De Energiewende in Duitsland:

Het laatste nieuws over Typhoon:

Vul je emailadres in en ontvang een melding van nieuwe berichten.

Fibronot browser support

Firefox4+  Chrome  Safari  Opera  IE9+

nieuwsartikel1905-2011 Is Nederland klaar voor een nieuwe hype?

Is Nederland klaar voor een nieuwe hype?

Donderdag 19 mei 2011

Nadat we in Nederland jaren lang door bedrijven als BioShape en Fibroned voor de gek zijn gehouden hoe we het energieprobleem, als dat er al was, op moesten lossen, worden we langzaam warm gemaakt voor de volgende hype, geothermische energie.

Fibroned zou door het verbranden van kippenpoep op de Ecofactorij in Apeldoorn elektriciteit en warmte opwekken.
Wetenschappelijk is op de TU Delft aangetoond dat het verbranden van kippenmest om energie op te wekken tot de meest vervuilende technieken wordt gerekend. Bekijken we de kippenmestverbrander in Minnesota (VS), FibroMinn, dan klopt dit onderzoek. Na jaren is gebleken dat FibroMinn in z’n eentje het milieu meer vervuilt dan de drie kolencentrales die in Minnesota staan.
Inmiddels wordt een nieuwe eigenaar voor Fibroned gezocht. Het huidige management rekent er kennelijk niet meer op dat ze ongeschonden door de BIBOB screening zullen komen. Een onderzoek dat door de Commissaris van de Koningin in Gelderland al bijvoorbaat is aangekondigd. De redactie van Fibronot.nl is in het bezit van de brief van de Commissaris waarin hij het integriteitsonderzoek naar Fibroned heeft toegezegd.
Bovendien zijn er waarschijnlijk geen banken te vinden die de financiering, die geschat wordt op een bedrag van € 150 miljoen tot € 200 miljoen, van een omstreden project als een kippenmestverbrander, voor hun rekening willen nemen.

De BioShape Holding B.V. wilde met behulp van een wonderplantje ook helpen het energieprobleem in Nederland op te lossen. Dit wonderplantje,jatropha geheten, produceert zaden die, wanneer ze uitgeperst worden, een giftige substantie produceren, waarvan beweert wordt dat het op dieselolie lijkt.
Internationaal was al jaren bekend dat de bedrijfsvoering zoals BioShape voor ogen stond op grote weerstand stuitte. De mislukte avonturen in Tanzania hebben aangetoond dat deze internationale kritiek terecht was.
Uiteindelijk hebben de plannen van de BioShape Holding B.V. tot een faillissement van het bedrijf geleid, Eneco achterlatend met een verlies van meer dan € 8 miljoen, zakenbank Kempen & Co, heeft nog een bedrag van € 5.5 miljoen uit de failliete tegoed en veel bewoners in het district Kilwa in Tanzania zijn hun grond, waar ze al decennia lang hun eigen voedsel konden verbouwen, kwijt. Internationaal wordt dit aangeduid als ‘land grabbing’. Nog afgezien van de (illegale) kap van grote hoeveelheden tropisch bos waaraan BioShape zich schuldig heeft gemaakt.

Nu is er dus een nieuwe hype: geothermische energie in Nederland

De kranten staan er de laatste maanden bol van en de ene na de andere boortoren verschijnt in streken waar men meent zonder problemen warm water uit de grond te kunnen pompen.

Met het toepassen van geothermische energie beoogt men fossiele brandstoffen te besparen, maar de dagelijkse praktijk is heel anders dan men zich heeft voorgesteld: er wordt hoofdzakelijk aardolie en aardgas,  vermengd met water en zand,  opgepompt. Of het water is zo zout dat de filters verstopt raken en de installatie in de soep draait.

De pogingen van een groot tuinbouwbedrijf in het Zuid Hollandse Pijnacker om warm water op te pompen liggen op dit moment stil omdat er zoveel aardolie en aardgas omhoog komt dat men met de handen in het haar zit.

In Nederland is het bij wet geregeld dat de concessie om aardolie uit de grond te halen bij de Nederlandse Aardolie Maatschappij ligt.
De tuinbouwers zitten dus met een levensgroot probleem opgezadeld. Niet alleen moet de olie van het water in een kostbare scheidingsinstallatie worden gescheiden, men weet niet of de olie opgeslagen moet worden of weer teruggepompt moet worden. In alle gevallen is dat zo duur dat het maar de vraag is of het gebruik van geothermische energie nog lonend is.

Uit jarenlang onderzoek is  algemeen bekend dat Nederland als het ware op olie drijft. Waar de olie in grote winbare hoeveelheden aanwezig was, heeft de NAM in de afgelopen 40 jaar enkele honderden miljoenen vaten aardolie weten te winnen. Gebieden als Schoonebeek in Drente, Pijnacker, Naaldwijk, Nootdorp, Delft en Rijwijk in Zuid Holland zijn de toonaangevende plaatsen waar winbare hoeveelheden olie in de grond zat.
Schoonebeek was bij de ontdekking zelfs het grootste olieveld in West Europa. De NAM haalde er tot 1996 ruim 250 miljoen vaten ruwe olie uit de grond die dagelijks met lange olietreinen naar Rotterdam werden vervoerd.
Historisch is de gebeurtenis uit 1976 toen Schoonebeek met een echte spuiter te maken had. De olie spoot met zo’n grote kracht uit een put dat een groot gedeelte van Schoonebeek met een dun laagje olie werd bedekt. De NAM heeft alles netjes schoon laten maken en de mensen schadeloos gesteld. In 1996 werd bij Schoonebeek de winning van de aardolie gestaakt, omdat deze te onrendabel was geworden. De opgepompte olie bestond namelijk voor 95% uit zout water en 5% olie.
Echter, nieuwe winningstechnieken hebben de NAM doen besluiten om eind 2010 opnieuw met het winnen van olie bij Schoonebeek te beginnen. Er wordt hete stoom de grond in gepompt waardoor de stroperige oliemassa wat meer vloeibaar wordt. De omhoog geperste olie wordt niet meer in Nederland verwerkt maar gaat met een pijpleiding naar een olieraffinaderij in Lingen, net over de grens.

