, zoals schaliegas, wordt de komende jaren steeds belangrijker. Dat schrijft het Internationaal Energie Agentschap (IEA) in een rapport.

Het IEA verwacht dat vooral de Verenigde Staten en China profiteren van de ontwikkeling.

Volgens de directeur van het IEA, oud-minister Maria van der Hoeven, bestaat de kennis en de technologie om schaliegas milieuvriendelijk te winnen.

Wel moeten er duidelijke afspraken komen om de winning van gas op een maatschappelijk aanvaardbare manier te laten verlopen, zegt Van der Hoeven.

Het aanboren van schaliegas, dat in Nederland vooral in Noord-Brabant in de bodem zit, is omstreden. Tegenstanders maken zich onder meer zorgen over de vervuiling van drinkwater door het boren.

Volgens het IEA zal de gasindustrie tot 2035 fors groeien door de nieuwe bronnen. Er komen daardoor veel banen bij en de prijzen zullen dalen.

De VS, dat tot nu toe gas importeert, zal volgens het IEA een belangrijke speler worden op de gasmarkt. De invloed van grote producenten als Rusland zal de komende jaren juist afnemen. Europa kan profiteren van de lagere prijzen.

Golden Rules for a Golden Age of Gas (Released 29 May 2012)

Natural gas is poised to enter a golden age, but this future hinges critically on the successful development of the world’s vast unconventional gas resources. North American experience shows unconventional gas – notably shale gas – can be exploited economically. Many countries are lining up to emulate this success.

But some governments are hesitant, or even actively opposed. They are responding to public concerns that production might involve unacceptable environmental and social damage.

This report, in the World Energy Outlook series, treats these aspirations and anxieties with equal seriousness. It features two new cases: a Golden Rules Case, in which the highest practicable standards are adopted, gaining industry a “social licence to operate”; and its counterpart, in which the tide turns against unconventional gas as constraints prove too difficult to overcome.


Europa verdeeld over winning schaliegas, wat doet Nederland?

Dinsdag 15 mei 2012

Deze week werd bekend dat Shell en Chevron een nieuwe deal hebben gesloten over het winnen van schaliegas in Oekraine. Beide bedrijven investeren in totaal 370 miljoen dollar in de twee projecten. Niettemin merken ze ook nu al op dat de ‘kosten’ kunnen gaan oplopen. Daarmee dekken de concerns zich nu al in, en erkennen ze de risico’s die er zijn op technologisch en maatschappelijk gebied, met alle economische gevolgen van dien.

Potentieel

Het winnen van schaliegas is ook geen sinecure, vooral vanuit technologisch oogpunt. Het is een nieuwe methode, die volgens experts technologisch nog niet helemaal is uitontwikkeld. Tegelijkertijd lonken voor de (‘corporate’) olie – en energieconcerns gouden kansen. CEO Peter Voser van Shell spreekt over een ‘revolutie in gasland’. Dat dit gas op diepe gronden een warm welkom vanuit het bedrijfsleven krijgt, is niet verrassend. Het is een nieuwe loot aan de energieboom, die economisch volledig uitgemolken kan worden.

Het Amerikaanse Energy Information Administration heeft wereldwijd de schalievelden in kaart gebracht (zie hieronder). Opvallend is dat er ook binnen Europa een groot potentieel in het verschiet ligt.

Wereld schaliegaskaart
Een overzicht van grote schaliegasvelden wereldwijd
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Omstreden methode

Ondanks de nieuwe economische mogelijkheden voor vooral grotere energiebedrijven die de investeringen kunnen dragen, is de winning van schaliegas niet onomstreden. Sterker nog, het zorgt voor verdeeldheid in Europa. Frankrijk heeft een drietal vergunningen ingetrokken. Sarkozy zag weliswaar de economische kansen, maar vond de risico’s te groot. Een van de tegenargumenten is dat de chemicaliën die gebruikt worden bij het boren of ‘kraken’ van het gesteente, schadelijk zijn voor het grondwater. Met alle gevolgen van dien voor het milieu en het drinkwater. Duitsland twijfelt, ook nadat de EU een kritisch rapport over de methode heeft opgesteld (zie bijlage).
Gezien de jongste ontwikkelingen met betrekking tot het boren naar schaliegas zonder water, zand en chemicaliën, is dit rapport van de EU alweer achterhaalt.

In Polen en Oekraïne lijkt er minder weerstand te zijn, want daar wordt de praktijk toegestaan. Zelfs in de VS, waar de praktijk veelvuldig is toegepast en waar Obama ook gouden kansen zag in de techniek, klinken nu tegengeluiden. Onder meer een onderzoek van de EPA (Environmental Protection Agency) heeft aangetoond dat er een verband bestaat tussen het winnen van schaliegas en besmetting van grond – en drinkwater.
Ook dit rapport van de EPA lijkt gezien de jongste ontwikkelingen met het fracken zonder water, zand en chemicaliën, achterhaald.

Overigens lijkt CEO Peter Voser van Shell ook de gevoeligheid te beseffen van van schaliegas. Voser ziet schaliegas als een ‘natuurlijke partner’ van wind – en zonne-energie. Een goed bedoelde, maar ook opmerkelijke uitspraak. De potentiele risico’s van het winnen van schaliegas lijken niet vergelijkbaar met de methoden om wind – en zonne-energie te genereren. De naam ‘natuurlijke partner’ lijkt toch voornamelijk een marketing term en bedoeld om eventuele commotie te verzachten.

Nederlandse positie

En Nederland? Nederland ‘onderzoekt’ de mogelijkheid van schaliegas. Na de zomer komt Economische Zaken met een rapport daarover naar buiten. Minister Verhagen moest – na protest van enkele Brabantse gemeenten en burger – en milieugroepen – zijn ambities op het gebied van schaliegas voorlopig inslikken. Het is nu de vraag of het Britse bedrijf Cuadrilla de vergunningen krijgt om in Nederland te gaan boren. Eerder wees een rechtbank de eerder verstrekte vergunningen af. De vraag is of het ministerie met een valide verhaal de maatschappelijke en politieke onrust die is ontstaan over deze praktijk kan weerspreken. Of dat het toch de kant kiest van landen als Frankrijk en waarschijnlijk ook Duitsland.

Zie ook het artikel hieronder van vrijdag 11 mei 2012:

Schaliegas fracken zonder water, zand en chemicaliën


Shell sluit contract schaliegas met Oekraïne

Zondag 13 mei 2012

Olieconcern Shell en Chevron zijn door de Oekraïne aangewezen om twee omvangrijke schaliegasvelden in het land te gaan ontwikkelen.

De twee oliemaatschappijen hebben de rechten verworven over de gasvelden Yuzivske en Oleske, verklaarde de Oekraïense premier Mykola Azarov zondag. Die twee velden moeten het land in 2020 voorzien van de productie van 10 procent van het gas voor binnenlands gebruik.

De verwachte investering in de velden bedraagt minstens 370 miljoen dollar (286 miljoen euro). Dat bedrag kan nog wel verder stijgen. In de Oekraïne zijn bedrijven die schaliegas produceren vrijgesteld van bepaalde belastingen.

De winning van gas uit rotslagen bij beide velden begint niet eerder dan in 2018. De totale hoeveelheid winbaar gas uit de velden schat de Oekraïne op 7 biljoen kubieke meter.

Bieden

In februari van dit jaar kondigde het land de publieke aanbesteding van de gasvelden aan. Exxon Mobil, Shell en het Russisch-Britse TNK-BP plaatsten hun biedingen voor het Yuzivskeveld in het oosten. Chevron en Eni wilden de rechten verwerven over het andere veld.

Persbureau Reuters berekende eerder dat de Oekraïne op de derde plaats staat in het rijtje van Europese landen met de grootste schaliegasreserves.


Schaliegas fracken zonder water, zand en chemicaliën

Vrijdag 11 mei 2011

Een nieuwe methode om schaliegas te winnen haalt in één klap alle bezwaren die er tegen schaliegas zijn, onderuit.
De nieuwe methode maakt gebruik van een gel die uit vloeibaar propaangas (LPG) bestaat. Dit houdt in dat water, zand en chemicaliën niet meer gebruikt worden om het leisteen waarin zich het schaliegas bevindt, te kraken.
Na het fracken keert de gel ondergronds terug naar de oorspronkelijke vorm: propaangas, dat met het schaliegas weer mee omhoog komt.

Een geplande schaliegasboring in de staat New York trekt op dit moment wereldwijd de aandacht vanwege deze nieuwe boortechniek die is ontwikkeld door het Canadese bedrijf GASFRAC. Het bedrijf heeft inmiddels patent op de nieuwe boortechniek aangevraagd.

Voor een uitgebreid verslag over de nieuwe boortechniek kijk op:

http://www.businessinsider.com/waterless-natural-gas-fracking-method-unveiled-2012-5


Onderzoek uitkomsten naar schaliegas pas na zomer bekend; Engeland geeft toestemming

Dinsdag 17 april 2012

De uitkomsten van het onafhankelijke onderzoek naar de mogelijke risico’s van schalie – en steenkoolgaswinning worden na de zomer bekend gemaakt. Dit heeft minister Verhagen van Economische Zaken in een brief aan de Tweede Kamer bekend gemaakt. Eerder had Verhagen toegezegd dat het onderzoek voor de zomer afgerond zou zijn.
De Engelse regering heeft aan het bedrijf Cuadrilla toestemming gegeven om met boren te beginnen. Cuadrilla moet daarbij voldoende veiligheid garanderen. Het bedrijf heeft aan dat verzoek voldaan.

Proces

Op dit moment worden de onderzoeksvragen geformuleerd. Een onderzoeksbureau moet nog worden geselecteerd. Het ministerie gaat ook een klankbordgroep samenstellen om alle belanghebbenden bij het onderzoek te betrekken. De onderzoeksuitkomsten worden ook nog voorgelegd aan de Commissie voor de milieu-effectenrapportage (m.e.r) om de kwaliteit te waarborgen.

Verband drinkwater en boringen

Het ministerie heeft met gemeenten, provincies, industrie, lokale en landelijke belangen – en actiegroepen gesproken over de inhoud van het onderzoek. Vorig jaar ontstond er maatschappelijke onrust in de Brabantse gemeente Haaren en Boxtel, omdat de boringen misschien schadelijk voor de kwaliteit van het drinkwater zouden zijn. Voorlopig heeft de rechter bepaald dat er niet geboord mag worden. Het Internationaal Energie Agentschap ziet juist een ‘gouden toekomst’ voor schaliegas en denkt dat de bezwaren technologisch te verhelpen zijn. TNO verwacht dat het grootschalig winnen van schaliegas nog zeker vijf jaar op zich laat wachten.

Engeland gaat boren

Een panel van onafhankelijke Britse deskundigen heeft in opdracht van de Engelse regering onderzoek gedaan naar mogelijke bijwerkingen van het ‘fraccen’. Als voldaan wordt aan bepaalde veiligheidsvoorzieningen kan er gewoon naar schaliegas geboord worden, aldus de onderzoekers.
Cuadrilla is bereid de veiligheidsmaatregelen in het boorproces in te bouwen waardoor de Britse regering geen belemmering voor Cuadrille meer ziet om actief te gaan boren.

De meeste vrees bestond dat er tijdens het fraccen lichte aardbevingen zouden kunnen ontstaan.
Na uitvoerig onderzoek is gebleken dat er misschien lichte bevingen kunnen onstaat van kracht 1 tot kracht 2, maar dat deze lichte bevingen aanvaardbaar zijn in het gebied waar geboord wordt en deze lichte bevingen niet in staat zijn zwaardere bevingen te triggeren.

Mocht er tijdens een boring toch een lichte beving ontstaan dan moet het boren direct gestopt worden en moeten er maatregelen genomen worden dat het water dat bij het fraccen gebruikt wordt, direct wordt opgevangen in speciale basins.

Bij het bouwen van de boorput moet ook langs de eerste 100 meter een zodanige constructie om de boorput gebouwd worden die belet dat water dat bij het boren wordt gebruikt in direct contact kan komen met grondwater dat eventueel voor drinkwater wordt gebruikt.


Schaliegas zorgt volgens Shell voor energierevolutie

Zondag 18 maart 2012

De stijgende Amerikaanse olie- en gasreserves, die worden gewonnen uit leisteen en diepwaterbronnen en de recente ontdekkingen in het noordpoolgebied, dragen aanzienlijk bij aan de wereldwijde energiezekerheid, aldus Shell Topman Peter Voser tijdens een presentatie in de VS vorige week. Volgens hem is het veelbesproken fracken een beproefde technologie, de gerapporteerde problemen het gevolg van slecht ontworpen boorputten.

De extra reserve, met name onconventioneel aardgas als schaliegas, “heeft de wereldwijde energie dynamiek reeds doen veranderen”, stelt Voser, eraan toevoegend dat de hoeveelheid olie die door het westelijk halfrond wordt geïmporteerd de komende tien jaar met ruim vijftig procent zal afnemen.

Economisch herstel

De toename van de Amerikaanse energiereserves dragen volgens hem tevens bij aan het economisch herstel van de Verenigde Staten door het creëren van banen, een daling van de energiekosten en stimulering van industrieën als de chemiesector.

De exploitatie van onconventionele bronnen kent echter een aantal uitdagingen, waaronder de kritiek op de techniek van hydraulisch fracken, waarbij onder andere chemicaliën in het gesteente wordt gespoten om het gas te kunnen winnen. Milieuactivisten zijn van mening dat de methode de watervoorziening besmet en broeikasgassen genereert als gevolg van het weglekken van methaan.

Volgens Shell is fracken veilig

Volgens de Shell-bestuurder is fracken veilig en is de methode reeds tientallen jaren getest. Als er wel sprake was van onvolkomenheden was dit volgens hem het resultaat van slecht ontworpen putten. Wanneer een put goed wordt ontworpen en gebouwd,  is er geen sprake van grondvervuiling.’Feit is dat hydraulisch fracken in de VS al meer dan 1,1 miljoen keer is gedaan de afgelopen zestig jaar. Geraporteerde incidenten met drinkwater zijn zeldzaam.’

Peter Voser stelt dat hij de oproep van de Amerikaanse president Barack Obama deelt om de details van de chemicaliën die bij het fracken worden gebruikt bekend te maken. De bestuurder meldt in de Verenigde Staten op vrijwillige basis de informatie openbaar te zullen maken, voor zover dit is toegestaan in leverancierscontracten.

Voser benadrukt dat de sector de zorgen over het mogelijk weglekken van methaan “serieus dient te nemen”. Hij benadrukt echter dat sommige studies omtrent de uitstoot van broeikasgassen “sterk overdreven” zijn, waarbij de maatregelen die bedrijven hebben genomen om de uitstoot tegen te gaan worden genegeerd, aldus Voser. Ook concludeert hij dat “het duidelijk is dat er meer onderzoek gedaan moet worden en er meer harde data nodig zijn om de effecten van het vrijkomen van methaan te begrijpen.”


Schaliegas verandert de machtsverhoudingen in de olie- en gaswereld

Zondag 18 maart 2012

Landen die altijd afhankelijk zijn geweest van de import van olie en gas, kunnen in de nabije toekomst zelfvoorzienend worden op het gebied van aardgas. De olieproducerende landen van de OPEC krijgen daardoor minder invloed. Van schaliegas, een gas dat gewonnen kan worden uit gesteente, zouden wel eens veel grotere voorraden op onze planeet kunnen bestaan dan van het conventionele aardgas, zegt de Amerikaanse Energy Information Administration (EIA).

De EIA stelt ook dat schaliegas rijkelijk aanwezig is op plaatsen die voorheen afhankelijk waren van import. China, de Verenigde Staten en Argentinië voeren de lijst aan, gevolgd door Zuid-Afrika, Australië, Polen, Frankrijk, Chili, Zweden, Paraguay, Pakistan en India. Ook in Nederland wordt momenteel onderzoek gedaan naar de veiligheid van de winning van schaliegas en de mogelijke gevolgen voor het milieu.

Nieuwe allianties

“Het wereldwijde energieschaakbord is aan het veranderen en de markten zullen zich daar opnieuw moet moeten afstemmen”, zegt Luis Alberto Terrero, hoofd van de Venezolaanse Vereniging van Gasbewerkers (AVPG). “Landen die nooit eerder zoveel energie ter beschikking hadden, kunnen zelfvoorzienend worden en misschien zelfs exporteren.”

Als er meer gas beschikbaar komt, “worden fossiele brandstoffen goedkoper en zal de groei van alternatieve energiebronnen vertragen”, zegt Terrero. Hij verwacht de komst van nieuwe allianties, investeringen en handelsnetwerken.

De grootste voorraden van conventioneel gas zijn momenteel te vinden in Rusland, Iran, Qatar, Saoedi-Arabië en Turkmenistan. De grootste voorraden schaliegas zijn volgens de EIA te vinden in China, de Verenigde Staten, Argentinië, Mexico, Zuid-Afrika en Australië.

Milieuvervuiling?

“Schaliegas is in deze eeuw tot nu toe de grootste innovatie op energiegebied, qua schaal en impact”, zegt analist Daniel Yergin, auteur van een ‘The Prize: The Epic Quest for Oil, Money and Power’. Een derde van alle gas dat in de VS geproduceerd wordt, komt al uit schaliegasreserves, zegt hij.

