De Energiewende in Duitsland:

Het laatste nieuws over Typhoon:

Vul je emailadres in en ontvang een melding van nieuwe berichten.

Fibronot browser support

Firefox4+  Chrome  Safari  Opera  IE9+

nieuwsartikel356-2011 De dodelijke keerzijde van windenergie

De dodelijke keerzijde van windenergie

Woensdag 21 december 2011

Met de eerste herfststormen achter de rug weten windmolens nogal wat aandacht te trekken. Beveiligingen die niet werken waardoor de windmolen over z’n toeren gaat, wieken die afbreken, complete masten die omvallen, het kan niet op.
Over het algemeen zijn windmolens veilig. Behalve veel ongemak voor de omgeving van een windmolenpark op land zijn er bij calamiteiten met windmolens nog geen burgerslachtoffers gevallen.
Hoe anders is dat bij de fabricage van één van de belangrijkste onderdelen van de generator, de neodymium magneten die in China worden gemaakt.
In de stad Baotou in Noord China aan de grens met Mongolië, voltrekt zich een humanitaire ramp van ongekende omvang. Met dank aan de windmolens die in Nederland, Engeland, België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk en Schotland het groene plaatje moeten inkleuren.

Neodymium magneten

Deze neodymium magneten worden hoofdzakelijk  in China gefabriceerd  omdat daar, in de omgeving van de plaats Baotou, tegen de grens van Mongolië aan, de kostbare zeldzame grondstoffen worden gevonden die nodig  zijn om de neodymium magneten te maken.
Deze regio herbergt meer dan 90 procent van alle wereld reserves van zeldzame metalen, in het bijzonder neodymium, het element dat nodig is om de magneten te maken die in de meest opvallende groene energie producenten van dit moment, windmolens, worden gebruikt.

Neodymium is een zogeheten “zeldzame aardmetaal”. Anders dan de naam doet vermoeden, is het helemaal niet zeldzaam, maar is het vooral moeilijk te winnen. Het zit niet, zoals koper, met een “ader” geconcentreerd in de grond, maar is vermengd met andere stoffen.

In Baotou moet het neodymium worden gescheiden van uranium en thorium, twee radioactieve materialen. De stoffen worden na winning en verwerking van neodymium samen met andere giftige chemicaliën gedumpt in nauwelijks beschermde bassins en meren. Grondwater wordt besmet met radio-actieve straling, de lucht bevat hoge concentraties giftige stoffen en planten, dieren en mensen worden dodelijk ziek.

De poel van verderf

Bij het naderen van de stad Baotou verraadt het aanzicht dat zich hier een humanitaire ramp voltrekt van ongekende omvang. Allereerst vallen de honderden hoge schoorstenen en koeltorens op van de honderden metaalfabrieken die de stad rijk is.
Van de onafzienbare tarwe- en maïsvlaktes die er tot voor tien jaar waren is niets meer terug te vinden.
In plaats daarvan is er een meer dan 120 km² grote poel van borrelend giftig afval ontstaan die bedekt is met zwarte stof. Deze poel vol gif, omgeven door een tientallen meters hoge dijk, is één van de verschrikkelijke gevolgen voor het milieu, die de vraag oproept over de geloofwaardigheid van deze zogenaamde groene technologie: de windmolen.

Het plaatsen van windmolens in in Nederland, Engeland, België, Denemarken, Duitsland, Frankrijk en Schotland draagt bij aan het ontstaan van een enorm kunstmatig meer van de meest giftige stoffen die er op deze aarde zijn.
Dit is de dodelijke en sinistere kant van de windmolenfabrikanten waar een mens liever niet aan herinnerd wil worden.

De neodymium industrie bij Baotou
De neodymium industrie bij Baotou

Het bewaakte meer

Verborgen en ver uit het zicht achter in rook gehulde fabrieken in Baotou en bewaakt door pelotons van bewakers, ligt een 8 kilometer breed en 15 kilometer lang meer, omgeven door een tientallen meters hoge dijk. De landbouwgrond bestaat niet meer, duizenden inwoners van Baotou zijn ziek en het meer vormt een groot gevaar voor de drinkwatervoorziening van miljoenen mensen in de rest van China omdat het giftig water uit het meer zich langzaam vermengd met water uit één van de belangrijkste waterwegen van China.

