De Energiewende in Duitsland:

Het laatste nieuws over Typhoon:

Vul je emailadres in en ontvang een melding van nieuwe berichten.

Fibronot browser support

Firefox4+  Chrome  Safari  Opera  IE9+

nieuwsartikel2012-199 TenneT exit Duitsland, tenzij…

TenneT exit Duitsland, tenzij…

Vrijdag 13 juli 2012

…tenzij er een wonder gebeurt. We geloven echter niet in wonderen in deze energiewereld waar het alleen om de centen draait.
We schreven gisteren  in ons artikel TenneT Duitsland in financiële nood:  Volgens de Bundesnetzagentur heeft TenneT nog één kans te bewijzen dat het bedrijf de nodige financiële capaciteit heeft om alle offshore plannen uit te voeren.
De redactie van Fibronot.nl is op onderzoek uitgegaan waar die ene kans zou liggen en kwam terecht op een vergadering van de 16 ministers van Milieu van de afzonderlijke deelstaten die gehouden werd op vrijdag 22 juni j.l. in Sleeswijk Holstein.

Eens kon je hier ongestoord golfen

Eens kon je hier in de buurt van Stuttgart ongestoord golfen. Klik op de foto voor een vergroting

De ministers van Milieu hebben in deze vergadering unaniem besloten de vier netwerkbeheerders, Amprion, 50Hertz, TenneT en TransnetBW een ultimatum te stellen.
In het ultimatum staat dat de netwerkbeheerders uiterlijk in oktober 2012 met een gedetailleerd plan moeten komen met  een ambitieus programma voor de uitbreiding van de netwerken in het kader van de Energiewende.

Als het de vier netwerkbeheerders niet lukt om in oktober met een gedegen plan te komen dan moet de Federale regering een ‘Staatlichen Bundesnetzgesellschaft’ oprichten. Een staatsnetwerkbedrijf dus.

“De uitbreiding van het Duitse elektriciteitsnetwerk en dus het slagen van de Energiewende kan niet afhankelijk zijn van het gebrek aan kennis, financiële kracht en van het beleid van individuele exploitanten”, zei de voorzitter van de gezamenlijke vergadering van ministers van Milieu, de nieuwe minister van Energie en Milieu van de deelstaat Kiel, Robert Habeck van de Grüne partij.

De ministers van Milieu eisen onder meer dat aanleg van de verbindingen tussen de offshore windparken in de Noord- en Oostzee en het Duitse netwerk ‘snel en voortvarend’ ter hand worden genomen en dat de huidige hoogspanningsleidingen van het noorden naar de industriële gebieden in het zuiden met dezelfde voortvarendheid worden gemoderniseerd.

Offshore projecten van TenneT in Duitsland

De offshore projecten van TenneT in Duitsland

Nu betreft deze laatste genoemde eis de werkzaamheden van TenneT. Naar verwachting heeft TenneT in Duitsland voor de komende drie tot vijf jaar ongeveer € 8 miljard nodig, maar we verwachten dat dit bedrag aanzienlijk hoger zal uitkomen en dat TenneT voor de jaren daarna nog eens ongeveer € 4 miljard moet zien te vinden.

De negen offshore aansluitingen in de tabel hier links hebben een totaal aansluitvermogen van ongeveer 5 Gigawatt en vergen en totale investering van ruim € 6 miljard tot 2015.

Bovendien moet TenneT voor bijna 300 projecten in Nederland de komende tien jaar nog eens € 5,5 miljard aan financiering zien te vinden.

Wonderen bestaan niet

We zeiden al, we geloven niet in wonderen. De bereidheid bij banken en grote particuliere ondernemingen om in grootschalige offshore projecten te investeren is nagenoeg tot het nulpunt gereduceerd.
Vooral Duitse investeerders zijn niet happig. Ze herinneren zich maar al te goed hoe de Duitse regering in maart in één klap de subsidie en het feed-in-tarief op zonnestroom heeft verlaagd om dit in 2017 naar nul terug te brengen.
Niemand garandeert dat hetzelfde ook niet bij de windstroom gaat gebeuren.

We geloven er dan ook niet in dat TenneT in oktober met een gedegen onderbouwd financieel plan komt dat de goedkeuring van de autoriteiten kan wegdragen.