Schaliegas wordt gewonnen via een proces waarbij onder hoge druk water, zand en chemicaliën in de bodem worden gepompt, het zogenoemde ‘fraccen’. Daarbij wordt veel water gebruikt en er kan ook seismische activiteit ontstaan. Het afvalwater kan mogelijk vervuiling van het grond- en oppervlaktewater veroorzaken.

Het onderzoek naar de winning van niet-conventioneel gas moet daarom samengaan met technologieën die het watergebruik en andere schadelijke effecten kunnen verminderen.

De hoge olieprijzen moedigen bedrijven aan om te zoeken naar niet-conventioneel gas en bijvoorbeeld schalie-olie. “Er komen meer fossiele brandstoffen beschikbaar in de toekomst. Olie en gas maken nu 80 procent uit van de wereldwijde energiemix, en die brandstoffen zullen nog decennialang blijven domineren”, zegt Kenneth Ramírez, hoogleraar geopolitiek en energie aan de Centrale Universiteit van Venezuela.

Opkomende landen

Ramírez verwacht grote geopolitieke effecten als gevolg van de ontdekking van schaliegas en andere soorten niet-conventionele fossiele brandstoffen. “Een van de eerste effecten is dat de invloed van de Organisatie van Olie-Exporterende Landen (OPEC) op de wereldwijde energiemarkt zal afnemen, omdat de grootste vondsten gedaan zijn buiten de OPEC-landen.”

Tegelijkertijd, zegt Ramírez, zal Rusland proberen zijn positie als wereldspeler op het gebied van energie proberen te handhaven. Canada zal een grote oliemacht worden en de Verenigde Staten worden minder afhankelijk van het Midden-Oosten.

Hetzelfde kan gezegd worden van opkomende landen zoals China, India, Zuid-Afrika en Brazilië, die zelf beschikking krijgen over gas.

In Latijns-Amerika worden de productie in Bolivia en Trinidag en Tobago, of de offshore-projecten van Venezuela, op lange termijn minder belangrijk. In de Noord-Mexicaanse staat Coahuila en in de Zuid-Argentijnse provincie Neuquén zijn al succesvolle proefboringen geweest naar schaliegas en -olie.


China richt zich op vergroten productie schaliegas

Zaterdag 17 maart 2012

China gaat zich richten op de winning van schaliegas. Het land wil de huidige marginale jaarlijkse productie verhogen tot 6,5 miljard kubieke meter in 2015 en nog eens 10 keer zoveel in 2020. Dat staat in ontwikkelingsplannen van de overheid.

Door de grotere productie van schaliegas wil China zijn afhankelijkheid van kolen, die ongeveer 70 procent van de elektriciteit in het land genereren, verminderen. Schaliegas zelf is overigens niet onomstreden. Bij het losmaken van het gas uit kleisteen wordt onder hoge druk een mengsel van water, zand en chemicaliën in de grond gepompt. Tegenstanders vrezen dan ook grote vervuilingen.

De winning van schaliegas staat in China nog in de kinderschoenen, in tegenstelling tot de Verenigde Staten. Daar heeft grootschalige winning van schaliegas de gasreserves aangesterkt en de gasprijzen omlaag gebracht.

Schematische voorstelling boren naar schaliegas
Schematische voorstelling van boren naar schalie- en conventioneel gas


Nieuwe film ‘FrackNation’ als tegengas voor Gasland

Vrijdag 9 maart 2012

Een Iers echtpaar dat tegenwoordig in Californië woont, Ann McElhinney en Phelim McAleer verzamelt fondsen om een nieuwe film over de winning van schaliegas te maken.
Het echtpaar heeft al een serie kritische films achter de rug die een antwoord gaven op de leugens in films als ‘An Inconvenient Truth’ van Al Gore.
Met FrackNation worden de leugens in de film Gasland van Josh Fox volledig onderuit gehaald.

De milieubeweging heeft de afgelopen 30 jaar een zeer gemakkelijke rit gehad. De media stelde nooit lastige vragen.

Neem schaliegas bijvoorbeeld.

Als ultieme vertegenwoordiger van bangmakerij gold de film Gasland van Josh Fox, waarin de zogenaamde gevaren van het boren naar schaliegas werden gedemonstreerd. Zo zagen de kijkers bij een inwoner van Colorado water uit de kraan komen dat vervuild was met methaangas en zelfs brandde. Maar was dat wel het gevolg van het boren naar schaliegas?

De 78 jarige Martha vertelt de filmmakers dat ze al haar hele leven in Dimock, Pensylvania woont. Ze is mede oprichter van een actiegroep die strijdt tegen de misinformatie van de milieubeweging die beweert dat het water in Dimock sinds het boren naar schaliegas verontreinigd is met methaangas. Toen ze klein was zat er al methaan in het water. Je moet er alleen geen lucifer bijhouden zoals de makers van Gasland probeerden de mensen voor de gek te houden. De waarheid is dat het methaan altijd al in ons drinkwater heeft gezeten. “En kijk eens hoe gezond ik ben.”

De maker van de film, Phelim McAleer zegt dat hij gemotiveerd werd om de film te maken door wat hij zag als een éénzijdige benadering van de media, outsiders en ‘stedelijke elites’, op het proces van het injecteren van chemicaliën in rotsen in de hoop op het vinden van schaliegas.

We hebben huilende boeren voor de camera gehad omdat hen door de milieubeweging was verteld dat ze hun land zouden kwijtraken als er naar schaliegas werd geboord, zegt McAleer.

De milieubeweging heeft tot nu toe niet één keer een debat willen voeren. Milieuactivisten hebben emotie en bangmakerij gebruikt om hun éénzijdige verhaal kracht bij te zetten.

Het plan van McAleer was om voor 6 april de benodigde fondsen voor het maken van de film binnen te hebben. Zijn streefbedrag was $ 150.000 maar er is nu al $ 166.000 binnen.
McAleer hoopt de film in juni 2012 te presenteren.

Ann McElhinney en Phelim McAleer, de makers van FrackNation, vertellen dat ze geschokt waren bij het zien van de leugens die in de film Gasland door Josh Fox werden verteld.

“Iedereen die we in het kader van het maken van onze film hebben ontmoet op de plaatsen waar naar schaliegas wordt geboord, voelde zich gefrustreerd als gevolg van de éénzijdige berichtgeving, verkeerde informatie en regelrechte leugens die door tegenstanders werden verteld. De stemmen van degenen die als gevolg van het winnen van schaliegas nieuwe activiteiten, die veel arbeidsplaatsen opleveren, hadden ontwikkeld werd het zwijgen opgelegd en zij die vertelden dat er geen verontreinigingen waren te bespeuren werden zelfs volledig door de makers van Gasland genegeerd.”

“FrackNation gaat dat veranderen,” zegt McAleer

De tegenstanders van schaliegas boringen in Boxtel doen er goed aan deze film in juni 2012 goed te bekijken.

De redactie voegt eraan toe dat de inwoners en vooral de politiek in Boxtel misschien wat genuanceerder in hun oordeel over schaliegas hadden moeten zijn.

Men heeft zich kennelijk door de misleidende film Gasland van Josh Fox laten leiden.

In plaats van overleg met de diverse betrokken partijen werden de hakken in het zand gezet met het gevaar (voor de inwoners en politiek van Boxtel) dat de overheid straks ingrijpt en Boxtel buiten spel staat.


Internationaal Energie Agentschap: Schaliegas is noodzakelijk

Donderdag 8 maart 2012

Het Internationaal Energie Agentschap (IEA) vindt dat schaliegas van belang is als nieuwe vorm van gaswinning.
Dit verklaarde Fatih Birol, hoofd-econoom bij de IEA in een interview met een internationaal persbureau.

Weerstand

Birol ziet dat er bij veel Europese landen weerstand bestaat tegen schaliegas vanwege mogelijke milieu – en drinkwatervervuiling. Volgens Birol is deze publieke oppositie een groot probleem voor een nieuwe vorm van gaswinning. Birol: “In veel landen is er een publieke oppositie en in sommige landen is het al verboden”, zegt Birol. “Zorgen over de impact van schaliegas-productie op het drinkwater zijn legitiem, maar kunnen worden opgelost met behulp van de beste technologie en de juiste regelgeving”.

Verbod

In Frankrijk en Bulgarije is het boren naar schaliegas verboden en in het Verenigd Koninkrijk is er hevig geprotesteerd naar aanleiding van een mogelijk groot gebied van schaliegas. Ook in Nederland is er onder lokale besturen en bewoners hevige weerstand tegen mogelijke boringen en mag het Britse Cuandrilla tot nu toe niet boren. Enkel in de VS wordt op grote schaal nog schaliegas gewonnen, wat volgens een Amerikaans onderzoeksinstituut ertoe leidt dat de positie van de VS aan het versterken is op de gasmarkt.

Schaliegas

Schaliegas wordt gewonnen met hydraulische fracturing (‘fracking’), waarbij een mix van water, zand en chemicaliën onder de grond onder hoge druk wordt geïnjecteerd. Tegenstanders van de gasboringen zijn van mening dat deze chemische stoffen of het gas zelf het drinkwater kunnen besmetten.

Productie

Het IEA voorziet dat in 2035 de productie van schaliegas ongeveer 428 miljard kubieke meter aan natuurlijk gas op kan leveren, qua omvang even groot als het totaal aan natuurlijke gasproductie in het Midden-Oosten. IEA heeft deze week overlegd met mensen uit de industrie en beleidsmakers over de mogelijkheden op milieugebied ten opzichte van de gaswinning. Het agentschap presenteert op 29 mei een rapport met bevindingen en aanbevelingen.


Gemeenteraad Boxtel: geen schaliegasboringen in onze gemeente

Maandag 5 maart 2012

Boxtel wordt vanavond uitgeroepen tot schaliegasvrije gemeente. De coalitiepartijen dienen dan samen met de SP een motie in om zich uit te spreken tegen proefboringen. Dat zeggen de fracties van Balans, Combinatie 95, PvdA/GroenLinks en DPBL.

Boxtel is een van de twee Brabantse gemeenten die het Britse bedrijf Cuadrilla op het oog heeft voor een proefboring. Het college van B en W had een tijdelijke ontheffing van het bestemmingsplan verleend, maar de rechter verwees die eerder al naar de prullenbak. Inmiddels is duidelijk geworden dat onder Boxtelnaren nauwelijks draagvlak is voor de proefboringen.


Grote voorraden schaliegas ontdekt in Alaska

Woensdag 29 februari 2012

De Amerikaanse geologische dienst heeft enorme voorraden schaliegas ontdekt in Alaska. Daarmee komt het ongerepte gebied in het vizier van de fracking-industrie.

Schaliegas is een onconventionele vorm van aardgas die opgeslagen is in gesteente, modder of klei. Om het gas te exploiteren, wordt meestal gebruik gemaakt van “hydraulic fracturing” of fraccen: eerst worden gaten geboord in de bodem, om vervolgens water, zand en chemicaliën onder hoge druk in de grond te pompen en zo het gas los te maken.

De cijfers in het rapport van de United States Geological Survey (USGS) zijn zonder meer indrukwekkend: in Alaska kan 2265 miljard kubieke meter gas commercieel opgepompt worden en nog eens tot twee miljard vaten schalieolie. Dat is meteen de vierde grootste reserve in de Verenigde Staten wat schaliegas betreft en de tweede grootste wat schalieolie betreft.

Schaliegas in Alaska
Schaliegas in Alaska
De gekleurde lijnen geven de grenzen van de gebieden aan waar
schaliegas en schalie olie zich bevinden
De grijze stippen geven de plaatsen van proefboringen aan
(Klik op de figuur om te vergroten)

Controverse
Milieuverenigingen zetten zich al schrap nu het relatief ongerepte Alaska in het vizier komt van de schaliegasindustrie. Fraccen is immers erg controversieel: de chemicaliën die gebruikt worden, waaronder tolueen en het kankerverwekkende benzeen, kunnen in het grondwater terechtkomen, met potentieel desastreuze gevolgen voor de volksgezondheid.

De voorstanders zien in de nieuwe vondst in Alaska echter een zegen voor het milieu en de volksgezondheid: Alaska is dunbevolkt, waardoor er minder snel problemen met de volksgezondheid kunnen optreden. Bovendien liggen de ontdekte velden voornamelijk buiten de grenzen van het Arctic National Wildlife Refuge. Het is dus beter om schaliegas te winnen buiten het natuurreservaat dan om naar conventionele olie te boren binnen het waardevolle natuurpark, klinkt het.


Amerikaanse EPA: “Verband tussen schaliegas en besmet drinkwater”

Maandag 13 februari 2012

Uit een studie van de Amerikaanse onderzoekssite Pro Publica blijkt dat het jaren heeft geduurd voordat het overheidsorgaan, de EPA (Environmental Protection Agency), officieel het verband zag tussen het boren naar schaliegas (‘fracking’) en besmet drinkwater.

In 2004 ontkende de EPA nog dat de chemische stoffen die bij het boren gebruikt worden in het drinkwater terecht zouden komen. In december 2011 wordt in een conceptrapportage dit verband wel gelegd. Al eerder had de wetenschap in een onafhankelijke studie dit aangetoond.

Nederland

In Nederland ontstond maatschappelijke onrust toen het Britse bedrijf Quadrilla een vergunning kreeg om enkele proefboringen naar schaliegas te doen in het Noord-Brabantse Boxtel en Haaren. Een rechtbank in Den Bosch bepaalde dat de boring niet kan plaatsvinden, maar Quadrilla wil de proefboringen hoe dan ook gaan voortzetten. Het ministerie van Economische Zaken laat onafhankelijk onderzoek doen naar de schadelijke effecten van het boren naar schaliegas. Medio 2012 moeten hiervan de resultaten bekend worden gemaakt.

Lees hier het artikel EPA Sees Risks to Water, Workers In New York Fracking Rules op de website van Pro Publica.


Prijs van natural gas daalt naar laagste punt in 10 jaar dankzij schaliegas

Zaterdag 21 januari 2012

In tegenstelling tot olie, is de prijs van natural gas naar het laagste punt in de afgelopen 10 jaar gedaald. Deze week daalde de prijs met meer dan 15%. Vorige week verloor natural gas ook al zo’n 15%.
De oorzaak?
Nieuwe technieken zoals het fracken van schaliegas.

De prijsontwikkeling van natural gas in de afgelopen vier maanden
De prijsontwikkeling van natural gas in de afgelopen vier maanden
(Klik om te vergroten)

De prijs is in vrije val geraakt. Voordat de crisis begon in 2008 stond de prijs van aardgas nog ruim boven de $ 13,-. Eind 2005 stond de prijs zelfs nog boven de $ 15,- per MMBTU (million British thermal units, ofwel miljoen Britse thermische eenheden).
Vrijdag 20 januari 2012 is de prijs van NG inmiddels gedaald naar $ 2,32. Er zijn twee oorzaken voor de enorme daling, namelijk, de productie is nog nooit zo hoog geweest en er is momenteel minder vraag naar natural gas. Natural gas is booming business en er zit nog veel gas in de grond. Door nieuwe technieken zoals ‘hydraulic fracturing’  is de productie sinds 2005 met zo’n 50% toegenomen.

Amerika is qua productie het Saoedi Arabië van de natural gas geworden.

Stijging gasproductie in de VS
Gasproductie in de VS

En de Nederlandse consument vraagt zich af waarom hij sinds 1 januari 2012 alwéér meer voor z’n aardgas moet betalen.
Het lijkt er op dat “Den Haag” elke prijsverlaging probeert tegen te gaan met nieuwe belastingverhogingen.
En natuurlijk moet de consument, of hij dat wil of niet, meebetalen aan de miljarden die nodig zijn om een onrendabele techniek als windmolens op zee, te financieren.


Haaren geeft geen vergunning voor proefboring schaliegas

Donderdag 19 januari 2012

Het gemeentebestuur van Haaren heeft vandaag bekend gemaakt geen vergunning voor een proefboring naar schaliegas af te geven. Het Britse bedrijf Cuadrilla wilde in het buitengebied van het Brabantse Haaren een proefboring verrichten.

Burgemeester en wethouders waren in 2010 in principe bereid om een tijdelijke ontheffing te verlenen, maar zijn er nu op teruggekomen.

Aanleiding om geen vergunning af te geven, is een uitspraak van de rechtbank over de proefboring in naburige gemeente Boxtel. Boxtel gaf een vergunning af, maar de rechter verwees die naar de prullenbak.


Provincie Overijssel verzet zich tegen proefboringen naar steenkoolgas

Zaterdag 14 januari 2012

Op 4 januari 2012 hebben Gedeputeerde Staten van Overijssel aan minister Verhagen een negatief advies gegeven over een aanvraag voor een exploratie vergunning van Nothern Petroleum Nederland B.V. en Vermillion Oil & Gas Netherlands B.V. Het gaat om een opsporingsvergunning voor de gemeenten Zwartewaterland, Kampen, Zwolle, Olst-Wijhe, Dalfsen, Raalte, Ommen en Twenterand.
Volgens de provincie betreft het winning van steenkoolgas. Bij de aanvraag wordt volgens de provincie onvoldoende informatie gegeven over de effecten voor milieu en natuur.