Het gifmeer bij Baotou
Het gifmeer (links) bij Baotou. De neodymium fabrieken (de zwarte plekken) en
de plaats Baotou (rechts)
(Klik op de afbeelding voor een vergroting)

Detailopname van het gifmeer bij Baotou. Duidelijk zijn de lozingspijpen te zien die per dag meer dan 100.000 liters zwaar verontreinigde grond met giftige vloeistoffen in het meer lozen.
Noordelijke detailopname van het gifmeer bij Baotou.
Duidelijk zijn de tientallen lozingspijpen te zien die per dag meer dan 100.000 liter
zwaar verontreinigde grond met giftige vloeistoffen in het meer lozen.
(Klik op de afbeelding om te vergroten)

Sissende ketel

Deze enorme letterlijk sissende ketel van chemische producten is de dumpplaats voor 7 miljoen ton per jaar van de ontgonnen zeldzame aarde die de elementen van neodymium bevat nadat het overgoten is geweest met zuur en chemicaliën en verwerkt is in roodgloeiende ovens. Het gifmeer is al meer dan 30 meter diep en elk jaar stijgt het niveau met 1 meter.
Elke dag stromen honderdduizenden liters radioactief water vermengd met aarde door roestige pijpleidingen vanaf de fabrieken naar dit meer. Het stralingsniveau van het meer ligt 10 tot 40 keer hoger dan de normen die wij in het westen hanteren.

Deze stinkende en misselijk makende smurrie is het resultaat van een industrieel proces dat ervoor moet zorgen dat in Nederland en omringende landen de windmolens draaien.

Twee inwoners van Baotou aan de rand van het meer
Twee inwoners aan de rand van het 8 kilometer brede en 15 kilometer lange meer

Westerse bezoekers werden na tien minuten al ziek

Westerse bezoekers, die de bewakers wisten te omleiden kregen, toen ze over de rand van de dijk keken die het complex omringt, de schrik van hun leven: De apocalyptische aanblik van deze grote geheime giftige en borrelende dump, die bij elke windturbine die gebouwd wordt, groter wordt en méér mensen ziek maakt.
De borrelende troep doet direct een aanval op de zintuigen van de bezoekers. Al na enkele seconden loopt het water uit de ogen en vullen de longen zich met een bijtende lucht. De magen keren zich om en de hoofden bonkten. En dit allemaal slechts na een verblijf van amper tien minuten aan de rand van deze borrelende poel van gif.

Dag veeteelt

De bewoners van Baotou ademen dag in dag uit hetzelfde gif in.
Vee kunnen de inwoners al jaren niet meer houden. Al het vee is de afgelopen jaren gestorven. Boeren verdwijnen naar andere delen van China.
Kinderen die op de ogenschijnlijk ingedroogde oevers spelen zakken door de korst en verdrinken. Op die manier zijn al tientallen kinderen verdwenen.

Ziektebeelden

Het is duidelijk dat de inwoners van Baotou lijden onder de aanwezigheid van dit giftige meer. Tanden vallen uit, het haar wordt op ongewoon jonge leeftijd wit, ernstige huid- en luchtwegaandoeningen zijn aan de orde van de dag. Kinderen worden geboren met zachte botten en het aantal kankergevallen is sinds het ontstaan van deze industrie omhoog geschoten.

De instanties houden de resultaten van stralings- en toxiciteitstesten angstvallig geheim en politici in de omringende dorpen hebben geweigerd om publiekelijk te erkennen dat de gezondheidsrisico’s het gevolg zijn van het giftige meer.

Wat doet de Nederlandse politiek?

Het is opmerkelijk dat de Nederlandse politiek zich stil houdt ten aanzien van deze humanitaire ramp die mede hun schuld is.

Het is stil vanuit de Tweede Kamer.

