De Energiewende in Duitsland:

Het laatste nieuws over Typhoon:

Vul je emailadres in en ontvang een melding van nieuwe berichten.

Fibronot browser support

Firefox4+  Chrome  Safari  Opera  IE9+

nieuwsartikel2012-192 Nekslag voor CO2-opslag in ondergrond

Nekslag voor CO2-opslag in ondergrond

Dinsdag 10 juli 2012

Het pricipe van CO2 opslag ondergronds

Het principe van CO2 opslag ondergronds. Klik op de figuur om te vergroten

Wereldwijd zijn er diverse testen aan de gang om CO2 in de ondergrond te pompen. Essentieel daarbij is het gas te pompen in aardlagen met een hoge porositeit, zodat er ruimte is voor de gasmolekulen van CO2. Daarnaast is een afsluitende laag (vaak een klei- of schalielaag) bovenop het poreuze reservoirgesteente nodig, zodat het gas niet kan ontsnappen. Eén lek en alles is immers voor niets: de CO2 ontsnapt en de concentratie hiervan kan, eenmaal boven de grond gekomen, zo hoog zijn dat het giftig is voor mens en dier.

Maar is het terug pompen van CO2 in diepe aardlagen wel zo verstandig? Michael Zoback en Steven Gorelick, beiden van de Stanford Universiteit in Californië, uiten daar zo hun bedenkingen over in een recent artikel in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).


Trillende aarde

Zoback en Gorelick halen in hun onderzoek één groot probleem aan: aardbevingen. Boven de grond richten ze vooral grote schade aan vanaf ongeveer magnitude 5,0 en hoger. Maar in de ondergrond kunnen zelfs bij kleine tot middelzware bevingen al problemen ontstaan voor CO2-reservoirs. Eén breukje dat zich vormt kan zo het lek vormen.

Uiteraard is het geen goed idee om massaal CO2 op te slaan in gebieden waar veel aardbevingen komen, maar Zoback en Gorelick gaan nog een stapje verder: ook in aardbevingsarme gebieden is dit gevaarlijk. Het hele oosten van de VS en delen van Zuid-Oost Azië zijn daar een voorbeeld van. Hier komen eens in de zoveel tijd kleine bevingen voor die een lek kunnen veroorzaken. En dan is er nog de druk van het CO2 zelf dat in het reservoir gepompt wordt. De druk in het reservoir neemt toe, waardoor de kans op bevingen langs (soms onbekende) breuken in de ondergrond toeneemt.

Veilig
Zoback en Gorelick stellen dat de opslag van CO2 wel veilig kan, maar dan alleen in specifieke situaties. De Utsira formatie diep in de Noordzeebodem voor de kust van Noorwegen is daar ideaal voor: poreus, de zandkorrels van het zandsteen zijn nauwelijks gecementeerd en het zandsteen is goed afgedekt door schalielagen. Bevingen kunnen hier niet worden veroorzaakt, omdat het gesteente slechts wat vervormt zonder daarbij breuken te vormen wanneer er CO2 in gepompt wordt.

Veilig?
Proefboringen in de Utsira formatie zijn in 2009 ijlings gestaakt nadat er bij het inpompen van 1 miljoen ton CO2 plotseling lekwater uit de formatie ontsnapte. Dit werd door oplettende vissers opgemerkt omdat ze ‘luchtbellen’ en olie aan de oppervlakte zagen verschijnen.
In de Utsira formatie – zelf niet olie- of gashoudend – werd CO2 met een snelheid van 1 miljoen ton per jaar gepompt. Dat valt in het niet bij de uitstoot van 32 miljard ton CO2 per jaar door de verbranding van fossiele brandstoffen. Dus moeten er duizenden zo niet tienduizenden vergelijkbare formaties in de ondergrond worden gevonden om CO2 in te pompen en de uitstoot ongedaan te maken. “Buitengewoon moeilijk, zo niet onmogelijk,” vertellen Zoback en Gorelick in het wetenschappelijke artikel.

Alhoewel het duo ook leeggepompte olie- en gasreservoirs noemen als mogelijk opslagplaatsen voor CO2, twijfelen ze sterk of er voldoende capaciteit is om zoveel CO2 terug te pompen in de aardbodem dat het effect op het klimaat merkbaar is. Zeker aangezien veel potentiële reservoirs afvallen vanwege het gevaar voor lekken door kleine aardbevingen. Daarom concluderen de onderzoekers dat “het op grote schaal afvangen van CO2 en het terug pompen in de aarde een extreem dure en uiterst riskante strategie is”.

De uitkomst van het onderzoek is de genadeslag voor de massale opslag van CO2 in de ondergrond.

CO2 opslag onder Barendrecht

CO2 opslag onder Barendrecht. Klik op de figuur om te vergroten

De situatie in Nederland

In Nederland woedde enkele jaren geleden een verhitte discussie over de opslag van CO2 onder een woonwijk in Barendrecht. Vanuit een raffinaderij van Shell in Pernis zou via een pijpleiding CO2 naar Barendrecht gepompt woren. Lokaal wekte dit een enorme tegenstand op. Naar nu blijkt waren de protesten gegrond. Het wetenschappelijk onderzoek in de VS heeft de gevaren van het ondergronds opslaan van CO2 duidelijk aangetoond.

In Groningen willen diverse energiemaatschappijen ook CO2 ondergronds opslaan. Het mag duidelijk zijn dat het Amerikaanse onderzoek aantoont dat er in vrijwel alle gevallen gevaar bestaat dat er lekkage optreedt. Niet doen dus.
Bovendien, waarom zou je CO2 opslaan? Het is voedsel voor planten en zolang niet wetenschappelijk is aangetoond dat CO2 het klimaat beïnvloedt moeten we in de huidige situatie niet ingrijpen.