Een Federaal netwerkbedrijf  dat het beheer van de vier huidige netbeheerders overneemt komt in feite neer op nationalisatie van het netbeheer. We hoeven niet te raden wie uiteindelijk voor de gigantische kosten opdraait. Dat zal de Duitse energieconsument zijn, die toch al vierdubbel gepakt wordt met allerlei zogenaamde duurzame opslagen op zijn energierekening. Nog afgezien van het feit wat ‘Brussel’ er van zal vinden. Een Federaal netbeheerder is een puur monopolistisch bedrijf zonder enige concurrentie. Met de vier huidige netbeheerders zou je nog kunnen spreken van een zekere vorm van concurrentie, alhoewel dat in de praktijk zwaar tegenvalt.

Wat zijn naar onze mening nu de verwachtingen voor TenneT?

We denken dat de rol van TenneT in Duitsland binnen afzienbare tijd is uitgespeeld omdat het bedrijf geen garantie kan geven dat het de ongeveer € 10 miljard voor aansluiting van offshore windparken en modernisering van het netwerk, kan vinden.
Dat TenneT volgens de Duitse overheid niet voldaan heeft aan de verplichtingen en om die reden een grote schadeclaim aan de broek krijgt.

Harde Duitse kritiek op TenneT

De kritiek op TenneT is namelijk niet mals. De chef van het Duitse Energie Agentschap, Stephan Kohler, zei in mei j.l.  in een interview met het Handelsblatt dat de financiële draagkracht bij TenneT ontbreekt om de aansluiting van offshore windparken te kunnen verzorgen.
Dit is zonder twijfel keiharde kritiek, maar we zijn er nog niet.
Kohler vervolgt met de opmerking dat het hoog tijd is dat we de vraag stellen of het verstandig is of we zulke belangrijke onderdelen van ons netwerk in handen moeten geven van buitenlandse bedrijven zoals TenneT. Hetzelfde geldt voor ons gasnetwerk. De netwerken vormen de ruggengraat van onze energie voorziening. De vraag is of buitenlandse aandeelhouders van TenneT, zoals de Nederlandse overheid, in geval van nood bereid zijn te betalen voor ons energie beleid.

Zelfs rechtszaken worden niet geschuwd

De regering van de deelstaat Nedersaksen heeft het helemaal gehad met de vertraagde aansluitingen en uitbreidingen van het netwerk. In een poging er meer vaart achter te zetten heeft er een gesprek met de netbeheerders TenneT en Amprion plaatsgevonden. Er is tussen de deelstaatregering en bewoners enerzijds en TenneT aan de andere kant echter onenigheid over een traject tussen Oldenburg en Diepholz over een extra grondkabel. Bewoners van de streek willen dat TenneT een ondergrondse kabel aanlegt. Ze voelen zich sterk door een artikel in de wet dat zegt dat hoogspanningslijnen die dichter  dan 400 m van huizen liggen ondergronds moeten worden aangelegd.
TenneT weigert echter ondergronds te gaan waarna de gemeente Harpstedt en bewoners een klacht over TenneT bij de Federale Administratieve Rechtbank hebben ingediend. De burgemeester van Harpstedt beschuldigt TenneT ervan geen dialoog te willen.

Er is behoorlijk wat wrijving tussen de deelstaat en TenneT. De minister van Milieu van de deelstaat beschuldigt TenneT ervan dat het met zijn houding de Energiewende in gevaar brengt. “En het ligt niet aan onze inwoners,” zei de minister. De lokale projectmanager van TenneT ontkent alles en zegt dat TenneT door de houding van de deelstaat zes jaar is terug gezet in tijd. TenneT noemt als oorzaak van de vertraging de vele wijzigingen in de wet en de protesten van inwoners. TenneT heeft nu ook een klacht ingediend bij de Federale Administratieve Rechtbank.
En zo gaat deze soap verder.