Hier zwijgt de heer Diederik Samson.

Het is stil vanuit de gemeenteraad van Apeldoorn.

Hier zwijgt wethouder Olaf Prinsen.

Het blijft stil, want er moeten immers windmolens gebouwd worden….. het publiek zou eens kunnen gaan morrelen aan de doelstelling om duurzaam te zijn…..

Het zou de Nederlandse overheid sieren wanneer ze over de zegeningen van windmolens spreekt de keerzijde van de medaille ook eens te vermelden, namelijk de enorme milieuvervuiling die de fabricage van de neodymium magneten veroorzaakt, de tientallen doden die de fabricage al op z’n geweten heeft en de duizenden zieke inwoners van de plaats Baotou die het gevolg zijn van de windmolenhype in Nederland en omringende landen.

Het windmolenplaatje wordt dan ineens minder groen en duurzaam.

Of is het gewoon de ver van ons bed show?

Het is te hopen dat financiers van nog te bouwen offshore windparken zich bewust zijn van de keerzijde van windenergie, welke humanitaire ramp zich in China voltrekt voor de constructie van windturbines die in Nederland en omringende landen voor ‘duurzame’ energie moeten zorgen.

Maar een schande blijft het.

Betekent dit nu het einde van de windenergie?

Betekent dit dat de wereld windenergie kan afschrijven als schone energiebron voor de toekomst? Niet direct. Dat China geen maatregelen neemt om milieuvervuiling tegen te gaan, betekent niet dat een schone winning van neodymium niet mogelijk is. Producten zijn pas echt schoon als ze van begin tot eind met respect voor mens en milieu gemaakt zijn. Voor de windindustrie zal dit “ketenbewustzijn”, zoals milieu-experts het noemen, van cruciaal belang zijn om als schone energiebron gezien te blijven worden.

Volgens een Chinese expert op het gebied van giftige stoffen van Greenpeace is onderkennen van het probleem de eerste stap: “Het is een echt dilemma voor milieubewuste mensen die graag de [wind]industrie zien groeien. Maar we hebben de verantwoordelijkheid om de milieuvervuiling te onderkennen die wordt veroorzaakt door het maken van windturbines.”

De Groene Rekenkamer heeft dit artikel in november 2013 in een kort verslag verwerkt

Download hier de Word versie

Download hier de PDF versie

Update woensdag 18 januari 2012

Doel Vlaams Parlement: Neodymium uit windmolens

De Commissie voor Leefmilieu, Natuur, Ruimtelijke Ordening en Onroerend Erfgoed van het Vlaamse Parlement heeft in een commissievergadering op dinsdag 10 januari 2012 zijn bezorgdheid uitgesproken over de milieuvervuiling in China die de bouw van windturbines veroorzaakt.

Aan de Vlaamse minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur, werden vragen gesteld over de milieuvervuiling bij de productie van windmolens naar aanleiding van een artikel van de Belgische professor Koen Binnemans en opmerkingen van de Vlaamse minister van Energie, Van den Bossche, die al meermaals heeft aangekondigd dat er meer ingezet moet worden op windmolens om de doelstelling in 2020 te halen dat België 13 procent van zijn energieverbruik betrekt uit hernieuwbare bronnen.

Nu veroorzaakt die productie van windmolens echter blijkbaar ook ernstige milieuvervuiling, zegt de Commissie.

Voor de generatoren van windmolens worden vaak sterke permanente magneten op basis van zeldzame aarden – een soort metalen – gebruikt om elektriciteit op te wekken. Van die zeldzame aardmetalen die wij gebruiken, komt 97 procent uit China. De ontginning van die zeldzame aarden gaat vaak gepaard met ernstige milieuvervuiling in de buurt van Chinese mijnen. Dat zijn echt schrijnende toestanden. In China kiest men vaak voor de goedkoopste verwerkingsmethode van die zeldzame aarden, zonder rekening te houden met de gevolgen ervan voor mens en natuur.

