De Energiewende in Duitsland:

Het laatste nieuws over Typhoon:

Vul je emailadres in en ontvang een melding van nieuwe berichten.

Fibronot browser support

Firefox4+  Chrome  Safari  Opera  IE9+

nieuwsartikel2012-91 Duitse energiepolitiek brengt spanningen tussen EU landen

Duitse energiepolitiek brengt spanningen tussen EU landen

Poolse nucleaire droom bedreigt banden met Duitsland

Donderdag 22 maart 2012

Het is opmerkelijk dat Duitsland op eigen houtje een energiepolitiek voert en daarmee de inwoners van zijn buurlanden opzadelt met een toekomstig levensgroot energie probleem.
Immers, het is volstrekt onrealistisch te denken dat Duitsland er in slaagt om in 2020 voor 35 procent afhankelijk denkt te zijn van duurzame energie zoals zonne- en windenergie.

De kans op een mislukking is levensgroot aanwezig. Dat wordt dan wel een mislukking met een prijskaartje eraan van meer dan € 200 miljard.
Een aantal van de huidige plannen met offshore windparken zijn in de ijskast gezet, of omdat er geen investeerders te vinden zijn, of omdat de toeleveringsbedrijven het niet aan kunnen, en niet onbelangrijk, dat de twee grootste energiebedrijven in Duitsland, RWE en E.ON, samen met netbeheerder TenneT hebben aangekondigd gaan nieuwe plannen voor offshore windparken meer te maken. Lopende projecten worden nog wel afgebouwd.

Wat gebeurt er als het misgaat?

Gaan de EU landen Duitsland financieel helpen met honderden miljarden Euro’s steun?

Spanning tussen buurlanden
Duitsland ligt over de toekomst van zijn energie-opwekking nu al overhoop met enkele van zijn buurlanden, Tsjechië en Polen.
Het eerste land, Tsjechië  omdat het land nog niet zo lang geleden voor een bijna  volledige blackout van het openbare elektriciteitsnet stond omdat Duitse windmolens hun stroom in het eigen land niet kwijt konden en het daarom bijna voor niets op het Tsjechische net werd gedumpt. Door in allerijl eigen centrales stil te leggen wisten de Tsjechen een ramp te voorkomen.

Polen ligt in de clinch met Duitsland over de voorgenomen bouw in Polen van een kerncentrale.
Op dit moment wordt in Polen ruim 90 procent van de elektriciteit opgewekt met bruinkool dat in ruime mate voorhanden is.
In het kader van de EU plannen om de uitstoot van CO2 te verminderen is Polen vastbesloten daaraan te gaan voldoen.
Polen ziet weinig in wind- en zonne-energie omdat het niet genoeg waait en de zon te weinig schijnt  en zet daarom vol in op kernenergie en schaliegas en dat is tegen het zere been van buurman Duitsland.

Polen is vastbesloten om haar nucleaire industrie te ontwikkelen om in de alsmaar groeiende energiebehoefte te voorzien.
Poolse regeringsfunctionarissen worden zo langzamerhand moe van allerlei lezingen van milieubewuste buurman Duitsland over kernenergie. Immers, zo stellen de Poolse regeringsfunctionarissen, de Duitsers hebben zelf decennia lang geprofiteerd van kernenergie dat om partij politieke redenen van de een op de andere dag in de verkeerde hoek is terecht gekomen.

Vooral politici uit de aan Polen grenzende deelstaten Brandenburg en Mecklenburg-Vorpommern alsmede politici uit Berlijn nemen de Poolse plannen hoog op, maar tevergeefs.
Polen heeft inmiddels het besluit genomen twee kerncentrales te gaan bouwen.
De Poolse premier Donald Tusk reageerde met de woorden “Als een land geen kerncentrales wil is dat hun probleem.”

De verschillende energie-filosofiën dreigen de banden tussen beide landen behoorlijk te verstoren.
Overigens laat Polen zich niet uit het veld slaan, het land weet zich gesteund door de andere drie Baltische staten, Estland, Letland en Lithouwen, die ook bezig zijn met een indrukwekkend programma om kerncentrales te bouwen om minder afhankelijk te zijn van buurman Rusland.