Deze vergunning-aanvraag laat zien er meer bedrijven belangstelling hebben voor steenkoolgas, en dat de kans groot is dat er nieuwe vergunningen worden aangevraagd voor Twente en de Achterhoek, nadat Queensland/British Gas zich daar om onduidelijke redenen heeft teruggetrokken.

De provincie is bang voor verstoring van de natuur en archeologische bodemschatten.


Groningen krijgt de Europese Energie Academie

Zaterdag 7 januari 2012

Groningen krijgt een uniek instituut voor onderwijs, onderzoek en innovatie rond het thema energie, de Energy Academy Europe (EAE).
De eerste activiteiten van de Academy zullen starten op 1 september 2012. In de komende jaren zullen, in samenwerking met bedrijven, nieuwe opleidingen en onderzoekprojecten worden ontwikkeld. In de komende 10 jaar zullen kennisinstellingen, het bedrijfsleven en de overheid in totaal 100 miljoen euro investeren in de ontwikkeling van het instituut. Minister Verhagen heeft hiervoor in het kader van de Green Deal reeds zes miljoen euro van het rijk toegezegd.

De regio Noord-Nederland heeft al veel bedrijvigheid die aan energie gerelateerd is. De gemeente en provincie Groningen hebben zich aan energieprogramma’s gecommitteerd, en universiteit en hogeschool hebben al veel onderzoek en opleidingen over energie in huis. De Energy Academy Europe moet de motor worden van Nederland als centrum van kennis, innovatie en nijverheid op het gebied van energie.
De heer Noé van Hulst is benoemd als directeur van de Energy Academy Europe.  Van Hulst is vanaf 5 januari 2012 verantwoordelijk voor het opzetten van dit unieke, in Groningen gevestigde topinstituut voor energieonderwijs, – onderzoek en -innovatie.
Noé van Hulst is sinds 2007 secretaris-generaal van het International Energy Forum (IEF) in Saoedi-Arabië, het overlegplatform van aardolie producerende en consumerende landen. Daarvoor was hij directeur strategie bij het International Energy Agency in Parijs en directeur-generaal voor energie bij het ministerie van Economische Zaken.
De Energy Academy Europe heeft als doel om Nederland internationaal een vooraanstaande positie te geven op het gebied van energie en de transitie naar duurzaamheid.

Uitgesproken mening
Van Hulst heeft een uitgesproken mening over de potentie van Nederland op energiegebied en over de grote gasvoorraden in Nederland, zowel over het aardgas en over schaliegas.

“We worden in de wereld gezien als een belangrijke factor. Iedereen kent Groningen omdat het gasveld belangrijk is voor heel Europa. Maar de uitdaging voor de toekomst is natuurlijk om ook nieuwe mogelijkheden te benutten, zoals biogas, schaliegas en, op termijn, groen gas. Daar is ongelooflijk veel van te maken.”

Van Hulst is niet bang dat Nederland op termijn niet meer mee zal tellen op het internationale energie toneel. De Groningse gasbel raakt immers leeg en je telt op het wereldtoneel alleen mee als je gas of olie produceert.

Over de olie- en gasvoorraden zegt van Hulst: “Mijn ervaring is dat projecties over toekomstige productie voortdurend worden bijgesteld in opwaartse richting. Ik ben wat dat betreft een optimist die gelooft dat met nieuwe technologieën er meer olie en gas kan worden gewonnen dan velen nu denken. Nederland is een groot land op energiegebied, maar helaas overheerst nog te vaak het calimerodenken.”

Schaliegas
De politieke animo in Nederland voor het winnen van schaliegas is miniem. De vraag kan daarom gesteld worden of Nederland wel een belangrijk energieland wil blijven.

Van Hulst is duidelijk over schaliegas: “In grote landen als de VS en China is men enorm enthousiast over schaliegas. Maar in Europa overheersen, Polen uitgezonderd, vooral pessimisme en een afwachtende houding. Hier worden potentiële problemen als waterverontreiniging tot hoofdverhaal verheven, terwijl de kansen naar de achtergrond verdwijnen.
Bij kansen denk ik onder meer aan het grote aantal banen dat de schaliegasindustrie kan scheppen. In de Verenigde Staten, waar de schaliegasindustrie tot een revolutie in de energiesector heeft geleid, is het een grote banenmachine. Er zijn de afgelopen jaren vele honderdduizenden banen gecreëerd dankzij schaliegas.”

Van Hulst vervolgt: “Ik vind het onbegrijpelijk dat Frankrijk het boren naar schaliegas bij wet heeft verboden. Ik hoop dat we dat in Nederland niet zullen doen. Er kleven problemen aan schaliegas en die moet je heel goed bekijken. We moeten het net zo doen als bij de gasboringen onder de Waddenzee. Dat was ook heel ingewikkeld, maar er zijn oplossingen gevonden om dat op een verantwoorde manier te doen. Daar zou de Energy Academy op de langere termijn ook aan kunnen bijdragen, aan een betere acceptatie van nieuwe technologieën.
De marketing in de energiesector is over het algemeen ontzettend slecht. Dat ligt voor een groot deel aan de sector zelf. In de mediamaatschappij waarin wij leven, moet je voortdurend uitleggen wat je aan het doen bent en waarom.
Ik heb overigens wel de indruk dat er politieke wil is om Nederland als energieland te blijven ontwikkelen.
Zo stelde het ministerie van Economie, Landbouw en Innovatie al € 6 miljoen beschikbaar in het kader van de Green Deal. Ook de Provincie en de stad Groningen steunen ons financieel.”

Nieuwe mogelijkheden
“We moeten nieuwe mogelijkheden benutten zoals biogas, schaliegas en groen gas. Daar is ongelooflijk veel van te maken.” Het is te hopen dat het EAE onder leiding van Noé van Hulst deze nieuwe mogelijkheden goed weet te promoten en dat  het doemdenken in Nederland over schaliegas wordt omgezet naar objectieve waarneming.


Gasproducent EBN wil dialoog met tegenstanders schaliegas

Woensdag 7 december 2011

Gasproducent EBN, voorheen Energie Beheer Nederland B.V., met als enige aandeelhouder de Nederlandse Staat, heeft het felle verzet tegen boringen naar schaliegas onderschat. Dat zegt de directeur in een interview met het Financieele Dagblad van vandaag.
EBN is het bedrijf dat namens de Nederlandse Staat Nederlandse aardgas en aardolie wint.

Een jaar geleden had niemand in Nederland van schaliegas gehoord, maar nu wemelt het van de actiegroepen die proefboringen naar dit aardgas willen tegenhouden.

Het grootste angstbeeld van de actiegroepen komt voort uit de Amerikaanse documentaire Gasland, waarin te zien is hoe in een Pennsylvania water vermengt met gas uit een waterkraan stroomt. Er komt zo veel gas mee, dat de eigenaar van het huis het water in brand kan steken.

Maar is dat grapje met brandend water terecht terug te voeren op het boren naar schaliegas? Is het echt vervuild water als gevolg van het winnen van schaliegas in de buurt van de woning?
NEE!
Uit onderzoek is namelijk gebleken dat de waterput van het huis verkeerd was geslagen, namelijk dwars door een steenkoolbed dat van nature rijk is aan methaan.
Dat was de reden dat er brandbaar methaangas met het kraanwater meekwam.
De redactie van Fibronot.nl vindt het jammer dat hele volksstammen zich zo laten leiden door een misleidend propaganda filmpje en vervolgens de hakken in het zand zetten.

De directeur van het EBN zegt dat de hype die door het filmpje is ontstaan hem volledig heeft overvallen. Door het groeiende verzet lopen de schaliegasplannen van EBN en zijn partners, zoals het Britse Cuadrilla, vertraging op. Een ingehuurd communicatiebureau moet helpen de geest terug in de fles te krijgen. Dat belooft een taaie klus te worden. Tegenstanders vrezen behalve verontreiniging van het drinkwater ook aardbevingen en vervuiling van het landschap. Volgens deskundigen van onder meer de TU Delft kan schaliegas echter veilig worden gewonnen.

Om de bezorgdheid onder burgers weg te nemen, komt er in opdracht van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie een nieuw onderzoek naar de risico’s van schaliegaswinning.

Maar het zal lastig worden het verzet te breken. Dat blijkt al uit het feit dat wetenschappelijk onderzoeksbureau TNO, dat meedingt naar de onderzoeksopdracht, op voorhand door tegenstanders is weggezet als onbetrouwbaar.

De directeur van EBN steekt de hand deels in eigen boezem. Terwijl tegenstanders van schaliegas volop in de media zijn, is EBN vooralsnog nergens te bekennen. “Dat kunnen we onszelf verwijten”, zegt de directeur van EBN. “Maar we hadden tot voor kort niet eens een communicatieafdeling. Nooit nodig gehad.”

Ondertussen voelt EBN wel de gevolgen van het groeiende verzet.

Door het gebrek aan draagvlak heeft de eerste proefboring naar schaliegas die ongeveer rond deze tijd zou plaatsvinden, een jaar vertraging opgelopen. Minister Maxime Verhagen geeft pas toestemming om te boren als het onafhankelijk onderzoek is afgerond.

De directeur van EBN zegt: “Wij zetten nu in op begin 2013. Het is belangrijker om eerst alle zorgen bij de inwoners weg te nemen.”

Voor techneuten als de directeur van het EBN is de weerstand moeilijk te begrijpen.

“De technieken voor het boren naar schaliegas gebruiken we in Nederland al vijftig jaar. Sterker nog, op tien kilometer van het Brabantse Haaren, waar het verzet is begonnen, is in het verleden al gefract.” Fracken is een techniek om gas uit harde steenlagen (zoals schalie) te halen. Daarbij worden chemicaliën in de bodem geïnjecteerd. Juist die techniek boezemt omwonenden van boorlocaties de meeste angst in.

Het EBN weet nog niet hoe het de angst voor schaliegas kan wegnemen. Een website met informatie over het boren naar schaliegas wordt overwogen, maar het EBN vindt het lastig om tegenstanders van schaliegas op andere gedachten te brengen, vooral omdat die gedachten op verkeerde perceptie zijn gebaseerd.

Het EBN wil in ieder geval de dialoog aangaan over wat het bedrijf doet.

Het EBN ziet graag dat de overheid zich ook meer in het debat laat horen. Vanuit Den Haag blijft het angstvallig stil. Gemeentebesturen klagen dat minister Verhagen niet met een duidelijke verklaring naar buiten komt over de noodzaak van de winning van schaliegas.
De lokale bestuurders kampen daardoor met gebrek aan ruggesteun, want als het Rijk een boorvergunning heeft afgegeven, moeten de gemeenten beslissen of ze wel of geen bouwvergunning voor een boortoren geven.

Het EBN uit zich niet in dezelfde felle bewoordingen zoals verschillende gemeenten doen, maar is het in wezen met de kritiek van sommige gemeenten eens. Het EBN vindt dat minister Maxime Verhagen duidelijker stelling moet nemen.

Zonder de omstreden winning van schaliegas raken de Nederlandse gasvoorraden binnen enkele decennia uitgeput. In het Groningse Slochteren is nog genoeg gas voor de komende twintig, dertig jaar. Maar ook daarna hebben we gas nodig, bijvoorbeeld om het onvoorspelbare aanbod van duurzame energiebronnen als zonne- en windenergie te compenseren.


Shell boort in China met succes naar schaliegas

Woensdag 7 december 2011

Olie- en gasconcern Shell heeft schaliegas gevonden in China. Dat maakte PetroChina, waarmee Shell samenwerkt, gisteren bekend op basis van de resultaten van proefboringen.

“Shell heeft twee putten die een goede productie leverden”, aldus professor Yuzhang Liu van het Research Institute of Petroleum Exploration and Development van PetroChina. Shell wilde de vondst niet bevestigen, maar ontkende die ook niet. ,,We zitten nog in de onderzoeksfase en analyseren het potentieel in China”, aldus bestuursvoorzitter Peter Voser op een energieconferentie in Doha.

In China wordt schaliegas nog niet op commerciële schaal gewonnen. Schaliegas is aardgas dat gewonnen wordt uit leisteenlagen (schalie). In de Verenigde Staten heeft de winning van schaliegas een enorme vlucht genomen en is daar inmiddels goed voor 34 procent van de totale olie- en gasproductie.


Verhagen: bewijs Britse bevingen niet projecteren op schaliegas Brabant

Woensdag 9 november 2011

Minister Verhagen heeft afgelopen vrijdag, 4 november 2011, een 71 pagina’s tellend rapport met een keur aan grafieken, lappen tekst, locatiestudies en foto’s van afgenomen steenmonsters naar de Tweede Kamer gestuurd.

Het rapport is in opdracht van het Britse boorbedrijf Cuadrilla opgesteld om duidelijkheid te geven over de oorzaak van twee trillingen die bij een proefboring naar schaliegas in het Britse Lancashire zijn opgetreden. Uit de conclusies is op te maken dat twee kleine aardbevingen haast zeker veroorzaakt zijn door de schaliegasboring, maar dat de lokale omstandigheid van een breukzone in de ondergrond hier niet los van kan worden gezien. Verhagen beklemtoont in een begeleidende Kamerbrief dat de Britse situatie daarom nog niets zegt over de mogelijke projecten in Brabant; Cuadrilla wil in Boxtel ook aan de slag.

Het aangekondigde onderzoek naar de Britse situatie lijkt een rapport waar zowel voorstanders als tegenstanders details uit kunnen pakken om te onderbouwen dat schaliegaswinnining wel of juist geen veilige en wenselijke aangelegenheid is. Een zeker risico is er altijd, schrijven de onderzoekers. De trillingen zijn klein en de schade lijkt daardoor minimaal, melden ze tegelijk. Dat er een verband bestaat tussen de winningstechniek van het schaliegas en de bevingen, staat in elke geval wel vast. Die conclusie wordt door Verhagen aangehaald in een verwijzing naar de breuklijnen in de ondergrond op de boorlocatie. Hij vat samen dat waarschijnlijk “door het fracken kleine bewegingen langs deze breuken zijn geïnitieerd”. Ofwel; het losporren van de leisteenlaag gaf schokken af.

Verhagen benadrukt dat dit onderzoek een specifieke boring op een specifieke plek betreft. “Doordat de oorzaak en de kracht van de bevingen in Lancashire gerelateerd zijn aan de lokale geologische situatie, kunnen deze resultaten niet één op één overgenomen worden naar de Noord-Brabantse situatie”, schrijft de minister. Wel wil hij van Cuadrilla weten wat het bedrijf denkt van de uitkomsten in het licht van de Nederlandse plannen. Verhagen wijst er op dat er los van die raadpleging, die wordt voorgelegd aan de Technische commissie bodembeweging, een eigen onafhankelijk onderzoek wordt gedaan. Dit beloofde de bewindsman afgelopen week al aan de Tweede Kamer wegens onrust in de oppositie en bij bewoners. Verhagen stelt in zijn brief over het Britse rapport nog eens dat veiligheid voorop staat.

Lees hier de aanbiedingsbrief van het onderzoek die de minister naar de Tweede Kamer stuurde.

Lees hier het volledige rapport van de geomechanische studie naar de oorzaken van de bevingen.

Breuklijnen in zuid oost Nederland

In het kader van het Britse onderzoek heeft de redactie van Fibronot.nl eens gekeken welke breuklijnen er in zuid oost Nederland en met name rond Boxtel lopen.

Brabant wordt, samen met Limburg, gekenmerkt door een aantal breuklijnen die op niet al te grote diepte zitten, dwz. op ongeveer 10 tot 20 km.
De twee belangrijkste breuklijnen zijn de Peelrandbreuklijn en de Feldbissbreuklijn. Beide breuklijnen lopen van zuidoostelijke naar noordwestelijke richting.

Breuklijnen in zuidoost Nederland
Breuklijnen in zuidoost Nederland
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

De Feldbissbreuklijn is de minst actieve breuklijn in het gebied. Er worden niet of nauwelijks bevingen langs deze breuklijn geregistreerd. Geologen schatten dat de laatste echte beving meer dan 200.000 jaar geleden, sinds de voorlaatste ijstijd, heeft plaatsgevonden.

Anders is het met de Peelrandbreuklijn gesteld. Die is aanzienlijk actiever. Iedereen herinnert zich vast wel de aardbeving bij Roermond op 13 april 1992, ‘s nachts om tien voor half vier, die met een kracht van 5.8 op de schaal van Richter, tot nu toe de zwaarste aardbeving in Nederland was.
De aardbeving vond op een diepte van iets meer dan 17 km plaats en werd in nagenoeg heel West Europa gevoeld.
Met enige regelmaat komen er langs de Peelrandbeuklijn lichte aardbevingen voor met een kracht tussen de 2 en 3 op de schaal van Richter.

Het laat zich echter aanzien dat in de directe nabijheid van de boorlocatie in Boxtel geen breuklijnen van enige betekenis lopen.
De minister zegt dat de Engelse situatie niet op de situatie in Boxtel geprojecteerd mag worden omdat de geologische omstandigheden niet gelijk zijn. Daar heeft hij gelijk in.

Dwars door de boorlocatie in Engeland loopt een breuklijn die in Boxtel afwezig is.
De aanwezige laag schaliegesteente rondom Boxtel is ongeveer 10 tot 15 meter dik op een diepte van naar schatting 4 km.
Onttrekking van schaliegas aan deze laag zal naar verwachting geen invloed hebben op de Peelrandbreuklijn en de Feldbissbreuklijn omdat die op flinke afstand van de boorlokatie lopen.
De redactie van Fibronot.nl verwacht dan ook dat dit de uitkomst zal zijn van een onafhankelijk onderzoek naar het ontstaan van aardbevingen in Boxtel als gevolg van boren naar schaliegas.