Kritiek van TenneT zelf op de gang van zaken

Nu maakt TenneT het zich zelf ook niet echt gemakkelijk.
In een interview dat directeur corporate development Lex Hartmann van TenneT vorig jaar mei aan BNR radio gaf zei hij dat zijn bedrijf af en toe de windstroom in Duitsland niet kwijt kan. Volgens Hartman zijn er miljardeninvesteringen nodig om de windstroom via elektrische snelwegen door Europa heen te vervoeren, maar zijn die investeringen door kortzichtigheid van de overheid nog niet gedaan.
Een beetje foeteren op de overheid en vervolgens diezelfde overheid om financiële steun vragen?

TenneT heeft alleen al in 2012 meer dan 10 keer de stroom afkomstig van windparken op zee moeten afkoppelen omdat het hoogspanningsnet het niet aankon.
Hartman vindt het capaciteitsprobleem van het Duitse netwerk in eerste instantie een Duits probleem. De Duitsers verliezen de windenergie waar ze zelf veel subsidie aan hebben verstrekt. Maar het dreigt inmiddels ook een Nederlands probleem te worden, want het Nederlandse staatsbedrijf Tennet moet de Duitse netten die het in 2009 van  E.On kocht verzwaren.

Kritiek heeft Hartman ook op de Nederlandse overheid. Zoals bekend wil de overheid offshore installaties bouwen met een totaal vermogen van 6000 MW, “dus moet het net die hoeveelheid stroom wel aankunnen”, zegt Hartman.  “Economisch gezien niet erg handig. Het kan wel, maar het is kostbaar. Het is aan de maatschappij en de politiek om aan te geven of we dat willen. Wind heeft nu eenmaal geen aan- en uitknop. Een windmolen op zee levert twee derde van de tijd niet zijn volle capaciteit. Een paar procent wind die fluctueert, is geen probleem, dat regelen we wel weg, maar 6000 MW aan de rand van ons systeem in plaats van verspreid aangeleverd, is wel een uitdaging”, zegt Hartman.

Media-offensief van TenneT

In een ongekend media-offensief van de topman van TenneT, Mel Kroon in de krant van 7 april 2012, werd de lezer voorgeschoteld hoe goed het gaat met TenneT.  TenneT werd neergezet als een hoofdrolspeler op het energietoneel Europa.
Op zich vreemd, want je mag verwachten dat wanneer je als bedrijf op dit Europese energietoneel acteert, het gewoon goed gaat. Pas als het minder gaat verwacht je een mededeling. Dus gen mededelingen als het goed gaat. Naar onze mening betekende deze extra aandacht in de media dat er ‘iets positiefs’ richting publiek moest verschijnen. Zoiets verzin je niet in en vloek en een zucht, dus daar is op topniveau flink over gebrainstormd. Iets in de trant van ” hoe verbeteren we ons imago” en “hoe pareren we alle negatieve verhalen in de pers,” met alle ogen op Mel gericht.
Met de jaarcijfers op 18 april in aantocht moest er vooraf wat positiefs ‘de lucht in’. Dat de jaarcijfers vermeldden dat TenneT het jaarlijkse dividend dat het bedrijf aan de overheid uitbetaalt, van 50 % naar 30% zou verlagen was al een teken aan de wand. Met deze actie hield TenneT € 40 miljoen extra in kas. Daar bovenop zou TenneT personeel flexibeler inzetten. In de praktijk betekent zoiets dat er mensen weg moeten, en inderdaad, even verderop staat dat TenneT de Duitse en Nederlandse boekhouding gaat ‘samenvoegen’ en dat de projecten die op stapel staan beter en sneller door het projectmanagement moeten worden uitgevoerd.

Om die reden heeft de redactie van deze website vanaf dit media-offensief van TenneT de vinger strakker aan de pols van TenneT gelegd en daarbij geconstateerd dat wat Kroon in april nog beweerde in de dagelijkse praktijk heel anders uitvalt.

We hebben geen kwaad woord over de interconnecties tussen Nederland en Noorwegen. Prima voor elkaar, zelfs nog wat winst. Geen kwaad woord over de interconnecties tussen Nederland en Duitsland, maar dat Kroon in april zegt “Wij bezitten beide zijden aan de grensovergang, dat betekent dat we veel makkelijker vraag en aanbod in evenwicht kunnen houden,”  klopt niet met de werkelijkheid.
Immers, op maandag 9 juli j.l. en op zondag 24 juni j.l. moest TenneT  met een noodmaatregel ingrijpen om een totale blackout op het Nederlandse netwerk te voorkomen. TenneT was niet in staat om vraag en aanbod in evenwicht te houden en moest Nederland in allerijl elektrisch isoleren van de rest van Europa, voornamelijk veroorzaakt door Duitse windmolens.