Schaliegas
Het verschil van mening over kernenergie is niet het enige geschil dat Duitsland en Polen hebben. Duitse politici zijn verbolgen over het feit dat Polen massaal heeft ingezet op schaliegas. Er liggen enorme voorraden van dit gas in Pommeren en Kashubia in het noordwesten van Polen. De Poolse minister van Buitenlandse Zaken heeft al gezegd dat Polen het Noorwegen van oost Europa gaat worden met de gigantische voorraden schaliegas die Polen vastbesloten is uit de grond te halen. Het land wordt daarmee een gasexporteur en volledig onafhankelijk van Rusland.
Een voormalig Duits SPD politicus en thans lid van het Europees Parlement, Jo Leinen, probeert nu via de EU te regelen dat er strenge regulering omtrent het omhoog halen van schaliegas worden opgesteld, mogelijk in een poging om Polen te dwarsbomen.

De voormalig ambassadeur van Polen in Duitsland vat de huidige stemming zo samen: Hij vreest dat het geschil over kernenergie en schaliegas oude stereotypen aan beide zijden doen herleven.

“Energie is een zeer emotionele kwestie,” zegt hij. “Voor veel Duitse milieuactivisten staat het voortbestaan van de mensheid op het spel.”
De Polen kunnen erg opstandig worden wanneer ze het gevoel hebben dat iemand ze probeert te vertellen wat ze moeten doen, vooral als het Duitsers zijn. Eén ding staat voor hen vast. Zonder kernenergie zullen ze nooit de levensstandaard bereiken die de West Europeanen als vanzelfsprekend beschouwen. Zij hebben immers die levensstandaard bereikt met behulp van kernenergie.
In de kamer van de Poolse minister van Economische Zaken hangt een grote landkaart aan de muur. In het midden Polen met daaromheen de landen die kerncentrales in gebruik hebben. Polen is het enige land zonder kerncentrales.
Het energieverbuik in Polen stijgt elk jaar met vier procent, net zoveel als onze economische groei.
Vanwege Europese verplichtingen moet Polen de uitstoot van CO2 beperken. We zullen onze verplichtingen nakomen en onze energiemix diversifiëren.
Polen zal diversifiëren doen met een mix van bruinkool, kernenergie en schaliegas.

CO2 uitstoot verminderen
Politici in Polen halen als voorbeeld landen als Engeland en de VS aan.
In Engeland is de uitstoot van CO2 met nog geen één procent gezakt met behulp van windenergie.

In de VS is de uitstoot van CO2 met 7 procent gezakt nadat de VS is overgeschakeld van kolencentrales naar gascentrales die op schaliegas gestookt worden.

Hernieuwbare energie
Polen zal het gebruik van hernieuwbare energie bevorderen, hoe hoog het prijskaartje aan die vorm van energie ook is, maar we weten nu al dat er onvoldoende voorraad biomassa is om aan de energiebehoefte te voldoen.
Een woordvoerder van de Poolse regering zeg het op deze manier: Er bestaat geen enkele manier om kernenergie te vermijden. Hoewel hij het op een diplomatieke manier zegt is de boodschap duidelijk, de Duitsers moeten de toon van hun kritiek matigen.
Immers, zoals hij het ziet, één van de redenen dat Duitsland zo welvarend is, is het gebruik van kernenergie geweest.
De woordvoerder wilde nog wel kwijt dat er in Duitsland geen oppositie is geweest toen dat land afgelopen winter atoomstroom uit Tsjechië, Frankrijk en Zweden importeerde. Toen hoorde ik de mensen niet die nu hard tegen onze inspanningen om kerncentrales te bouwen te hoop lopen.
Als de Duitsers consequent zijn dan stoppen ze ook de export van kerncentrales naar het buitenland. Maar dat gebeurt dus niet, zegt de woordvoerder. Er worden kerncentrales en kennis verkocht aan landen als Engeland, Finland, Brazilië, India en anderen.

Duitse atoompaniek
De Poolse pers lust er intussen wel pap van. In redactionele commentaren wordt gesproken over de ‘onbeschrijfelijke hysterie sinds Fukushima die het land zwaar zal opbreken’.