Eerst onafhankelijk onderzoek, daarna pas boren naar schaliegas

Vrijdag 4 november 2011

Op aandringen van GroenLinks heeft Minister Verhagen besloten in ieder geval tot najaar 2012 geen toestemming te verlenen voor proefboringen naar schalie- en steenkoolgas. Verhagen wil nu eerst eigen onafhankelijk onderzoek laten doen naar de gevolgen van schaliegasboringen voor mens en milieu. GroenLinks is blij met deze stap in de goede richting.

Risico’s voor het milieu en voor onze gezondheid moeten eerst grondig in kaart worden gebracht. Nu is onduidelijk of deze winning veilig zou kunnen voor mens en milieu. Ook is niet duidelijk wat de noodzaak is voor schaliegasboringen. Nederland exporteert nu 60% van al het gas dat jaarlijks in Nederland gewonnen wordt.

Tweede Kamerlid Liesbeth van Tongeren: “Tot voor kort wilde de minister snel vergunningen verlenen voor boringen naar schalie- en steenkoolgas. Gelukkig is hij daar nu onder druk van de Kamer op terug gekomen. Er is vrijwel niets bekend over de gevolgen voor mens en milieu. Dat moeten we eerst grondig laten onderzoeken voordat we een besluit kunnen nemen over de proefboringen.

Om schalie- of steenkoolgas te kunnen winnen moeten energiebedrijven grote hoeveelheden water en chemicaliën de grond inpompen. Het is de vraag wat dat betekent voor de kwaliteit van ons drinkwater. De drinkwaterbedrijven maken zich daar ook zorgen over.

GroenLinks heeft opheldering gevraagd over het mogelijk illegaal gebruik van chemicaliën bij boringen naar schaliegas in Europa en in Nederland. De chemische stoffen die bij boringen naar schaliegas gebruikt worden, zijn niet geregistreerd voor dit gebruik bij het Europees Agentschap voor Chemische stoffen (ECHA).

Dat betekent dat het gebruik ervan voor boringen naar schaliegas waarschijnlijk illegaal is. Het betekent bovendien dat ze waarschijnlijk nooit hiervoor getest zijn.


Boxtel betreurt term ‘goodwillpremie’ schaliegas

Donderdag 3 november 2011

Het bedrijf dat in Boxtel een proefboring naar schaliegas wilde doen, gaf de gemeente een ‘goodwillpremie’ van 150.000 euro. Juristen onderzoeken wat daarmee moet gebeuren, nu de rechter de vergunning voor een proefboring heeft vernietigd.

Ongelukkige woordkeuze

Boxtel betreurt het dat de term ‘goodwillpremie’ in de huurovereenkomst met Cuadrilla Resources terecht is gekomen. Het is niets onwettigs, aldus gemeentewoordvoerder Bas Schel, maar wel een ongelukkige woordkeuze. ‘We snappen dat mensen daar een beetje raar tegenaan kijken.’

Compensatie

Maar feitelijk is er niet vreemd dat een bedrijf compensatie betaalt aan een gemeente waarin het zich wil vestigen, zegt Schel. Dat gebeurt vaker. Zo betaalde Rabobank Nederland aan Boxtel 800.000 euro om op hetzelfde bedrijventerrein een nieuw gebouw te mogen neerzetten.

Aan huurcontract gekoppeld

‘Het is een bedrijventerrein met een regionale functie, omdat we lokale bedrijvigheid en werkgelegenheid willen stimuleren’, verklaart Schel. Rabobank en Cuadrilla betaalden compensatie voor het feit dat zij niet uit de regio komen en ook nauwelijks werkgelegenheid opleveren. Die afspraak is aan het huurcontract gekoppeld. Daarbovenop betaalt Cuadrilla 54.000 euro voor inrichting van een groenzone en 25.000 euro als co-sponsor van het project Boxtel energieneutraal, voegt Schel er aan toe.

Ambities realiseren

Boxtel weet de kostbare bouwgrond dus gewoon goed te verkopen, aldus de woordvoerder. De gemeente gebruikt het geld voor het opknappen van een oud bedrijventerrein en voor het stimuleren van duurzaamheid. ‘We geven bedrijfsgrond uit voor de best mogelijk prijs en gebruiken het geld om onze ambities te realiseren.’

Juristen

Onduidelijk is wat er met het contract moet gebeuren nu de rechter een streep heeft gezet door de proefboring. Boxtel heeft al aangekondigd niet in hoger beroep te gaan tegen dat besluit en Cuadrilla meldt dat ook voor hen een beroep niet voor de hand ligt. Juristen van beide partijen onderzoeken nu hoe het verder moet met de schaliegasboringen en met het gesloten contract.

Ontbonden

Het zou kunnen dat de huurovereenkomst wordt ontbonden, zegt Schel, waarmee ook de goodwillpremie vervalt. Die is voor het grootste deel overigens nog niet betaald.

Voor wat hoort wat

Dat de ongelukkige term in het – Nederlandstalige – huurcontract terecht is gekomen is volgens hem te verklaren met het feit dat Cuadrilla een Engelstalig bedrijf is. Het voor wat hoort wat-principe dat erin doorklinkt is ook eigenlijk terecht, meent Schel. In ruil voor hun financiële verplichting aan Boxtel, zal de gemeente zich maximaal inspannen om de procedure voor de bestemmingsplanwijziging zorgvuldig te doorlopen, legt hij uit.

Consequentie

‘Of die inspanningsverplichting ook inhoudt dat de gemeente in hoger beroep zou moeten gaan en wat de consequentie is nu we dat niet doen, is onderdeel van het juridische onderzoek.’


Boxtel bekijkt aanvraag proefboring schaliegas opnieuw

Dinsdag 1 november 2011

De gemeente Boxtel gaat niet in hoger beroep tegen de uitspraak van de rechter over proefboringen naar schaliegas. Dat wil zeggen dat de vergunning die het bedrijf Cuadrilla had ingediend opnieuw moet worden beoordeeld. Dat heeft het college van burgemeester en wethouders de gemeenteraad dinsdagavond laten weten tijdens een extra raadsvergadering.

De rechter veegde vorige week een tijdelijke ontheffing van het bestemmingsplan van tafel. Daardoor kan de geplande proefboring door Cuadrilla voorlopig niet doorgaan. Nu een tijdelijke ontheffing niet mogelijk is, lijkt het erop dat het bestemmingsplan gewijzigd moet worden. Het is de vraag of daar nog draagvlak voor te vinden is. De proefboringen zorgen voor maatschappelijke onrust.

Het college laat weten zich uitgebreid en zorgvuldig te willen beraden. Bij die overwegingen wordt ook gekeken naar het onafhankelijke onderzoek naar de mogelijk schadelijke gevolgen van boringen dat minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) heeft toegezegd.

Ook Cuadrilla Resources Nederland kan hoger beroep aantekenen tegen het besluit van de rechter. Volgens directeur Frank de Boer is dat besluit nog niet genomen. „Maar het lijkt niet de meest voor de hand liggende keuze”, zegt hij. „Dat draagt niet bij aan een breder draagvlak onder de inwoners en dat is voor ons wel belangrijk.”


Minister Verhagen kondigt onderzoek boring schaliegas aan

Donderdag 27 oktober 2011

Minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) gaat onafhankelijk onderzoek laten doen naar de mogelijke schadelijke gevolgen van boringen naar schaliegas. Dat zei de bewindsman vandaag tijdens een overleg in de Tweede Kamer.

In de studie wordt gekeken naar gevolgen van boringen voor mens, natuur en milieu. Het onderzoek moet voor de zomer van 2012 gereed zijn. Totdat de uitkomst van het onderzoek bekend is, zal er geen proefboring naar schaliegas plaatsvinden, aldus Verhagen.

In het onderzoek wordt ook het eventueel boren naar steenkoolgas meegenomen. Ook hier beloofde de bewindsman dat er geen proefboringen plaatsvinden, zolang de uitkomst van de studie onbekend is.

Onconventioneel
In meerdere provincies in Nederland, zoals Gelderland, Brabant, Limburg en Zeeland, willen bedrijven boringen doen naar onconventioneel gas zoals steenkool- of schaliegas.

Vervuiling drinkwater
Tegenstanders van de boringen vrezen onder meer voor vervuiling van drinkwater door het boren. Voor het Kamerdebat demonstreerden actievoerders afkomstig uit meerdere provincies tegen de eventuele proefboringen.

Mirjam Bemelmans, van een burgercomité uit Boxtel, zei ‘enigszins gerustgesteld’ te zijn door het aangekondigde onderzoek. Woordvoerder Bas Schel van de gemeente Boxtel had liever meer gehoord over wat het parlement en de regering vinden van nut en noodzaak van het opsporen van dit soort onconventioneel gas.

Geen proeven
Afgelopen dinsdag bepaalde een rechter dat het Britse bedrijf Cuadrilla voorlopig geen proefboringen kan doen naar schaliegas in de Brabantse gemeente. De gemeente Boxtel kan hiertegen in beroep gaan.

In de Tweede Kamer had een meerderheid zorgen geuit over eventuele risico’s van boringen. Verschillende partijen wezen Verhagen erop dat er bij de instantie Staatstoezicht op de Mijnen veel te weinig mensen zijn die op veiligheid controleren. Verhagen beloofde daarop 10 extra voltijdbanen voor dit toezicht.


Voorlopig geen proefboring schaliegas Boxtel

Dinsdag 25 oktober 2011

Voorlopig kan in de gemeente Boxtel niet naar schaliegas worden geboord. De bestuursrechter in Den Bosch bepaalde dinsdagmiddag dat de gemeente geen tijdelijke ontheffing had mogen verlenen om proefboringen mogelijk te maken.

De zaak was aangespannen door buurtbewoners en door de Rabobank die in de buurt van de boringen een belangrijk datacentrum heeft. De bank vond dat de gemeente Boxtel geen tijdelijke ontheffing had mogen verlenen omdat de proefboring per definitie niet tijdelijk is. Als gas wordt gevonden, is het de bedoeling het ook uit de grond te halen. De rechter sloot zich daar bij aan.

Een tijdelijke ontheffing van het bestemmingsplan mag alleen worden verleend als de activiteiten binnen 5 jaar definitief zijn gestaakt.

De rechtbank draagt Boxtel op om een nieuw besluit te nemen. De gemeente kan in hoger beroep bij de Raad van State.

Het bedrijf Cuadrilla dat de proefboringen wil uitvoeren, had begin 2012 met de boringen willen beginnen.

Lees hier de uitspraak van de Bestuursrechter

Gemeente Boxtel verrast door uitspraak

De gemeente Boxtel is verrast door de uitspraak van de bestuursrechter dat aan de Keulsebaan voorlopig niet naar schaliegas mag worden geboord. „We vinden dat we een zorgvuldig en zuiver besluit hebben genomen,” aldus een gemeentewoordvoerder. „Dan ga je er niet vanuit dat het besluit geen stand houdt bij de rechter.”

Of de gemeente in hoger beroep gaat tegen de uitspraak, staat nog niet vast. „We willen de uitspraak en motivering nu goed bestuderen om ons te beraden op eventuele vervolgstappen”, aldus de woordvoerder.

Reactie Quadrilla

Directeur Frank de Boer van Cuadrilla Resources Nederland heeft dinsdag gezegd dat Cuadrilla voorlopig niet met de voorbereidingen voor een proefboring begint. Hij zei dit in reactie op de uitspraak van de rechtbank in Den Bosch die oordeelde dat Boxtel ten onrechte ontheffing heeft verleend voor de proefboring.

De directie gaat uit van zeker enkele maanden vertraging. Het bedrijf gaat haar planning heroverwegen, zei hij in reactie de uitspraak van de rechter in Den Bosch die dinsdagmiddag een proefboring naar schaliegas in Boxtel heeft verboden.


Is boren naar schaliegas nu werkelijk zo gevaarlijk?

Vrijdag 7 oktober 2011

Van de redactie van Fibronot.nl

“Wat de boer niet kent dat eet hij niet” is een bekend Nederlands gezegde.
Hetzelfde zou voor de winning naar schaliegas kunnen gelden.
De angst voor het onbekende, aangewakkerd door een misleidende film Gasland, die de VPRO in september uitzond, doet inwoners van proefgebieden huiveren.
Zo wordt in de film een keukenkraan getoond waar bij de waterstraal een brandende lucifer wordt gehouden. Plotseling ontbrandt er gas, methaangas. Direct werd de schuld op de schaliegasboringen geschoven, maar onterecht bleek later. Helaas was de publieke opinie al negatief bewerkt. De filmmakers die tegen boringen waren hadden het voor elkaar.
Het methaangas was afkomstig uit de bovenste aardlaag waar ook de drinkwatervoorraad zat en had niets met de winning van schaliegas te maken.

Mogelijke boringen naar schaliegas in Nederland worden teveel geprojecteerd op fouten in de VS. Mensen zijn al gauw geneigd te denken dat dezelfde fouten in Nederland ook gemaakt zullen worden.

Is de angst terecht?

In Nederland wordt al 50 jaar op dezelfde wijze als men nu in Brabant naar schaliegas wil boren, gas gewonnen.
De door velen gewraakte winningstechniek in Boxtel wordt door de Nederlandse Aardoliemaatschappij (NAM) al sinds de jaren zeventig toegepast bij de gaswinning in Noord Nederland. Het gesteente waarin het gas zit wordt door de NAM op vrijwel dezelfde wijze gebroken als men nu in Boxtel wil gaan doen.
Ook in Brabant in het Waalwijk veld wordt bij de winning van schalie olie fracken toegepast.
Alle boorputten in dit Waalwijk veld, niet ver van Boxtel, zijn gefract, zelfs dit jaar nog.

Volgens Frank van Bergen van TNO zijn de verschillen tussen het oude en het nieuwe fracken maar klein. Bij schaliegas wordt meer water toegepast en zijn de chemicaliën anders. Meer smeermiddelen en minder gels, maar het principe is hetzelfde.

Het gevaar van grondwatervervuiling lijkt in Nederland klein. Dat de ondergrondse scheuren tot aan de grondwaterspiegel reiken is zeer onwaarschijnlijk, stelt Van Bergen. Het fracken gebeurt op ruim 3 kilometer diepte, terwijl het water op 300 meter zit. Dat verschil is niet te overbruggen voor scheuren die normaal gesproken ongeveer 100 meter lang kunnen worden.

Ook in de VS werd de vervuiling van het grondwater niet veroorzaakt door het fracken, bleek in mei uit onderzoek van Duke University. Het methaan is waarschijnlijk via de boorputten zelf in het grondwater gelekt, doordat die slecht waren gecementeerd.

Dat is een kwestie van slecht boren en slecht toezicht – maar het had ook bij conventionele gaswinning kunnen gebeuren, in Amerika. In Nederland is het toezicht veel strenger. Het Staatstoezicht op de Mijnen schrijft voor de putten in Haaren en Boxtel een viervoudige boorputmantel voor. De water- en chemicaliënmix moet bovengronds worden afgevoerd.

Nu naar schaliegas boren of nog even uitstellen?

Toch kan de vraag worden gesteld of het niet verstandiger is het schaliegas nog een paar decennia in de grond te laten zitten, tot het echt wat waard is en de winningsmethodes beter zijn.

Dat heeft drie voordelen:

1. Er is nu geen gasprobleem, de opbrengst is over 20 of 30 jaar véél hoger
2. De winning vraagt elke kilometer een nieuwe boorput, dat is in het huidige Nederland landschappelijk en qua onteigening een probleem
3. Bij betere wintechniek kun je waarschijnlijk veel meer gas uit de grond halen. Eenmaal met de huidige technologie gefract, is het (vooralsnog) niet mogelijk het een tweede keer beter te doen.

Overigens kan het geen kwaad om door middel van proefboringen de boortechniek onder de knie te krijgen en als er inderdaad een aantoonbare hoeveelheid schaliegas wordt aangetroffen nog een aantal jaren te wachten met grootschalige winning tot de boortechnieken verbeterd zijn en de gasopbrengst groter wordt.

De redactie van Fibronot.nl verwacht dat er op termijn een economische noodzaak zal ontstaan die de winning van schaliegas noodzakelijk maakt.

Hoe gaat dat in Frankrijk en Duitsland?

De paniekreacties in Frankrijk en Duitsland om het boren naar schaliegas volledig te verbieden zijn op angst en mogelijk gebrek aan kennis gebaseerd.
Het boren naar schaliegas kan een tussenoplossing zijn in de speurtocht naar meer duurzame energie opwekking.

In Duitsland zijn volgens het Umweltbundesamt (UBA), de milieuautoriteit van Duitsland, in Nedersaksen, Noordrijn-Westfalen en Thüringen vergunningen verleend voor het opsporen van gasvoorraden. Het protest tegen de proefboringen neemt toe, valt op te maken uit de berichten in de media.