Professor Binnemans stelt dat de toepassing van die zeldzame aarden in windmolens bovendien een verspilling van grondstoffen is. Er kunnen immers permanente magneten uit alternatieve materialen, zoals aluminium of nikkel, worden gemaakt. Er bestaan zelfs al types van windmolens die geen permanente magneten vereisen.

In de commissie Energie heeft mevrouw Homans minister Van den Bossche al ondervraagd over de verontreiniging die gepaard gaat met de productie van zonnepanelen. Het antwoord van de minister kwam erop neer dat de milieubelasting tijdens de productie niet opweegt tegen de voordelen van het product zelf, dat energie opwekt gedurende een hele periode. Als er echter alternatieven zijn, dan vind ik dat we daar eerst naar moeten kijken zei de minister.

Maar de Vlaamse minister van Leefmilieu, Natuur en Cultuur, minister Joke Schauvliege, zei in antwoord op de vragen het volgende:

Voorzitter, geachte leden, deze problematiek is bekend en is trouwens niet beperkt tot windturbines. Het gaat over een aantal zeldzame aarden, zoals neodymium. Die schaarste is het probleem. Dergelijke stoffen worden trouwens ook gebruikt in bijvoorbeeld elektrische en hybride voertuigen. In een rapport uit 2010 van de Europese
Commissie getiteld ‘Critical Raw Materials for the EU’ worden naast deze zeldzame aarden nog dertien andere grondstoffen als kritische grondstoffen bestempeld. Dat wil zeggen dat hun economisch belang vrij groot is, terwijl hun bevoorradingszekerheid zeer klein is. Deze grondstoffen worden gebruikt in een heel brede waaier van toepassingen, zoals gsm toestellen, flatscreen televisietoestellen, laptops, tabletcomputers, zonnepanelen, magneten, katalysatoren, herlaadbare batterijen, optische kabels, hogesnelheidstreinen, elektrische auto’s, brandstofcellen enzovoort.

Er is niet alleen de geringe bevoorradingszekerheid: bij de ontginning van een aantal van deze kritische grondstoffen is er ook sprake van een grote milieu-impact. Bij de Vlaamse overheid zijn er geen levenscyclusanalyses bekend die op een betrouwbare manier aangeven in welke mate de negatieve milieueffecten worden gecompenseerd door de positieve milieueffecten van die apparatuur. Bij windturbines gaat het dan vanzelfsprekend over de uitgespaarde CO2-uitstoot. Het rapport van de Europese Commissie bevat trouwens
weliswaar een aantal gegevens, maar dit is nog altijd beperkt. Er is geen sprake van een volledige analyse.

Dat betekent niet dat we niets moeten doen. We nemen absoluut geen afwachtende houding aan. We moeten inzetten op die maximale recyclage. We blijven daar steeds op hameren. We moeten ervoor zorgen dat de kringloop van die schaarse, maar economisch toch zeer belangrijke materialen wordt gesloten, dat we ze opnieuw kunnen gebruiken. Op die manier daalt de milieudruk van de ontginning. We moeten dus echt inzetten op de selectieve inzameling van die afgedankte producten.

Op 1 januari 2012 heeft de minister een steunpunt voor beleidsrelevant wetenschappelijk onderzoek inzake duurzaam materialenbeheer opgericht. Het moet helpen een beter inzicht te krijgen in hergebruik van materialen.

Het Materialendecreet biedt voldoende rechtsbasis om een oplossing te bieden als er nog bijkomende regulering nodig is. In eerste instantie denk ik daarbij aan maatregelen die moeten toelaten dat materialen beter worden ingezameld of gerecycleerd, of efficiënter worden ingezet. Dit biedt ook de mogelijkheid het gebruik van bepaalde materialen te verbieden. Specifiek voor windturbines zou dat kunnen betekenen dat het gebruik van windturbines die zeldzame aarden bevatten, op Vlaams grondgebied zou worden verboden. Dat zou een mogelijkheid kunnen zijn, op basis van het Materialendecreet. Het lijkt me echter voorbarig om die conclusie nu te trekken. We moeten het onderzoek ter zake een kans geven en bekijken hoe we daar het beste op inzetten.