Geothermische energie dus

Nu zijn er in Nederland enkele gebieden waar zich op een diepte van ongeveer twee tot drie kilometer warm water bevindt. Dit water wordt opgewarmt met energie die vanuit de binnenste aardlagen komt. Er zijn in Nederland enkele gebieden die daarvoor in aanmerking komen. Niet toevallig zijn dat ook de gebieden waar olie in de grond zit, dus de Achterhoek,  Drenthe,  Zuid Holland en een streek ten zuiden van Rotterdam en onder de Zuid Hollandse eilanden. Geologisch gezien zijn dat dus oeroude grondformaties.

Hoe moeten we ons dat nu voorstellen? Zit er als het ware een grote waterbel in de grond?
Nee.
Het water dat een temperatuur heeft van ongeveer 60 graden,  zit tussen zand- en kleikorrels. Het moet dus omhoog gepompt worden.
Aan de vele boorpogingen die op dit moment links en rechts in Nederland worden uitgevoerd zou je denken dat dit omhoog pompen een peulenschil is. Niets is minder waar.

Ten eerste is de capaciteit van de hoeveelheid water volstrekt onvoldoende om op grote schaal warm water uit de grond te halen en het koude water enkele kilometers verderop weer terug te pompen.
Een middelgroot land- of tuinbouwbedrijf heeft al gauw 150 m³ warm water per uur nodig om allerlei WKK installaties te voeden.
De aanvoer van aardwarmte uit de diepere bodemlagen is in Nederland volstrekt onvoldoende om binnen enkele uren het water weer te verwarmen naar 60 graden. Dit is een van de grote misvattingen bij de voorstanders van geothermische energie.
We zitten namelijk niet op IJsland, waar de vulkanische ondergrond voor voldoende opwarming binnen korte tijd zorgt. Daar is het dus wel  mogelijk om zeer grote hoeveelheden heet water op te pompen.
Bovendien hebben we in Nederland te maken met een mengsel van al dan niet zout water met aardolie. Er zijn peperdure scheidingsinstallaties nodig om het water van de olie te scheiden en waar laat je de olie?

Warmte Koude Opslag in Rijssen

De aanwezigheid van hoge ijzergehaltes in het water zorgt voor nieuwe problemen. Het ijzer slaat in de vorm van pyriet, of ijzerdisulfide neer in de filters waardoor deze verstopt raken en er nauwelijks nog water omhoog komt.

Wie de problemen wil bekijken moet maar eens gaan kijken in het gemeentehuis in Rijssen. Daar ligt de grondwaterinstallatie die het gemeentehuis van warmte en koude moest voorzien al lange tijd stil.

Nu was dit nog maar een kleine installatie en is de schade beperkt gebleven tot ongeveer € 400.000, maar de schadepost bij het tuinbouwbedrijf in Pijnacker kan al snel oplopen naar enkele miljoenen Euro’s als er geen oplossing voor de aanwezige olie wordt gevonden. Dat betekent dus onderhandelen met minister Verhagen wie de olie omhoog mag pompen en wie daarna de opbrengst van de olie mag hebben. Maar vooral, wie de extra kosten die in de miljoenen gaan lopen, gaat betalen.

Er wordt in Nederland maar al te gauw naar de subsidiepot gekeken bij het ontwikkelen van nieuwe technieken. Ook het toepassen van geothermische energie kost op een termijn van een jaar of tien tegen de € 100 miljoen aan gemeenschapsgeld.

De redactie van Fibronot.nl is van mening dat er bij de toepassing van geothermische energie overhaast te werk wordt gegaan en dat ‘Den Haag’ en de Provinciebesturen veel te snel naar de subsidiebuidel grijpen.
De aanwezigheid van een warme (zout) water laag, vermengd met olie op een diepte van ongeveer drie kilometer met een temperatuur van ongeveer 60 graden wil niet zeggen dat iedereen nu maar ineens dit warme water omhoog moet gaan pompen. Wie betaalt de rekening als na een jaar lang warm water pompen blijkt dat de temperatuur een graad of tien gezakt is? Als daar een hele woonwijk aan hangt zijn de rapen gaar.

De capaciteit van de warmtebron, de aardwarmte dus, is onder Nederland volstrekt onvoldoende om grote hoeveelheden water te verwarmen.
Dat houdt in dat negen van de tien projecten waar geothermische energie in het spel is zullen mislukken, ten koste van grote hoeveelheden gemeenschapsgeld.

Geothermisch Nederland
Verleende vergunningen in geothermisch Nederland
(klik om te vergroten)