Duitsland zou vooral in de deelstaten Nedersaksen en Noordrijn-Westfalen grote schaliegasvoorraden hebben. De deelstaatregering van Noordrijn-Westfalen heeft proefboringen van energiemultinational ExxonMobil in maart van dit jaar de wacht aangezegd. Voordat de risico’s van het fracken in kaart zijn gebracht, mag geen boor de grond in. Ze stelt zich daarmee aan de zijde van burgerinitiatieven die in diverse Duitse gemeentes de proefboringen proberen te voorkomen.

Anders is de situatie in Nedersaksen. Die regering wil via de Bondsraad, de vertegenwoordiging van de deelstaten in Berlijn, het winnen van schaliegas juist stimuleren, meldde de commerciële nieuwszender N-tv in september op haar website. In Nedersaksen wordt al sinds 2008 gezocht naar schaliegasvoorraden. Er zijn ook al proefboringen verricht.

Duitsland zet na het besluit van afgelopen zomer om alle kerncentrales in 2020 te sluiten volledig in op duurzame energiebronnen als zonne-energie, wind en water. Duitsland loopt in Europa ver voorop met de ontwikkeling van duurzame energie, maar de huidige geïnstalleerde hoeveelheid opgewekte duurzame energie is bij benadering niet voldoende om de te verwachten tekorten op te vangen.

Op dit moment, oktober 2011, staan er in Duitsland 22.000 windturbines die bij elkaar 27.2 gigawatt aan elektriciteit opwekken, wat overeenkomt met 6 procent van alle opgewekte energie in Duitsland.
Wil Duitsland in 2020 niet te maken krijgen met een groot energietekort, en wil Duitsland hoofdzakelijk windenergie hebben dan moet het land binnen 10 jaar op elke vierkante kilometer minstens 10 windturbines hebben staan. Duitsland meet 357.022 km² inclusief wateroppervlakte. Voor de opwekking van alle duurzame elektriciteit met windturbines zijn ruim 350.000 windturbines nodig. Dit is op basis van het elektriciteitsverbruik in 2011.

Zelfs als Duitsland zeer grote investeringen in het opwekken van zonne-energie doet zal zonne-energie in 2020 slechts 10 procent van alle opgewekte energie uitmaken.

Het is duidelijk dat de energiepolitiek in Duitsland is ingegeven vanwege politieke redenen. Het is ook duidelijk dat Duitsland niet alléén op duurzame energie kan inzetten. Bij windstil en bewolkt weer zal het land dan volledig afhankelijk zijn van buitenlandse energie. Of Duitsland, maar ook de omringende landen daarop zitten te wachten valt te betwijfelen.
Politici zullen in 2020 met spijt terug denken aan de tijd dat ze het boren naar schaliegas hebben gestopt. Of gaat Duitsland massaal de enorme voorraad vervuilende bruinkool weer benutten voor het opwekken van elektriciteit?


Frankrijk verbiedt boren naar schaliegas

Donderdag 6 oktober 2011

In Frankrijk is de techniek van fracking recentelijk verboden en de positie van de natuurbeschermingsorganisaties is dat de werkelijke milieueffecten van schaliegas eerst volledig uitgezocht moeten zijn en het betrokken bedrijfsleven hierover volledig openheid moet geven, voordat fracking toegestaan kan worden. Dat laatste zal lastig zijn, omdat de winbedrijven – in de USA – de samenstelling van de gebruikte chemicaliën zien als bedrijfsgeheim en geen openheid geven over de samenstelling.

Frankrijk verbiedt dus het winnen van schaliegas via het spuiten van vloeistof onder hoge druk in de bodem. Volgens Nathalie Kosciusko-Morizet, de Franse minister van milieu, brengt de winning van dit zogeheten onconventionele gas te grote risico`s voor de omgeving met zich mee.

Frankrijk is het eerste land dat een dergelijk verbod uitvaardigt. Schaliegas is ook in Nederland niet onbekend, hier wordt ook naar het onconventionele gas geboord. Het Franse verbod betekent onder meer dat de vergunningen van het Franse Total en het Amerikaanse bedrijf Schuepbach zijn ingetrokken.

Zij hadden vergunningen om op drie plekken in de Aveyron, de Ardèche en de Drôme in het zuiden van Frankrijk naar schaliegas te boren. Beide bedrijven zijn onaangenaam verrast door het verbod. Total wil onder meer weten op basis van welke wettelijke gronden het besluit tot verbod is genomen.


 

Groot-Brittannië vindt enorme voorraad schaliegas

Donderdag 22 september 2011

In het Britse Blackpool heeft energiebedrijf Cuadrilla Resources een enorme voorraad schaliegas ontdekt. De vondst kan duizenden banen opleveren en de Britse energiemix op zijn kop zetten. Maar er is ook controverse rond het “fraccen”, de techniek waarmee het gas gewonnen wordt, en de gevolgen daarvan voor milieu en volksgezondheid.

Volgens Cuadrilla Resources wijzen testboringen rond Blackpool op een voorraad van 5.600 miljard kubieke meter gas, vergelijkbaar met de Britse invoer van gas voor ongeveer vijftig jaar. Het bedrijf maakt zich sterk dat er achthonderd bijkomende bronnen geboord kunnen worden in het gebied, goed voor meer dan vijfduizend banen. De voorraad zou een “schaliegasrevolutie” kunnen leiden die vergelijkbaar is met die in de VS, zegt het bedrijf.


Forse gasbel onder Twente en Achterhoek

Zaterdag 17 september 2011

Een gasbel in de diepe ondergrond lijkt een geschenk uit de hemel nu de Nederlandse gasvoorraad langzaam maar zeker opraakt. Ook onder Twente en de Achterhoek liggen grote voorraden gas in steenkoollagen. Maar de schade aan milieu, natuur en landschap dreigt bij winning desastreus te worden.

In de steenkoollagen onder Twente en de Achterhoek liggen grote hoeveelheden steenkoolgas die het Australische bedrijf Queensland uit Brisbane naar boven wil halen. In heel Nederland ligt 500.000 miljard kubieke meter steenkool- en schaliegas klaar, dat is meer dan de aardgasbel onder Slochteren.

Het ministerie van Economische Zaken heeft Queensland een concessie verleend om naar gas te boren in Twente en de Achterhoek. De provincie Gelderland verzet zich hevig tegen proefboringen, maar in Overijssel is het stil. De provincie noch de betrokken gemeenten lijken zich al te druk te maken over de mogelijke gevolgen van steenkoolgaswinning.

„We staan in Overijssel nog aan het begin van de maatschappelijke discussie. Tot nog toe lijkt niemand te beseffen wat er gaat gebeuren bij winning van het steenkoolgas”, aldus Gerben Mensink van Natuur en Milieu Overijssel. Samen met de Gelderse Milieufederatie is de organisatie een handtekeningenactie tegen steenkoolgaswinning in Oost-Nederland begonnen.

De milieuorganisaties zijn er faliekant tegen vanwege het gevaar voor ernstige milieuvervuiling door het gebruik van chemicaliën. Tevens zouden boortorens en een dicht netwerk aan verlichte pompstations met een wirwar aan water- en gasbuizen een aantasting betekenen voor natuur en landschap. Ook wordt vervuiling van grondwater gevreesd, reden waarom ook waterleidingbedrijf Vitens aan de bel trok. Vitens wil weten of de drinkwatervoorziening in gevaar komt.

In Brabant wil het bedrijf Cuadrilla Resources, dat een concessie verwierf, een proefboring uitvoeren op een industrieterrein in Boxtel. Tegen deze plannen is lokaal massaal verzet gerezen. De Tweede Kamer besprak deze week de situatie met exploitatiebedrijven, deskundigen en bestuurders uit Brabant. Bestuurders vrezen ernstige gevolgen voor milieu en landschap. Minister Verhagen heeft de proefboring tijdelijk stilgelegd na berichten over aardbevingsgevaar bij winning in Engeland. Hij wil nader onderzoek. Ook al is de gasbel economisch zeer aantrekkelijk, de bedenkingen zijn groot.


Tweede Kamer zet vraagtekens bij proefboring schaliegas

Donderdag 15 september 2011

De meningen over de wenselijkheid van het boren naar schaliegas staan haaks op elkaar. Dat merkten leden van de Tweede Kamer tijdens een hoorzitting over de relatief nieuwe energiebron. Tijdens de bijeenkomst met belanghebbenden en deskundigen probeerden ze meer inzicht te krijgen in de kansen en risico’s. Het aanboren van schaliegas, dat vooral in Noord-Brabant in de bodem zit, is omstreden.

Schaliegas zit opgesloten in diepe steenlagen. Om het eruit te halen, moet het gesteente ‘gekraakt’ worden, door er water met zand en chemicaliën onder hoge druk in te pompen.

Aardschokken

In landen waar al veel naar schaliegas wordt geboord, zoals de VS, maken sommige omwonenden van de boorputten zich zorgen over mogelijke vervuiling en aardschokken. Het Britse bedrijf Cuadrilla wil proefboringen gaan doen in de Brabantse gemeenten Boxtel en Haaren. Voor de locatie in Boxtel is al een vergunning verleend.

Tijdens de hoorzitting kwam aan het licht dat er nog grote onduidelijkheden zijn rond schaliegas. Zo lopen de schattingen van de hoeveelheid winbaar gas in de Brabantse bodem uiteen. Optimitische cijfers geven aan dat de totale Nederlandse gasvoorraad met 40 procent stijgt als we het beschikbare schaliegas gaan meerekenen. Sommige wetenschappers lieten tegen de Kamercommissie weten dat ze van veel voorzichtiger schattingen uitgaan.

Gouden kans

Reden voor de bezorgde bewoners om zich hardop af te vragen waarom de ontginning van het schaliegas eigenlijk nodig is. Maar volgens Cuadrilla en andere vertegenwoordigers van het bedrijfsleven laten we een gouden kans liggen als de proefboring niet kan doorgaan.

Ook in andere landen leidt schaliegas tot verhitte debatten. In de VS wordt het op grote schaal gewonnen, daar zijn inmiddels bijna 500.000 boorputten. Maar bijvoorbeeld Frankrijk heeft een stop afgekondigd op het boren naar schaliegas.


Gasexperts zeggen: laat energiebron niet onbenut wegens misstanden bij winning in de VS

Woensdag 14 september 2011

Nederland moet zich niet laten afschrikken door angstverhalen, maar aansturen op het winnen van schaliegas. Deze vorm van aardgas kan een waardevolle aanvulling zijn op de bestaande gaswinning, zeker nu het Groninger gasveld begint leeg te raken.

Dat zeggen aardgasdeskundigen voorafgaand aan een hoorzitting over onconventioneel aardgas, vandaag in de Tweede Kamer.

Zij stellen dat milieuproblemen zoals in de VS kunnen worden vermeden door goede regelgeving. Daar klagen omwonenden van boorlocaties over bodemverontreiniging en vervuild drinkwater.

‘In de VS konden sommige gasbedrijven er een rommeltje van maken, omdat zij aan veel minder regels zijn gebonden’, legt gasonderzoeker Ruud Weijermars van de TU Delft uit. ‘Met goede regelgeving voorzie ik hier geen Amerikaanse toestanden. We moeten dit niet laten liggen vanwege angst.’

De belangrijkste reden waarom Nederland moet aansturen op schaliegaswinning is volgens deskundigen de energiezekerheid. Conventionele gasvelden raken de komende decennia uitgeput. Om niet te afhankelijk te worden van buitenlandse brandstoffen moet Nederland op zoek naar alternatieven uit eigen bodem. De deskundigen hopen dat een serie proefboringen duidelijk maakt welke rol schaliegas daarbij kan spelen. Want er is nog weinig bekend over de Nederlandse voorraden.

Schaliegas zit in zeer dicht gesteente. Daarom werd het tot voor kort als onwinbaar beschouwd. Maar door verbeterde technieken en een gunstige ontwikkeling van de gasprijzen heeft schaliegaswinning in de VS een hoge vlucht genomen. Daar spreekt men zelfs van een schaliegasrevolutie.

In Nederland wordt het nog niet gewonnen, maar staatsbedrijf Energiebeheer Nederland wil met commerciële partijen proefboringen uitvoeren in Brabant en Oost- Nederland. Daaruit moet duidelijk worden hoeveel schaliegas er is en wat daarvan winbaar is.

Schattingen over dat potentieel lopen fors uiteen, van 100 miljard tot 100.000 miljard kubieke meter. Ter vergelijking: het gasveld in Slochteren bevatte oorspronkelijk circa 2800 miljard kubieke meter aardgas. ‘Het grote verschil tussen de schattingen komt doordat er nauwelijks gericht onderzoek is gedaan’, zegt Frank van Bergen, geoloog bij TNO. ‘We weten dat er schaliegas in de bodem zit, maar verder kunnen we er weinig over zeggen.’

De kans bestaat dus dat het slechts om kleine hoeveelheden gaat. ‘Maar als het geld oplevert en als het kan binnen milieurandvoorwaarden, dan moet Nederland geen nee zeggen tegen winning. Ook bij kleine velden gas en groen gas gaat het niet altijd om kolossale hoeveelheden’, zegt Herman Snoep van het Energieonderzoek Centrum Nederland (ECN). ‘Er bestaat geen grote gouden oplossing voor het energievraagstuk. Dus als je een kans hebt om schaliegas te winnen, moet je die grijpen.’

De normale gaswinning in Nederland zal snel gaan teruglopen. Dat begint met de kleine gasvelden en vanaf 2020 zakt ook de productie van het Groninger veld in rap tempo. Daardoor dalen de aardgasbaten naar verwachting jaarlijks met € 250 miljoen, wat neerkomt op een verlies aan overheidsinkomsten van € 2,5 miljard in 2020.

‘Er is dus veel te verliezen als we de winning van schaliegas laten liggen’, meent Weijermars van de TU Delft. Hij wijst erop dat aardgas in Europa nu al twee keer zo duur is als in de VS. ‘Dat schaadt onze concurrentiepositie. We moeten daarom elke mogelijkheid aangrijpen om goedkope energie te winnen. En fossiele brandstoffen zijn nog altijd het goedkoopst.’

Alle economische argumenten ten spijt groeit de weerstand tegen schaliegas. Bezorgde burgers in Brabantse gemeenten zoals Haaren keren zich tegen voorgenomen proefboringen en dinsdag riep Milieudefensie de overheid op om schaliegas ‘in de ijskast’ te zetten. Zij vrezen taferelen zoals geschetst in de Amerikaanse documentaire Gasland, waarin een inwoner van Pennsylvania het water uit zijn keukenkraan in de fik steekt. Volgens de film is het water verontreinigd met methaan, door schaliegasboringen in de buurt.

Bij schaliegaswinning worden grote hoeveelheden water, zand en chemicaliën in de bodem gespoten. Die zijn nodig om haarscheurtjes in de schalielagen te maken zodat het gas kan stromen. ‘Ik snap dat mensen daar bang van worden, maar dat is onnodig’, stelt Weijermars. ‘Bedrijven kunnen ook kiezen voor niet-giftige toevoegingen aan de boorvloeistof. Grondwaterverontreiniging is ook bij normale gaswinning een risico. Daar gaat het al 50 jaar netjes.’

Tegenstanders vinden dat Nederland zich beter kan richten op groene energie in plaats van een nieuwe fossiele brandstof. Maar volgens Snoep van ECN botsen schalie en groen niet. ‘De Europese groene doelen staan al vast, 20% duurzame energie in 2020’, legt hij uit. ‘Daar zet schaliegas geen rem op. Het gaat eerder ten koste van kolen of aardgas dat van ver weg komt, zoals van bij de Noordpool.’

Volgens Weijermars is de rentabiliteit het grootste obstakel voor schaliegas. ‘De marges op de winning zijn bijzonder laag. Daarom moeten de kosten omlaag door technologische innovatie.’ Hij hoopt dat Nederland als gasland daarbij een rol kan spelen.


Strijd tegen gasboring Boxtel lijkt gestreden

Maandag 12 september 2011

Terwijl het Brabantse dorp Haaren vorig weekeinde uitliep voor een manifestatie tegen de winning van schaliegas, lijkt het protest in Boxtel tegen een aanstaande proefboring verstomd. De meeste bewoners van de doodlopende weg die uitkomt op de boorlocatie hebben hun protest gestaakt.
Alleen Natasja en Dirk van Oerle, die vrezen voor hun gezondheid en het woongenot in hun opgeknapte boerderij, zijn nog strijdvaardig.

Dinsdag staan ze bij de bestuursrechter in Den Bosch tegenover de gemeente die aan het bedrijf Cuadrilla een bouwvergunning verleende voor de proefboring. ,,Niemand wil toch een boortoren in zijn voortuin.’’

Toestemming
,,Boxtel heeft toestemming gegeven voor de proefboring. Schaliegas is een relatief duurzame fossiele brandstof en mogelijke gaswinning betekent een economische impuls’’, schreef de gemeente minder dan een jaar geleden in een eerste bericht aan de omwonenden.

Effecten
Maar niet alleen in de buurt sloeg de twijfel snel toe, blijkt uit het laatste bericht dat wethouder Peter van de Wiel in de buurt liet bezorgen: ,,Boxtel heeft vanwege berichten over aardbevingen gevraagd om een onafhankelijk onderzoek naar alle mogelijke effecten van een proefboring. De gemeente heeft het boorbedrijf opgeroepen de uitkomst af te wachten.’’