Op dit moment is Duitsland ongeveer voor een derde afhankelijk van kernenergie en de maatregelen zullen op termijn een krachtenspel tusen verschillende landen ontketenen die bepalend zullen zijn voor de Duitse (en daarmee ook de Nederlandse) economie en loyaliteit. Het plan in Duitsland is om kernenergie integraal te vervangen door groene (renewable) energie. Politiek en electoraal gezien is de stap begrijpelijk, maar economisch gezien zal dit verkeerd uitpakken, simpelweg omdat de ingeslagen weg financieel een doodlopende weg is. Kernenergie kost slechts een derde van windenergie en een fractie van zonne-energie. Vervanging van een derde van de totale energieproductie in slechts tien jaar is simpelweg onhaalbaar, zo niet onmogelijk.

De strategie van Frankrijk na de oorlog was om er voor te zorgen dat Duitsland nooit meer een bedreiging zou kunnen vormen. Tijdens de Koude Oorlog is deze strategie bijgesteld en is Frankrijk er in geslaagd om haar invloed op Duitsland uit te breiden, zeker als het om energievoorzienig gaat. Deze invloed kan belangrijk toenemen, omdat Frankrijk in hoog tempo kerncentrales blijft bouwen die Duitsland over een decennium hard nodig zal hebben om in haar energiebehoeften te voorzien. Het is duidelijk dat Frankrijk hier op aanstuurt en geen last heeft van het electoraat. De Fransen zijn behoorlijk pro kernenergie. Voor een deel is dit scenario al in werking. Sinds de sluiting van de zeven centrales in Duitsland is de export van stroom naar Duitsland belangrijk toegenomen.

Het tweede land dat betrokken is, is Polen. De situatie en uitdagingen in Polen zijn iets complexer. Waar de Fransen zich zorgen maakten over een te dominant Duitsland, worden de Polen gemangeld tussen Duitsland in ontwikkeling en het grillige Rusland. Feitelijk kunnen de Polen geen kant op; economisch gezien kan Polen met beide niet concurreren en ook demografisch gezien is dit onmogelijk. Polen zal op zoek moeten naar manieren om een van de grootmachten te paaien, of nog beter beiden. Het voordeel van Polen is, ironisch gezien, steenkool. Een brandstof voor energie die de laatste jaar in Europa is uitgefaseerd. In Polen wordt circa 90% van de stroom met steenkool gegenereerd. Een kolencentrale bouw je in twee jaar en kost een paar honderd miljoen, waar een kerncentrale miljarden en vijf tot tien jaar kost om te bouwen. Moreel gezien is Polen nu een land dat politiek incorrect stroom genereert, maar dit zal snel veranderen als Polen de reddende engel voor Duitsland wordt, als de gevolgen van de besluiten om de kerncentrales te sluiten, pijnlijk zichtbaar zijn geworden. Polen zal tegen de laagste prijs stroom aan Duitsland kunnen leveren en zo zullen de Duitse milieuactivisten, die nu victorie blazen, merken dat ze in hun eigen voet hebben geschoten door de terugkeer van een onacceptabele CO2 uitstoot.

De laatste speler in dit krachtenveld is Rusland. Rusland probeert al jaren het bondgenootschap met Duitsland te borgen, simpelweg omdat deze samenwerking de Russen helpt bij het oplossen van hun economische, demografische en militaire problemen. Een hecht partnership tussen Rusland en Duitsland neutraliseert niet alleen Polen, maar heel Europa. Zo zal het voor de Amerikanen steeds moeilijker worden om hun invloed in Europa uit te oefenen en dat terwijl deze al tanende is door de anti-Amerikaanse houding van veel Europeanen na de bankencrisis die in Amerika is ontstaan. De VS heeft Duitsland nodig om zich neutraal ten opzichte van Rusland te kunnen blijven opstellen, al is het om te voorkomen dat Rusland de hoofdrol opeist in de vele politieke theaters in Europa. Omdat Amerika haar aandacht ook sterk op het Midden Oosten wil houden, zal de invloed van Rusland in Europa verder toenemen en kunnen de Amerikanen slechts lijdzaam toezien hoe hun macht steeds verder afbrokkelt.