Op maandag 9 juli dreigde het mis te gaan bij de grensovergangen met Duitsland. Nederland kent momenteel drie interconnectoren aan de oostgrens, een vierde is in aanbouw. De meest noordelijke verbinding was deels onbeschikbaar vanwege onderhoud. Gedurende de dag ontstonden problemen doordat “te grote vermogens” een overbelasting dreigden te veroorzaken. Om erger te voorkomen heeft Tennet na het afroepen van de niet normale toestand de intraday markt stilgelegd. Dat maakte dat voldoende vermogen vrij kwam om de boel recht te trekken.

Dat TenneT  naar het uiterste noodmiddel moest grijpen kwam door een complex van factoren. In Duitsland kwam namelijk zoveel veel offshore windstroom op het net, dat overbelasting dreigde. Het Nederlandse netwerk werd als het ware van de rest van Europa geïsoleerd om een blackout te voorkomen. Op zondag 24 juni ontstond eenzelfde situatie en werd het Nederlandse net opnieuw geïsoleerd van de rest van de EU.
Het afsluiten van het Nederlandse net van de rest van de EU is een uiterste noodmaatregel, maar het toont het naderende faillissement van de Duitse energiepolitiek haarfijn aan. Elke windmolen die er in Duitsland en Nederland bij komt is er in feite één teveel en kan een ramp van ongekende omvang veroorzaken.

Het is dus helemaal niet zo rooskleurig als de topman van TenneT ons in de media wilde doen geloven. In de dagelijkse praktijk moet Tennet vaak tientallen keren op het netwerk ingrijpen om problemen te voorkomen dat een groot deel, of zelfs heel Nederland zonder stroom komt te zitten, voornamelijk veroorzaakt door Duitse windmolens.

Ook zetten we vraagtekens bij de financiering van TenneT. Ondanks het fraaie beeld dat topman Kroon schetste moest TenneT vorig jaar wel bij de Nederlandse overheid aankloppen voor een lening van € 600 miljoen om de aansluitingen van nieuwe energiecentrales in Nederland te kunnen betalen. TenneT kon dat niet uit eigen financiële middelen financieren. En nu moet TenneT voor de Nederlandse uitbreidingen ook nog eens € 5,5 miljard voor de komende tien jaar zien te vinden.
Betekent dat een beursgang om geld op te halen? De beursgoeroe binnen de redactie van deze website ziet een beursgang als een noodsprong in de zoektocht naar kapitaal. Het is namelijk onzeker of institutionele beheerders en particuliere beleggers wel bereid zijn miljarden in TenneT te steken. We hebben er een hard hoofd in, zeker onder de huidige internationale financiële crisis. We kunnen ons niet voorstellen dat de Nederlandse Staat alle aandelen zal opkopen.
We zien daarom een beursgang op korte termijn, zeg, de komende drie jaar niet zitten.

TenneT is ook niet in staat om de aansluitingen van de Duitse offshore windparken te financieren, net zo min als TenneT in staat is om de modernisering van het Duitse elektriciteitsnetwerk zelfstandig te financieren. De Nederlandse overheid heeft al gezegd dat het niet bereid is de Duitse aansluitingen te financieren.
TenneT kreeg nul op rekest  na een verzoek aan de Duitse overheid om financiële steun. TenneT moest maar particuliere investeerders zien te vinden die de miljarden voor zouden schieten.
We zien dat om meerdere redenen niet gebeuren, zodat we niet geloven dat TenneT in oktober met een gedegen financieringsvoorstel komt om de Duitse offshore windparken aan te sluiten en het Duitse netwerk waar TenneT verantwoordelijk voor is, te moderniseren.

Resumerend, TenneT gaat een paar moeilijke maanden tegemoet met een ongewisse uitkomst die naar onze mening leidt tot een vertrek uit Duitsland en een (uiteindelijke) substantiële schadepost voor de Nederlandse en Duitse belastingbetaler.