Boerenverstand
Natasja van Oerle blikt terug: ,,De gemeente heeft heel snel een vergunning afgegeven. De wethouder zal zich nu wel op het achterhoofd krabben. Ik ben benieuwd hoe de gemeente nu reageert in de rechtszaak.’’ Ze maakt zich vooral zorgen over de gezondheid van haar twee dochters, vijf paarden, haar man en zichzelf. ,,Als je gaat boren in een diepe steenlaag heeft dat ook consequenties voor de rest van de bodem, zegt mijn boerenverstand. Als je een boek uit de stapel haalt zakt ook de rest in.’’

Chemicaliën
Het gezin vreest bijvoorbeeld voor het drinkwater door het gebruik van chemicaliën bij het boorproces. ,,Cuadrilla zegt dat er geen risico bestaat. Misschien valt het inderdaad mee, maar dat kunnen we pas achteraf zeggen. Ik koop daar niks voor. Schade aan ons huis is nog te vergoeden maar de gezondheid van mij en mijn kinderen is niet te koop.’’

Doorzetten
Van Oerle onderkent dat haar persoonlijke belang in geen verhouding staat tot het grotere belang van de gaswinning. ,,Maar we zijn streberig genoeg om door te zetten.’’


Milieueffecten schaliegaswinning nog onbekend

Zondag 11 september 2011

Om schaliegas uit de diepe steenlagen te krijgen, moeten honderden liters chemicaliën in de grond worden gepompt.
Onduidelijk is nog wat de effecten daarvan zijn als in Brabant geboord gaat worden. Groenlinks wil daarom, dat gestopt wordt met schaliegas zolang de milieueffecten niet zijn onderzocht.

Veel vervuiling in de Verenigde Staten
Een uiterst vervuilende manier van gaswinning die in de Verenigde Staten al op grote schaal wordt toegepast met desastreuze gevolgen voor het drinkwater, zo bleek uit de documentaire Gasland die Tegenlicht zondagavond 4 september uitzond. Terwijl een Europese studie haar twijfels uit over schaliegasboringen, omdat nog onduidelijk is wat de effecten op het milieu en ons drinkwater zijn, is er ook in Nederland toestemming gegeven voor proefboringen in Brabant. GroenLinks wil dat er onmiddellijk gestopt wordt, totdat de schadelijke effecten op het milieu onderzocht en bekend zijn.

Boorstop in Frankrijk
GroenLinks-Europarlementariër Bas Eickhout stelde eerder al schriftelijke vragen aan de Europese Commissie over de schadelijke gevolgen van het boren naar schaliegas. Uit de antwoorden blijkt dat de Europese Commissie ook nog niet precies weet wat de millieueffecten precies zijn.
Op initiatief van GroenLinks komt er op woensdag 14 september in de Tweede Kamer een hoorzitting over het boren naar schaliegas in Nederland. In Frankrijk is er al een voorlopige boorstop afgekondigd.


Indrukwekkende documentaire over de gevolgen van schaliegaswinning in de VS

Zondag 11 september 2011

Op 4 september vertoonde de VPRO de documentaire Gasland waarin een filmproducent in de VS gevolgd wordt die een aanbod kreeg om zijn land te leasen zodat er naar schaliesgas geboord kon worden.

Filmmaker Josh Fox, woonachtig in het waterwingebied van New York, kan zijn land leasen aan een bedrijf dat gaswinning op zijn terrein wil gaan doen. Voor 100.000 dollar. Zo’n aanbod kun je moeilijk afslaan. Maar Fox vertrouwt het niet.
Het is het begin van een roadmovie langs de boorputten in de VS.
Schaliegas wordt gezien als een ideale oplossing om de schaarste te overbruggen nadat de aardolie is uitgeput en duurzame energie op wereldschaal nog niet echt op gang is. In de VS zijn al tienduizenden boorputten geslagen om het gas met behulp van veel chemicaliën aan de aardlagen te onttrekken.

De achtertuin van filmmaker Fox
De achtertuin van Josh Fox is nu nog een idyllisch bos
maar wat zal schaliegaswinning met zijn land doen?

In GASLAND reizen we door de VS met Fox die, door het leasecontract dat hij kreeg opgestuurd, nieuwsgierig werd naar de ervaringen van mensen die al voor het geld zijn gezwicht. Het is geen reis door Amerika waar je vrolijk van kunt worden. Tal van mensen hebben op zijn minst drinkwatervervuiling, en anders wel gezondheidsklachten of onverkoopbaar land. Onderweg blijkt de stoet van benadeelden die door de Gascowboys wordt achtergelaten, alsmaar groter. En als duidelijk wordt hoe de boorbedrijven het met de politiek geregeld hebben, dat alle booractiviteiten van de normale milieuregels zijn uitgezonderd, houdt Fox het voor gezien; er komt geen handtekening onder het contract.

Op 14 september houdt de Tweede Kamer een hoorzitting over de risico’s van de winning van schaliegas uit diepe aardlagen in Nederland. Er is al toestemming voor een proefboring in het Brabantse Boxtel.


Haaren vreest boringen schaliegas

Maandag 5 september 2011

Inwoners van het Brabantse Haaren maken zich grote zorgen over een voorgenomen proefboring naar schaliegas net buiten hun dorp. Dat bleek afgelopen zaterdagavond tijdens een openbare discussie georganiseerd door de gemeenteraad.

Verontruste inwoners zijn bang voor grondwaterverontreiniging en ze vrezen dat het landelijke gebied rond Haaren vol komt te staan met boortorens. ‘Schaliegas stinkt’, is de slogan die her en der in het dorp te lezen valt.

Schaliegaswinning omstreden
Schaliegaswinning is een relatief nieuw fenomeen en in Nederland wordt het nog niet gedaan. Het gaat om aardgas dat in zeer dicht en diepgelegen gesteente zit. Het werd lange tijd als onwinbaar beschouwd, maar nieuwe technieken hebben daar verandering in gebracht. In de VS wordt het al volop gewonnen. Daar spreekt men van een schaliegasrevolutie.

Maar schaliegas is omstreden. Om het te winnen, moeten er haarscheurtjes in het gesteente worden gemaakt. Daarvoor wordt onder hoge druk een mengsel van zand, water en chemicaliën in de bodem gespoten. In de VS klagen omwonenden van boorlocaties over vervuild drinkwater.

Haaren
Volgens geologen zit ook in de Nederlandse bodem schaliegas, vooral in Brabant. Het ministerie van Economische Zaken wil weten of dit op een rendabele manier kan worden gewonnen en heeft een aantal vergunningen uitgegeven voor proefboringen, waaronder een boring in Haaren.
Voor de boor de grond in kan, moet de gemeente Haaren daar ook in toestemmen. Maar de gemeenteraad is er nog niet uit. Om de stemming onder de inwoners te peilen, werden zij uitgenodigd voor een publieke discussie.

Proefboring
Zo verzamelden zich zaterdagavond een kleine 150 belangstellenden op het dorpsplein voor het gemeentehuis om zich te buigen over de voors en tegens. Namens de voorstanders sprak Frank de Boer, directeur van gasbedrijf Cuadrilla, dat de proefboring wil uitvoeren. De tegenstanders werden vertegenwoordigd door Willem Jan Atsma, voorzitter van de actiegroep Schaliegasvrij Haaren.
‘Een proefboring is een eerste stap naar daadwerkelijke winning in de regio’, houdt Atsma het publiek voor. ‘Dat betekent een grote hoeveelheid boorputten in onze mooie omgeving. Er gaan dan veel chemicaliën de bodem in en we weten niet wat daarmee gebeurt.’

Onafhankelijk onderzoek
Volgens Atsma kan Cuadrilla niet aantonen dat boringen in Brabant beter zullen verlopen dan bij andere bedrijven, waarmee hij refereert aan misstanden rond boorbedrijven in de VS. ‘Wij willen een verbod op proefboringen tot echt onafhankelijk onderzoek heeft aangetoond dat schaliegas veilig kan worden gewonnen.’
Directeur De Boer van Cuadrilla begrijpt Atsma’s bezorgdheid, maar hij vindt de angst voor milieuverontreiniging onnodig. Hij gaat in de op de documentaire Gasland, die op een groot scherm op het dorpsplein wordt vertoond. Daarin is te zien hoe een man uit Pennsylvania het water uit zijn keukenkraan in brand steekt. Door schaliegaswinning in de buurt zou er veel methaan in het water zitten.

Kan niets misgaan
‘Zoiets kan bij ons gewoon niet gebeuren’, zegt De Boer. ‘De wet- en regelgeving is bij ons veel strenger dan in de VS. Om onze boorschacht zitten meerdere lagen beton en het ‘fraccen’, het maken van de haarscheurtjes in de schalie, gebeurt ver onder het grondwaterniveau, op 3,5 tot 4 kilometer diepte. Er kan niets misgaan.’

Atsma is niet overtuigd. ‘BP was ook niet van plan om fouten te maken. Er kan wel van alles fout gaan. En Murphy’s law zegt dat als er iets mis kan gaan, het ook misgaat.’

Publiek sceptisch
Ook het toegestroomde publiek is er niet gerust op. Dat blijkt uit de vele vragen die De Boer moet beantwoorden. ‘Hoe zit het met dat vieze bruine water dat in de fik vliegt’, vraagt een mevrouw. ‘Met onze boortechniek is vervuiling van het grondwater uitgesloten’, herhaalt De Boer. ‘Wat is het verschil met boringen zoals de NAM die al doet’, wil een meneer weten. ‘De technieken die wij gebruiken worden al tientallen jaren toegepast, alleen nu doen we dat op grotere diepte’, antwoordt De Boer.

Het publiek blijft sceptisch. Dat blijkt als zij hun mening mogen geven over stellingen van de gemeenteraad. Ben je het oneens met de stelling, dan ga je bij de rode lampen staan. Ben je het eens, dan ga je bij de groene lampen staan, luidt de instructie. Bij de stelling ‘Geen boortorens in ons buitengebied’, stelt vrijwel iedereen zich op bij de groene lampen.


Shell krijgt schaliegas-contract Oekraïne

Donderdag 1 september 2011

Shell heeft met de Oekraïense autoriteiten een contract gesloten voor de exploratie van schaliegas. Dat maakte de Oekraïense staatsgasmaatschappij donderdag bekend. De totale waarde van de investeringen kan oplopen tot $ 800 miljoen (ongeveer € 555 miljoen).

Topman Peter Voser van Shell liet weten dat het bedrijf circa $ 200 miljoen gaat uitgeven voor onderzoek en nog eens $ 600 miljoen voor de exploratie.

Schaliegas wordt gewonnen uit kleisteenlagen. Het is over het algemeen moeilijk toegankelijk. Shell boort al naar schaliegas in onder meer China en de VS.

Rusland

Voor Oekraïne gaat het om het eerste contract voor de winning van het gas dat het land uitgeeft. Oekraïne wil de gasproductie opvoeren om minder afhankelijk te worden van de import uit Rusland.

De twee landen kunnen het al jaren niet definitief eens worden over de prijs die Oekraïne voor het Russische gas moet betalen. De ruzies leidden de afgelopen jaren onder meer tot een incidentele afsluiting van de gaskraan richting de Europese Unie.


Uitstel proefboringen naar schaliegas in Boxtel

Vrijdag 26 augustus 2011

Als er al in Boxtel naar schaliegas geboord mag worden, dan gebeurt dit op zijn vroegst in februari. De boor die het Engelse bedrijf Cuadrilla hierbij wil gebruiken, kan niet eerder naar Nederland komen.

Boringen met dit apparaat in het noorden van Engeland duren langer dan verwacht door onverwacht harde gesteenten.

Pas boren als er geen risico’s meer zijn
In juni bepaalde minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie dat er in ons land pas mag worden geboord, wanneer alle risico’s van deze activiteiten zijn weggenomen.

“Ik kan u verzekeren”, zo schreef Verhagen toen aan de Tweede Kamer, “dat indien blijkt dat er sprake is van onacceptabele risico’s, er geen boringen naar schaliegas zullen plaatsvinden.” Hij wil het licht pas op groen zetten wanneer de veiligheid is verzekerd en ‘afdoende rekening is gehouden met de onderzoeksresultaten van de aardbevingen in het Verenigd Koninkrijk.’

Risico-onderzoek loopt nog
Een woordvoerder van Cudarilla verwacht dat vóór het eind van dit jaar het onderzoek naar de risico’s is afgerond. Het bedrijf wilde rond deze tijd in Boxtel beginnen met voorbereidende werkzaamheden. Ook die zijn uitgesteld.


VS: Schaliegas bedreigt Rusland als energiemacht

Zaterdag 30 juli 2011

Het commercieel gebruik van schaliegas tast de positie van Rusland als gasleverancier. Dit zegt het Baker Institute van de Amerikaanse Rice University. De universiteit deed onderzoek naar alle facetten rondom schaliegas in opdracht van het Amerikaanse Ministerie van Energie.

1,13 miljard kubieke meter per dag

Door exploitatie van schaliegas zullen wereldwijde gasvoorraden diversifiëren en netwerken van pijpleidingen minder cruciaal maken. De verwachting is dat de productie van schaliegas tot 2040 zal verviervoudigen tot 1,13 miljard kubieke meter per dag. Rusland heeft op dit moment 27 procent in handen van de Europese gasmarkt, die zou in 2040 zijn teruggevallen tot ongeveer dertien procent. Op dit moment bevindt de grootste voorraad aardgas zich in Siberie, waar 48 duizend miljard kubieke meter gas is opgeslagen. Op de Europese markt wordt per jaar ongeveer 500 miljard kubieke meter verbruikt.

Politiek belang

Volgens het rapport kan de positie van de VS politiek versterkt worden door de verschuivende machtsverhoudingen. In het rapport staat dat ‘een meer energie-onafhankelijk Europa beter gepositioneerd zal zijn om zich achter de Verenigde Staten te scharen in internationale kwesties die niet de volledige steun hebben van Rusland. Er wordt ook opgemerkt dat de commerciële exploitatie van schaliegas in Europa wellicht zal worden afgeremd door grondbezit en ecologische bezwaren.

Exploitatie

De VS bereidt in verschillende Europese landen exploitatievergunningen voor zoals het Verenigd Koninkrijk, Roemenië, Polen en Oekraïne. Het laatste land is saillant omdat deze nu in grote mate van Rusland afhankelijk is. Het Baker Institute denkt dat de Russische SouthStream-pijpleiding nooit zal worden gebouwd, terwijl de Arctische gasvoorraden van Rusland pas over twintig jaar zouden worden aangeboord. Ook wordt opgemerkt dat de Europese Nabucco-pijpleiding op Irak zou kunnen worden gericht in plaats van op de Kaspische producenten.

Download hier het rapport van het Baker Institute van de Amerikaanse Rice University


Veiligheid drinkwater niet zeker bij boren naar schaliegas

Vrijdag 22 juli 2011

Vewin, de overkoepelende organisatie van drinkwaterbedrijven in Nederland, vindt dat er alleen proefboringen naar schaliegas kunnen plaatsvinden als uit onderzoek blijkt dat het grondwater geen gevaar loopt. ‘Daarover hebben we nu onvoldoende informatie’, zegt woordvoerder Cees Verkerk van Vewin.

Gevolgen schaliegaswinning onbekend
Minister Verhagen (EL&I) heeft recentelijk in een brief aan de Tweede Kamer laten weten dat ‘Voordat er daadwerkelijk geboord wordt, zal worden geborgd dat de veiligheid – op het moment dat (proef)boringen plaatsvinden – is verzekerd.’

Veiligheid
Vewin vindt dat daarbij gekeken moet worden naar de chemicaliën die worden gebruikt in het proces om gas vrij te maken uit de kleihoudende lagen. Deze manier van gaswinning mag geen enkel risico opleveren voor de drinkwaterbronnen.
Verhagen heeft de Tweede Kamer een onderzoek toegezegd waaruit moet blijken of de veiligheid van het grondwater is geborgd. Vewin vindt dat eerst duidelijkheid moet komen over de gevolgen voordat vergunningen worden verleend.

Proefboringen
Verkerk: ‘Er mag pas worden geboord als de drinkwatersector akkoord gaat. Wij zijn heel benieuwd of het veilig kan, daar gaat het om. Laat het maar zien.’ Vewin wil graag betrokken zijn bij het onderzoek en samenwerken met de overheid en het bedrijf dat de proefboringen wil uitvoeren. Dit speelt met name in Noord-Brabant en Gelderland.

Chemicaliën
Bij het boren naar schaliegas wordt gebruik gemaakt van chemicaliën. Drinkwaterbedrijven vrezen dat die in het grondwater terecht komen.

Goudzoekers
In het VPRO programma Goudzoekers laat Brabant Water bij monde van directeur Guïljo van Nuland weten over te weinig informatie te beschikken om een goede risico-analyse te maken rondom Schaliegasboringen. Van Nuland: “Als fouten worden gemaakt bij de boring is de kans op vervuiling van drinkwaterbronnen aanwezig.” Ook Vewin vindt dat eerst duidelijkheid moet worden verschaft over de gevolgen van Schaliegaswinning voor drinkwaterbronnen.


Proefboren schaliegas op Veluwe uitstellen

Donderdag 23 juni 2011

De Gelderse Milieufederatie heeft 22 gemeenten op de Veluwe (waaronder Apeldoorn, Epe en Brummen) en in de Achterhoek  een brief gestuurd met een oproep bij het Rijk aan te dringen op een voorlopig verbod op proefboringen naar  steenkool- of schaliegas.