De Russen zien Duitsland economisch gezien als hun belangrijkste handelspartner en de grootste bron voor buitenlandse investeringen. De Russen realiseren zich goed dat als zij meer grip op Duitsland kunnen krijgen, hun toekomst er een stuk florissanter uit zal zien, zowel economisch als geopolitiek gezien. Het plannen van de Russen is behoorlijk simpel. De Nord Stream pijplijn speelt hierin een cruciale rol en deze bevindt zich in de laatste fase van testen. In 2012 wordt deze pijplijn in gebruik genomen om snel de maximale capaciteit van transport te bereiken, zijnde 55 miljard kubieke meters natuurlijk gas per jaar! Deze hoeveelheid gas is genoeg om de helft van de elektriciteit van alle Duitse kerncentrales te vervangen. Het enige dat Duitsland hoeft te doen is haar energiecentrales om te bouwen naar gas. Dit is eenvoudig, goedkoop en kan erg snel uitgevoerd worden.
Dit is goedkoper dan het bouwen van 5000 windmolens, maar maakt Duitsland op energiegebied volledig afhankelijk van Rusland.

Oud zeer herleeft
Veel Polen vrezen dat, ondanks hun enorme economische successen, de Duitsers hen zullen blijven behandelen als het land van de achterlijke boerenkinkels die hardnekkig aan kernenergie vasthouden.
Veel Polen zijn nog steeds erg verbolgen over het feit dat Duitsland en Rusland zeven jaar geleden een gasleiding tussen Rusland en Duitsland door de Oostzee hebben aangelegd waarbij Polen volledig buiten spel stond. De toenmalige bondskanselier Gerhard Schreuder vond het niet eens nodig om ons even in te lichten, zegt een journalist.
Voor heel veel Polen is het idee dat de Duitsers nu willen voorkomen dat het land een eigen kerncentrale bouwt en de natuurlijke schaliegas voorraden wil ontwikkelen het toppunt van brutaliteit.
De burgemeester van het dorp Krokowa ten noorden van Gdansk begrijpt de Duitsers niet meer. Normaal gesproken heeft hij ontzag voor ze en houdt hij ze hoog in aanzien. Ondanks de weerstand van lokale nationalisten heeft hij de Duitse opschriften op het gebouw van de dorpsschool laten zitten. Deze teksten dateren uit de tijd dat het gebied nog  onderdeel van Duitsland uitmaakte. “Ons Duitse verleden maakt deel uit van onze geschiedenis”,  zegt hij.
Maar sinds twee jaar geleden schaliegas in enorme hoeveelheden is aangeboord heeft hij geweigerd om de bezwaren van de milieubeweging over de grens te tolereren.
Het staatsgasbedrijf heeft al twee proefboringen in zijn dorp gedaan en in beide gevallen werden enorme hoeveelheden schaliegas aangeboord. Zoveel zelfs, zegt de burgemeester dat we volledig onafhankelijk van energie uit andere landen zullen worden. We hopen dat de productie van schaliegas op grote industriële schaal binnen twee jaar gaat beginnen, zegt de burgemeester.

Polen koopt op dit moment twee derde van zijn aardgas van het Russische staatsbedrijf Gazprom, maar de oude bondgenoot van Rusland krijgt hogere prijzen voorgeschoteld dan haar businesspartners in het westen.
Polen betaalt op dit moment $ 500 voor 1000 kubieke meter gas, terwijl de rest van Europa slechts $ 300 voor 1000 kubieke meter betaalt. Polen heeft een rechtszaak tegen Rusland aangespannen bij het Internationale Hof van Arbitrage in Stockholm.
De Russen behandelen ons nog steeds als afvalligen, zegt de burgemeester, maar zijn wrok is niet alleen tegen Rusland gericht.

De burgemeester draait zijn hoofd in de richting van de Noordzee waar de Duits-Russische pijpleiding zich bevindt.
Hij maakt een offensief gebaar en slaat zijn linkerhand tegen de holte van zijn rechterarm en steekt snel zijn rechter onderarm met gebalde vuist omhoog.
“Zodra we beginnen met het pompen van schaliegas kunnen jullie allemaal het heen en weer krijgen. Dan gaan wij ons gas aan jullie verkopen en zijn we van niemand meer afhankelijk.”

“Wacht maar af zegt hij. Als de Duitsers het in de bol slaat gaan ze grote waterbekkens maken om energie op te slaan. Hoe zouden jullie het in Nederland vinden om een half lege Rijn te zien binnenstromen omdat al het water door de Duitsers wordt weggepompt? Als het om energie gaat zijn ze tot alles in staat.