Het gaat om proefboringen die het Australische bedrijf Queensland Gas Company wil doen in de Achterhoek en op de Veluwe. Daarvoor heeft het ministerie van Economische Zaken in 2009 toestemming verleend, maar de Provincie Gelderland en de Gelderse Milieufederatie hebben daar bezwaar tegen aangetekend.

De Gelderse Milieufederatie wil een uitstel van de proefboringen zolang er onduidelijkheid is over nut en noodzaak ervan en over de effecten op de ondergrond en het grondwater. Dat heeft te maken met het feit dat bij het boren naar dit gas veel boorgaten worden gemaakt. Als gevolg daarvan kunnen lagen die ondermeer grondwater tegenhouden lek worden geprikt, wat weer gevolgen voor de grondwaterstand kan hebben.

Verder is de winning van schaliegas omstreden door het vrijkomen van grote hoeveelheden methaan die weglekken tijdens de winning en het gebruik van chemicaliën.


Voorlopig geen proefboringen naar schaliegas in Brabant

Woensdag 22 juni 2011

De komende maanden vinden er in Brabant geen proefboringen naar schaliegas plaats. Minister Maxime Verhagen van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie heeft dit besloten.

Eerst moeten volgens de bewindsman alle risico’s van deze activiteiten zijn weggenomen.

Aardbevingen
De beslissing van Verhagen komt twee weken na aardbevingen, begin deze maand in Engeland waar Cuadrilla al naar schaliegas boort. Vanuit ons land is het bedrijf om opheldering gevraagd. Cuadrilla wil ook in Boxtel en Haaren gaan boren.

‘Ik kan u verzekeren,’ zo schrijft Verhagen aan de Tweede Kamer, dat indien blijkt dat er sprake is van onacceptabele risico’s, er geen boringen naar schaliegas zullen plaatsvinden.’ Hij wil het licht pas op groen zetten wanneer de veiligheid is verzekerd en ‘afdoende rekening is gehouden met de onderzoeksresultaten van de aardbevingen in het Verenigd Koninkrijk.’

Onlangs pleitten Gedeputeerde Staten nog vergeefs voor een zogeheten moratorium. Jules Iding noemde het toen uitermate teleurstellend dat Verhagen niet rustiger aan wil doen met de proefboringen. De provinciebestuurder vindt dat de bewindsman zich schuldig maakt aan minachting van de Brabanders.

BGS
De Britse geologische dienst BGS heeft over de laatste aardbeving op 27 mei in Blackpool gezegd dat het epicentrum lag op 500 meter van de plek waar Cuadrilla boort. De diepte werd bepaald op ongeveer 2 kilometer.

De schokgolven waren vergelijkbaar met de zwaardere beving op 1 april. Kort voor beide bevingen werd water in de grond geïnjecteerd, een bekende oorzaak voor kleinere bevingen.

De omstandigheden ‘suggereren’ dat er een verband mogelijk is, aldus de voorzichtige eerste conclusie van de BGS.


Proefboringen schaliegas gaan door

Woensdag 8 juni 2011

Minister Maxime Verhagen (Economische Zaken) ziet vooralsnog geen reden om een proefboring naar schaliegas in Noord-Brabant tegen te houden. Voor eventueel definitieve boringen, moet opnieuw toestemming worden verleend.

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft hij woensdag dat in ons land ruime kennis en ervaring aanwezig is met het boren naar gas en de veiligheid voor mens en milieu gewaarborgd is.

Onderzoek gevolgen
Het Britse bedrijf Cuadrilla liet juist woensdag weten de ingenieursbureaus Haskoning en Oranjewoud onderzoek te laten doen naar gevolgen van een proefboring naar schaliegas in Boxtel.

Andere bodem
De bureaus hebben de opdracht gekregen om de overwegend positieve resultaten van een Engels onderzoek te vertalen naar de situatie in Boxtel, waar de geologische samenstelling van de bodem anders is en bovendien relatief diep geboord moet worden.

Onrust
Over de proefboring naar schaliegas is recentelijk veel onrust ontstaan. In Duitsland en Frankrijk wordt pas op de plaats gemaakt met de boringen. Onder meer de provincie Noord-Brabant en de gemeente Boxtel vroegen minister Verhagen om een onafhankelijk onderzoek.

2 vergunningen
Volgens Verhagen zijn proefboringen en testen nodig om duidelijk te krijgen hoeveel gas er is en waar het zit. Ook kan dan duidelijk worden of het gas in de toekomst goed gewonnen kan worden. Tot op heden zijn er 2 vergunningen verleend voor het opsporen van schaliegas.

Verhagen wijst erop dat als er later sprake is van winning van het gas, hij daar eerst apart toestemming voor moet verlenen.

Wethouder Peter van de Wiel van Boxtel is nog niet tevreden en laat desgevraagd weten dat alle schijn van partijdigheid moet worden vermeden om het publiek te overtuigen en gerust te stellen. De wethouder mist in het Engelse rapport bovendien de risico’s van aardbevingen die zich kortgeleden hebben voorgedaan in de regio van de proefboring in Engeland.


TNO: “Grootschalige winning schaliegas pas over 5 jaar aan de orde”

Vrijdag 27 mei 2011

Afgelopen woensdag, 25 mei, werden inwoners van Boxtel ingelicht over de plannen om in hun gemeente een eerste proefboring naar schaliegas te doen.
Het grootschalig winnen van schaliegas is nog niet aan de orde en wordt pas over 5 tot jaar 10 jaar verwacht. Dit blijkt uit een eerste verkennend onderzoek van TNO.

Huidige alternatieve energie technologieën zijn nog onvoldoende ontwikkeld om fossiele brandstoffen te vervangen. Tot het moment dat we volledig kunnen overgaan op duurzame alternatieven zijn we afhankelijk van olie, kolen en gas. Hiervan is gas de schoonste en bovendien flexibel in te zetten om piekbelasting op te vangen. Gas is voor Nederland al 50 jaar belangrijk als energiebron, maar ook voor inkomsten in de vorm van aardgasbaten.

Nederland kent een aantal grote gasreservoirs zoals het Slochteren gasveld in Groningen. De hoeveelheid gas in deze reservoirs is echter eindig. Voor de energievoorziening is het mogelijk om buitenlands gas te importeren, maar hierdoor wordt Nederland afhankelijker van gasleverende landen, zoals Rusland. Om dit zo lang mogelijk uit te stellen wordt er gezocht naar nieuwe mogelijkheden om gas te winnen. Een van deze nieuwe voorraden zou het zogenaamde schaliegas kunnen zijn.
Schaliegas
Schaliegas is aardgas dat “opgesloten” zit in kleisteenlagen in de ondergrond. Deze lagen worden ook wel ‘schalies’ genoemd. Uit een eerste verkennend onderzoek van TNO voor Energie Beheer Nederland blijkt dat de Nederlandse ondergrond potentieel veel schaliegas bevat. Deze lagen bevinden zich in de Nederlandse ondergrond op veelal meer dan twee kilometer diepte. Het winnen van gas hieruit is lastiger dan het winnen uit zandsteen zoals in Groningen, omdat de structuur veel compacter is.
Winning van schaliegas
Op dit moment is grootschalige winning van schaliegas in Nederland nog niet aan de orde. De verwachting is dat dit nog minimaal 5-10 jaar op zich laat wachten. De techniek die wordt gebruikt om schaliegas te winnen wordt ‘fraccing’ of kraken genoemd. Bij het kraken wordt het gesteente waar het gas in zit, gebroken door onder hoge drukwater en zand in de schalielaag te pompen. Hierbij worden mogelijk ook chemicaliën gebruikt, die onder andere noodzakelijk zijn om het zand en water in oplossing te houden gedurende transport, de put open te houden en corrosie van de put tegen te gaan. Iedere producent bepaalt zelf of en zo ja welke chemicaliën daarvoor worden gebruikt.
Boringplaatsen
In de Verenigde Staten wordt al meerdere jaren geboord naar schaliegas. Op dit moment komt 20% van de gaswinning in de VS uit schaliegas. Hiervoor zijn veel putten nodig. In de VS kan dat, maar omdat ruimte in Nederland zeer beperkt is, is het hier niet mogelijk noch wenselijk om zoveel boorputten te maken. Mocht het gericht zoeken naar schaliegas succesvol zijn, dan kan in Nederland schaliegas wellicht geproduceerd worden. Daarvoor zijn hoogwaardige technieken, zoals het plaatsen van meerdere boringen vanaf één locatie noodzakelijk, en de nodige kennis.
(Bron: TNO, Drs. Inès van Arkel)


Gemeente Boxtel wil nader onderzoek naar proefboring schaliegas

Donderdag 26 mei 2011

De gemeente Boxtel, die al een bouwvergunning heeft gegeven voor een proefboring naar schaliegas op gemeentegrond, wil nog een onafhankelijk onderzoek naar de risico’s.

Het verzoek om een extra onderzoek is neergelegd bij het Britse bedrijf Cuadrilla, dat de proefboring gaat uitvoeren, en bij het ministerie van Economische Zaken.

Wethouder Peter van de Wiel heeft dat woensdagavond gezegd op een drukbezochte bijeenkomst voor inwoners, georganiseerd door de lokale politiek. Eerder deze maand vroeg een ruime meerderheid van Provinciale Staten in Noord-Brabant al om een onafhankelijk onderzoek.

Proefboring
Boxtel heeft vorig jaar reeds ingestemd met de proefboring op een industrieterrein. “Publiek draagvlak is aan corrosie onderhevig en we hebben dat signaal opgepikt”, verklaarde de wethouder over de onrust die nadien is ontstaan over de geplande proefboringen in Brabant.

Moratorium
Tweede Kamerlid Diederik Samsom (PvdA) die in Boxtel aanwezig was, verliet de avond met het plan om in de Tweede Kamer een hoorzitting te houden. De kans op een moratorium (opschorting van de proefboring) acht hij klein.

Plan doorzetten
Voor zover tot nu toe bekend heeft Cuadrilla het plan voor een extern onderzoek nog in beraad. Het bedrijf zet het plan door om na de zomer in Boxtel met boren te beginnen. Een woordvoerder benadrukte dat deze week in Engeland juist een uitgebreid parlementair onderzoek is afgerond.


Britten maken Brabantse geesten rijp voor schaliegas

Donderdag 19 mei 2011

Het Britse bedrijf Cuadrilla, dat in Brabant wil gaan boren naar schaliegas, heeft communicatiebureau Van Luyken in de arm genomen om ‘de juiste informatie’ te verspreiden. Volgens adviseur Hans Weijel van Van Luyken hebben tegenstanders van de boringen, waaronder Brabant Water en Provinciale Staten, een informatieachterstand en wordt er veel foute informatie verspreid.

Journalisten
Iedereen is welkom in Blackpool (Engeland) om met eigen ogen te kijken hoe Cuadrilla naar schaliegas boort, zegt Weijel. ‘Daar kun je de beelden zien die bij ons verhaal horen.’ Tot nu toe heeft een aantal journalisten van dit aanbod gebruik gemaakt, zegt Weijel.

Cowboys
De weerstand tegen de gasboringen komt volgens Weijel voort uit verhalen uit de Verenigde Staten en de film Gasland. Die concentreert zich op fouten die zijn gemaakt bij schalieboringen in de VS. Weijel: ‘Op een totaal van 400 duizend putten is het bij 15 tot 20 behoorlijk fout gegaan. Die film heeft veel stof doen opwaaien. De suggestie is: dit krijg je als je naar schaliegas boort. Maar daar waren cowboys aan het werk, die film geeft een verkeerd beeld.’ Volgens Weijel neemt Cuadrilla strenge veiligheidsmaatregelen in acht, die voorkomen dat het drinkwater vervuilt. ‘Dit soort verhalen wordt niet verteld. Die vertellen wij nu aan Brabant Water, Provinciale Staten, journalisten en het publiek.’

Bang gemaakt
Weijel erkent dat het ‘verschrikkelijk moeilijk’ is nuances aan te brengen in een vastgezet beeld dat mensen hebben. ‘Maar ze kunnen in ieder geval luisteren naar het verhaal van Cuadrilla. We kunnen laten zien dat de manier waarop Cuadrilla boort niet schadelijk is. De mensen zijn bang gemaakt. Als  mensen tegen het gebruik van fossiele brandstoffen zijn, heb ik geen argumenten, want ook schaliegas is een fossiele brandstof.’

Hieronder staat een bedrijfsfilm van Cuadrilla waarin het principe van de boring wordt uitgelegd.


PS Brabant ongerust om gasboringen

Woensdag 11 mei 2011

Een ruime meerderheid van Provinciale Staten in Brabant heeft ernstige bedenkingen bij proefboringen naar schaliegas in de provincie.

Risico’s in beeld
D66, GroenLinks, Partij voor de Dieren, PvdA en de coalitiepartijen CDA en SP willen dat eerst de risico’s in beeld worden gebracht en dat tot die tijd bij de overheid wordt aangedrongen op uitstel van proefboringen. Ze bespreken het onderwerp vrijdag in een commissievergadering.

Schaliegas
Het Britse bedrijf Cuadrilla wil op locaties in Boxtel en Haaren met proefboringen onderzoek doen naar mogelijk permanente winning van schaliegas. De gemeente Boxtel heeft al een vergunning voor de proefboring gegeven.

Scheuren in gesteente 
Schaliegas is aardgas dat met een nieuwe methode te winnen is uit leisteenlagen in de ondergrond, op ruim 4 kilometer diepte. Er worden met hoge waterdruk scheurtjes gemaakt in het gesteente. Via de scheurtjes stroomt het gas naar de boorput.

Chemicaliën in water
Cuadrilla heeft toegegeven dat aan het testwater chemicaliën worden toegevoegd. In Haaren bestaat onder de lokale bevolking weerstand en ook de gemeente begint te twijfelen. Ook drinkwaterbedrijf Brabant Water eiste eerder meer duidelijkheid over de proefboringen.


Brabant Water vreest proefboring aardgas

Woensdag 20 april 2011

Drinkwaterbedrijf Brabant Water zal zich verzetten tegen mogelijke proefboringen naar schaliegas als er niet meer duidelijkheid komt over de gevolgen voor het drinkwater. Dat liet de directeur van het waterbedrijf, Guiljo van Nuland, weten.

Schaliegas
Het Britse bedrijf Cuadrilla wil op locaties in Boxtel en Haaren de mogelijke winning van schaliegas onderzoeken. Daarvoor zijn chemicaliën nodig. De aard en omvang van de chemische middelen worden door de Britten niet prijsgegeven uit concurrentieoverwegingen.

Bezwaar
De gemeente Boxtel heeft begin dit jaar een bouwvergunning aan Cuadrilla verleend. Alleen de Rabobank, met een datacentrum, in de buurt, heeft bezwaar aangetekend. Een vergunningsaanvraag voor Haaren wordt binnenkort verwacht. Brabant Water denkt dat een bezwaar tegen die locatie ook een remmend effect zal hebben op de situatie in Boxtel.

Mijnwet
Dat Brabant Water niet eerder bezwaar aantekende, ligt volgens Van Nuland aan de wijze waarop de bouwvergunning is geregeld. ‘Alle informatie wordt op rijksniveau door Economische Zaken verschaft en is gebaseerd op de Mijnwet. De nadruk ligt op de economische aspecten en veel minder op de gevolgen voor het milieu en drinkwater. Hierdoor zijn we als regionale belanghebbende niet in staat gesteld om tijdig een standpunt te bepalen’.

Nieuwe methode
Schaliegas is aardgas dat met een nieuwe methode te winnen is uit leisteenlagen in de ondergrond, op ruim 4 kilometer diepte. Er worden met hoge waterdruk scheurtjes gemaakt in het gesteente. Via de scheurtjes stroomt het gas naar de boorput.


Gemeenten tegen winning schaliegas

Zaterdag 26 maart 2011

Na Boxtel zouden er ook in Helvoirt proefboringen naar schaliegas moeten komen. Grote voorraad in de Brabantse bodem ontketent goudkoortssymptomen… Overheid drukt zin door.

De overheid wil proefboringen naar schaliegas, ook wel moeilijk winbaar gas genoemd, doen in het Brabantse Helvoirt. Helvoirt moet de tweede plek in Nederland worden waar de proefboringen plaatsvinden, in Boxtel is dit al het geval. De overheid ziet grote voordelen in de winning van schaliegas, maar gaat volgens critici voorbij aan de even zo grote risico’s en de wensen van de bewoners. Gemeente Haaren wil allereerst zekerheid over de risico’s van de boringen, maar een woordvoerder van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie laat weten dat zij geen inspraak heeft. De uiteindelijke beslissing ligt bij de overheid.

Niet alleen wordt het landelijk uitzicht door de 26 meter hoge boortorens verpest, belangrijker nog is dat er vrij weinig bekend is over de gevolgen van de winning. En wat wel bekend is baart zorgen.

Uit documenten van de EPA (de milieuwaakhond van de Amerikaanse regering) blijkt dat door de gaswinning verhoogde concentraties radioactieve stoffen, zoals radon, in het grondwater zitten.

Wethouder Erik van den Dungen van de gemeente Haaren is nog terughoudend. In Trouw zegt hij:

‘We hebben nog geen officiële vergunningaanvraag gehad. Er is slechts gekeken waar de boring moet plaatsvinden. Maar ik ben zelf nog niet overtuigd. Zolang de gezondheid en de veiligheid van de mensen niet gegarandeerd is, neig ik naar een nee.’

Wat de wethouder er van vindt doet er eigenlijk niet toe. Voorlichter van het ministerie van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie, Jan van Diepen, laat duidelijk weten dat de gemeente er niets over te zeggen heeft: ‘Het nationaal belang prevaleert. De vergunningen voor opsporing en winning voor gas worden op nationaal niveau afgegeven. Een gemeente kan weliswaar vertragen, maar niet tegenhouden.’

De bewoners hoeven zich volgens Van Diepen geen zorgen te maken: ‘Er zijn in Nederland tot nu toe zo’n 3200 boringen geweest naar olie en gas dat zich diep onder de grond bevindt. In één geval is dat misgegaan. In de begintijd, in 1965, is er een ontploffing geweest in het Drentse Sleen. Daarna nooit meer. Voor het gebruik van chemicaliën in boorgaten gelden zeer strenge regels in Europa.’


Shell zet in op schaliegas in China

Vrijdag 25 maart 2011

Shell boort op zeventien plekken in China naar zogenaamd ‘schaliegas’. Dit meldde het Financiele Dagblad gisteren. Als uit de boringen blijkt dat dit gas gewonnen kan worden in China, gaat Shell in het land ongeveer één miljard dollar uitgeven aan deze vorm van gaswinning.

 In de VS wordt dit gas al op grote schaal geëxploiteerd. In Nederland onderzoekt onder andere TNO wat de mogelijkheden van deze nieuwe gaswinning zijn.

Schaliegas wordt ook wel onconcentieel gas genoemd en wordt gewonnen uit de schalielaag in de bodem. Schalie bestaat uit kleideeltjes waartussen zich gas bevindt.  Lagen schalie in de aardkorst moeten worden benaderd door horizontaal boren en tijdens de winning moet het gesteente worden verhit tot 400°C. Wel moeten oplossingen worden gevonden om milieuschade tegen te gaan, bijvoorbeeld omdat veel van deze oliehoudende schalie in natuurgebieden wordt gevonden.

Eind vorig jaar begon Shell samen met de Chinese partner PetroChina te experimenteren met het Fushun-gasblok in de Sichuan-provincie.


‘Amerikaanse winningsmethode schaliegas is geen optie’

Dinsdag 22 maart 2011

Kan Nederland binnen eigen grenzen met nieuwe mijnbouwtechnieken een alternatief ‘Slochteren’ aanboren in de vorm van schaliegas? Het Technisch Weekblad zet er wat kanttekeningen bij.

Komt na 2024 ons gas met lng-schepen uit Qatar, Algerije, of via een pijpleiding uit Rusland?

Of kan Nederland binnen eigen grenzen met nieuwe mijnbouwtechnieken een alternatief ‘Slochteren’ aanboren in de vorm van schaliegas? Dat is de inzet van proefboringen die binnenkort van start gaan in Noord-Brabant en de Peel.

Grote investeerders en oliemaatschappijen houden de bedrijven die nu in Nederland een exploratievergunning hebben nauwlettend in de gaten. Een potentieel aan aardgas ter grootte van Slochteren kan natuurlijk zeer winstgevend zijn. Echter, de risico’s zijn eveneens groot. Ervaringen in de VS duiden zowel op een toenemende hoeveelheid gas die te winnen is uit schalielagen, als op het risico van ernstige milieuschade.

Het Department of Energy in de VS schat dat men in 2030 voor de helft van de gasbehoefte in de VS kan voorzien door winning van ‘onconventioneel’ of schaliegas. TNO stelt dat een dergelijk exploratiepotentieel ook geldt voor Europa. Zeer voorzichtige schattingen van het Nederlandse onderzoeksinstituut wijzen op een mogelijk voorkomen in Nederland van 1,4 tot 3,0 TCM ofwel 1,4 tot 3,0 x 1012 m3 aardgas in schalie of kleisteen, van oorsprong de modder van ondiepe zeeën die tot ongeveer 325 miljoen jaar oud kan zijn. Waarbij vervolgens de grote vraag is: hoeveel daarvan is winbaar? Dat wordt bepaald door technische inventiviteit.

Zoals onze correspondent in de VS Teake Zuidema al eerder beschreef (zie Technisch Weekblad 9, pagina 21), gaat de schaliegaswinning in de VS en met name in Pennsylvania gepaard met grote schade aan het milieu. Om het methaan vrij te maken uit het schaliegesteente, is hydraulic fracturing of ‘fracking’ nodig, een techniek die ook bij conventionele olie- of gaswinning wordt toegepast om meer fossiele brandstof naar boven te halen. Het behelst de inspuiting, in een horizontaal boorgat, van grote hoeveelheden zand en water – per put zo’n 15.000 kubieke meter – en vaak een chemische stof, zodat in een schalielaag een druk ontstaat – 50 MPa is niet ongewoon – waardoor scheurtjes in het gesteente komen en het gas vrijkomt. Het ingespoten zand dient om de ‘poriën’ open te houden.

 Door toevoeging van stoffen als chloor, kerosine, tolueen of formaldehyde is de kraakvloeistof na gebruik chemisch afval, dat zowel in de put (doordat het in contact komt met grondwater) of aan de oppervlakte schadelijk kan zijn. In de VS is het afvalwater in grote hoeveelheden afgevoerd naar rioolwaterzuiveringsinstallaties, die niet in staat blijken die stoffen adequaat te verwijderen, zodat veel van de schadelijke stoffen in rivieren terecht komen.

TNO: nog tot 2025 om betere winningsmethoden te ontwikkelen

Drie onderzoekers van TNO benadrukken dat, wil schaliegas in Europa een kans maken, die milieueffecten uitgebannen dienen te worden. Zij staan dus voor de opgaaf ofwel de fracking-techniek te verbeteren, bijvoorbeeld door de gebruikte vloeistof in een gesloten systeem te houden en te herinjecteren, ofwel door een alternatief te vinden voor fracking. ‘Het is geen optie de Amerikaanse methoden klakkeloos over te hevelen naar Europa’, zegt Yvonne Schavemaker van TNO. ‘Of we zoeken een alternatief voor water, zand en chemicaliën’, zegt collega Oscar Abbink. ‘Misschien moeten we een andere vloeistof dan water gebruiken.’ Welke vloeistof daarvoor in aanmerking komt, wil hij nog niet zeggen.

Het Engelse bedrijf Cuadrilla Resources gaat het eerst proefboren, 3.400 tot 4.000 m diep onder industrieterrein De Vorst in Boxtel (Noord-Brabant). Ook het Australische bedrijf Queensland Gas heeft een exploratievergunning en gaat boren in Noord-Brabant, Gelderland of Overijssel. DSM heeft een licentie in de Peel (Limburg), waar ook schalielagen aanwezig zijn. Cuadrilla hoopt al na drie jaar daadwerkelijk schaliegas te kunnen winnen, al wijst Frank van Bergen (ook TNO) erop dat het bedrijf dan eerst zijn exploratievergunning moet omzetten in een winningsvergunning.

 Publieke acceptatie

Abbink benadrukt dat de Nederlandse conventionele aardgasreserves nog tot 2025 meegaan en er dus nog tijd is voor onderzoek naar schaliegas om te voorkomen dat milieueffecten zoals in de VS hier optreden. ‘De winningsmethode moet beslist beter dan wat nu in de VS gebeurt. En het is hier sowieso onmogelijk om elke vijfhonderd tot achthonderd meter een boorinstallatie neer te zetten, zoals in Amerika. Dus dat is nog een grote technische uitdaging. En we hebben aan de discussie over de koolstofdioxideopslag in lege aardgasvelden gezien hoe belangrijk publieke acceptatie is.’

De Energieraad heeft op dat laatste punt al aan de minister geadviseerd (op 9 februari) om eigenaren en gebruikers van land waaronder schaliegas gewonnen wordt, mee te laten delen in de opbrengst van dat gas en zo hun positieve grondhouding te stimuleren. De Energieraad wijst er ook op, dat als meer gas beschikbaar is voor energiecentrales, er minder steenkool nodig is, er dus minder koolstofdioxide wordt uitgestoten en de noodzaak om koolstofdioxide af te vangen en ondergronds op te slaan minder dringend is.
Bron: technischweekblad.nl


Productie schaliegas in VS verdubbeld

Donderdag 10 maart 2011

Het belang van schaliegas blijft de komende jaren in de Verenigde Staten fors stijgen. In 2035 zal schaliegas
45% van de totale Amerikaanse gasconsumptie voor zijn rekening nemen. Vorig jaar was dat nog maar 14%.

Dat blijkt uit de Annual Energy Outlook 2011 van de Amerikaanse Energy Information Administration (EIA).
De groei is mogelijk door de grote nieuwe gasreserves die in de Amerikaanse ondergrond gevonden zijn. De EIA heeft in het eind 2010 verschenen jaarbericht de technisch haalbare onbewezen reserves van schaliegas bijna verdubbeld ten opzichte van het jaar ervoor. De import van aardgas door de Verenigde Staten zal door de toegenomen binnenlandse beschikbaarheid de komende decennia afnemen.

Naar verwachting zal de productie van schaliegas de komende 25 jaar verdubbelen. De groei van de binnenlandse aardgasproductie heeft wel gevolgen voor de prijs, die weliswaar zal stijgen maar achterblijft bij de prognose die de EIA vorig jaar nog voor 2035 af gaf. Schaliegas wint wereldwijd de laatste periode sterk aan populariteit.
Nieuwe boortechnieken hebben de ontsluiting van de voorheen onbruikbare reserves mogelijk gemaakt. In de Verenigde Staten steeg de productie in 2008 naar 56 miljard kubieke meter, een stijging met 71% ten opzichte
van het jaar daarvoor.

Boren naar schaliegas
A – Conventioneel aardgas
B – Afsluitende laag/zegel
C – Gasrijk schalie
D – ‘Tight gas’ opgesloten in hard gesteente
E – Olie
F – Geassocieerd aardgas
G – Menthaan in steenkool

In Europa staat de ontwikkeling van schaliegasvoorraden nog in de kinderschoenen, ondanks het feit dat er inmiddels grote hoeveelheden gas zijn aangetroffen in de ondergrond. Een deel daarvan zit in Nederland
(bijvoorbeeld Twente), al zitten de grootste aangetoonde schaliegasreserves in Duitsland, Polen, Groot-Brittannië, Zweden en Hongarije. Probleem is wel dat Europa over het geheel genomen veel dichter bevolkt is dan de Verenigde Staten, wat de ontsluiting van de nieuwe gasreserves kan bemoeilijken. Schalie is een andere benaming voor kleisteen, een “platig” gesteente, ontstaan door eeuwenlange samendrukking van klei. Het bevat
net als leisteen – dat uit schalie kan ontstaan – oliën en gas die tussen de platen of in de poriën zitten.
Bron: SHELL Venster met toestemming van SHELL geplaatst


Bezwaren tegen proefboring schaliegas Boxtel

Dinsdag 1 maart 2011

De gemeente Boxtel heeft meerdere bezwaren ontvangen tegen de bouwvergunning die is verleend voor een proefboring naar schaliegas. Aldus meldt Binnenlands Bestuur.

Een gemeentewoordvoerder heeft dat maandag gemeld nadat de beroepstermijn afgelopen vrijdag was gesloten. Het was maandag nog niet volledig duidelijk wie precies officieel bezwaar maakt tegen het plan. Wel staat vast dat de Rabobank beroep heeft ingesteld.

Aardgas
Schaliegas is aardgas dat met een nieuwe methode te winnen is uit leisteenlagen in de ondergrond, op ruim 4 kilometer diepte. Er worden met hoge waterdruk scheurtjes gemaakt in het gesteente. Via de scheurtjes stroomt het gas naar de boorput.

Nieuw datacentrum
De Rabobank wil van de gemeente weten wat de risico’s voor haar nieuwe datacentrum in Boxtel zijn als de proefboring slaagt en er gas uit de bodem wordt gewonnen. Een woordvoerder van de bank heeft dat maandag bevestigd.

Laag risico
De Rabobank telt drie datacentra in Nederland. In het datacentrum liggen de gegevens van alle klanten opgeslagen en worden alle betalingen verwerkt. Het nieuwste datacentrum is vanwege de lage risico’s gebouwd op het bedrijventerrein in Boxtel dat de gemeente nu ook heeft uitgekozen voor de proefboring.

Vervolg
Het beroep van de Rabobank is niet per se gericht tegen de proefboring maar wel tegen een mogelijk vervolg, aldus de woordvoerder. Eerder reageerden ook enkele omwonenden verontrust op het plan.

Brabant Resources
De vergunning voor de proefboring is verleend aan Brabant Resources, de Nederlandse tak van het bedrijf Cuadrilla.


‘Boren naar Brabants gas is schadelijk’

Maandag 28 februari 2011

Het boren naar schaliegas, zoals wordt overwogen in Noord-Brabant, is veel schadelijker voor het milieu dan gedacht. Aldus meldt de Volkskrant vanmorgen op de voorpagina.

Het water dat vrijkomt bij het winnen van schaliegas bevat radioactief radium, meldt de krant op basis van documenten van Amerikaanse milieubeschermingsinstanties. Gisteren werden deze documenten gepubliceerd door The New York Times.
De Volkskrant: ’ Hoewel de straling niet direct schadelijk is voor mens en dier, waarschuwen de onderzoekers voor het risico dat het radium in het drinkwater of in de voedselketen terechtkomt. Bij opname in het lichaam kan het onder meer kanker veroorzaken.’

In Nederland is alleen een vergunning voor een proefboring afgegeven. Het Staatstoezicht op de Mijnen ziet toe op de milieueffecten. Het ministerie van EL&I tegenover de Volkskrant: ’ Als de berichten uit de VS daartoe aanleiding geven, zal het onderzoek naar de milieueffecten worden aangepast.’


Lokaal verzet tegen boring schaliegas

Woensdag 9 februari 2011

In de Brabantse gemeente Haaren groeit het verzet tegen de geplande proefboringen naar zogeheten schaliegas, aardgas in kilometers diepe kleisteenlagen. Bezorgde burgers, die zich hebben verenigd in de stichting Schaliegas Vrij Haaren, zijn bang dat het landschap vervuild raakt als er op een later moment op commerciële schaal naar gas wordt geboord.

In een voorstel van de Energieraad aan het kabinet, dat vandaag wordt gepubliceerd, staat dat de overheid lokale grondeigenaren moet laten meedelen in de winsten uit de gasboringen. Dit om meer draagvlak te creëren.
De zorgen in Haaren zijn ingegeven door de problemen met deze nieuwe vorm van gaswinning in de Verenigde Staten, aldus voorzitter Willem-Jan Atsma van het actiecomité Schaliegas Vrij. ‘Als er schaliegas wordt gewonnen, zijn er honderden boortorens nodig. Dat heeft een verwoestend effect op de omgeving.’
Brabant Resources, de Nederlandse dochter van het Canadese exploratiebedrijf Cuadrilla, mag van de overheid in Brabant proefboringen doen naar schaliegas in de gemeenten Haaren en Boxtel.
Schaliegas, of ‘shale gas’, heeft de afgelopen jaren voor een revolutie gezorgd op de gasmarkt. Door nieuwe technieken zijn in de VS enorme, voorheen niet-economisch winbare gasreserves ontsloten. Wereldwijd zal onconventioneel gas gewonnen gaan worden waardoor de gasvoorraden ten minste verdubbelen, zo verwacht het Internationaal Energie Agentschap.
Bij het winnen wordt onder hoge druk vloeistof in de boorputten gespoten. Daardoor verbrijzelt de harde gashoudende grond en komt het gas vrij. Voor deze techniek zijn wel meer boorlocaties nodig. Om de paar kilometer moet er een nieuwe put worden geslagen.
In de Verenigde Staten zijn ook problemen ontstaan met drinkwater, dat op veel plekken nog lokaal wordt gewonnen. Op internet circuleert een filmpje van een gootsteenkraan waar behalve water ook gas uit komt. Verder zitten er in de Verenigde Staten giftige chemicaliën in de vloeistof die wordt gebruikt om de bodem te kraken.
Ken Lowe, die namens Cuadrilla in Nederland de proefboring leidt, deed de gruwelverhalen uit de Verenigde Staten enkele weken geleden op een informatieavond af als ‘Harry Potterachtig’. De Nederlandse milieuwetgeving is volgens hem vele malen strenger, waardoor de situatie in Nederland onvergelijkbaar is.
De informatieavond, waar ruim 300 omwonenden op afkwamen, heeft de zorgen niet weg kunnen nemen. Ook bij de Haarense VVD-wethouder Eric van den Dungen leven nog zorgen, vooral over het behoud van het landschap.
In buurgemeente Boxtel lijken de zorgen minder groot. De vergunning is er al vergeven, al loopt er nog een inspraakprocedure. ‘Er zijn tot nog toe geen bezwaren binnen’, zegt een woordvoeder van de gemeente. ‘Maar ik sluit niet uit dat die wel komen.’
Lees hier het rapport van de stichting Schaliegas Vrij Haaren.